Geçit Hakkı Bedelinin Düşük Belirlenmesine AYM'den İhlal Kararı

Anayasa Mahkemesi (AYM), uzun süren bir davada geçit hakkı bedelinin taşınmazın güncel değeri dikkate alınmadan belirlenmesini mülkiyet hakkının ihlali olarak değerlendirdi. 4 Kasım 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan karara göre İzmir'in Çeşme ilçesindeki taşınmazla ilgili davada, yaklaşık 6 yıl 10 ay geçmesine rağmen geçit bedelinin dava tarihindeki değerler üzerinden hesaplanması mülk sahibine aşırı külfet yükledi. AYM, ihlalin giderilmesi için yeniden yargılama yapılmasına karar verdi.

Taşınmaz sahiplerini ve gayrimenkul hukukunu ilgilendiren yeni bir Anayasa Mahkemesi kararı yayımlandı.

AYM İkinci Bölümünün 5 Mayıs 2026 tarihinde verdiği, 2020/22340 başvuru numaralı Saner Ergili kararı, 4 Kasım 2026 tarihli ve 33420 sayılı Resmî Gazete'de yer aldı.

Karar, komşu taşınmaza ulaşım sağlanması amacıyla kurulan geçit hakkı karşılığında ödenecek bedelin belirlenmesine ilişkin.

Yüksek Mahkeme, uzun süren yargılamalarda taşınmaz değerindeki önemli değişikliklerin dikkate alınmamasının mülkiyet hakkı bakımından sorun oluşturabileceğini ortaya koydu.

Geçit Hakkı Bedeline İlişkin AYM Kararı Ne Anlama Geliyor?

Anayasa Mahkemesi, Saner Ergili'nin bireysel başvurusunda geçit hakkı bedelinin düşük belirlenmesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiğine hükmetti.

Kararın temel gerekçesi, geçit hakkı kurulacak taşınmazın değerindeki değişikliklerin uzun süren yargılama boyunca yeterince dikkate alınmaması.

Mahkeme, geçit hakkı tesis edilirken hem yola ulaşmak isteyen taşınmaz sahibinin hem de arazisi üzerinde geçit hakkı kurulacak malikin menfaatlerinin korunması gerektiğini belirtti.

Bu kapsamda geçit hakkı karşılığında tam bedel ödenmesi şartının önemine dikkat çekildi.

Ancak kararda, bütün geçit hakkı davalarında mutlaka aynı hesaplama yönteminin veya sabit bir artış oranının uygulanacağı yönünde bir hüküm bulunmuyor.

Her uyuşmazlığın taşınmaz özelliklerine ve değerleme koşullarına göre değerlendirilmesi gerekiyor.

Geçit Hakkı Nedir?

Geçit hakkı, bir taşınmazın genel yola ulaşabilmesi amacıyla başka bir taşınmaz üzerinde kurulan irtifak hakkıdır.

Türk Medeni Kanunu'nun 747. maddesi, zorunlu geçit hakkını düzenliyor.

Buna göre taşınmazından genel yola çıkmak için yeterli geçişi bulunmayan malik, tam bedel karşılığında komşu taşınmazlardan geçit hakkı tanınmasını isteyebilir.

Geçit hakkının kurulmasında önceki mülkiyet ve yol durumu ile komşuların karşılaşacağı zararlar dikkate alınıyor.

Bu nedenle bir taşınmazın sahibi, yalnızca daha kısa yol kullanmak istediği için istediği komşu parsel üzerinde koşulsuz geçit hakkı elde edemez.

Geçit ihtiyacının hukuki koşulları ve uygun güzergâhın belirlenmesi gerekiyor.

Geçit Hakkı Davasında Ne Yaşandı?

Karara konu olay, İzmir'in Çeşme ilçesine bağlı Germiyan bölgesindeki bir taşınmazla ilgili.

Bir taşınmaz sahibi, tarlasının genel yola bağlantısı bulunmadığını belirterek 12 Ocak 2010 tarihinde Çeşme Sulh Hukuk Mahkemesinde dava açtı.

Davada komşu taşınmazlar üzerinden geçit hakkı kurulması talep edildi.

Yargılama sırasında yapılan keşif ve bilirkişi incelemelerinde farklı güzergâhlar değerlendirildi.

Sonuçta Saner Ergili'ye ait taşınmazın bir bölümü üzerinde geçit hakkı kurulması uygun bulundu.

Ancak taşınmaz üzerinde geçit hakkı kurulacak malik, belirlenen bedelin güncel arazi değerini yansıtmadığını ileri sürdü.

Geçit Hakkı Bedeli Kaç TL Olarak Hesaplandı?

2011 yılında hazırlanan ilk bilirkişi raporunda taşınmazın metrekare değeri 20 TL olarak belirlendi.

130,22 metrekarelik alan için toplam 2.604,40 TL geçit hakkı bedeli hesaplandı.

Daha sonra yapılan incelemelerde farklı değerlendirmeler ortaya çıktı.

2014 yılındaki bilirkişi raporunda geçit hakkı kurulacak alanın büyüklüğü 129,51 metrekare olarak belirtildi.

Aynı raporda taşınmazın keşif tarihindeki metrekare değeri 30 TL olarak hesaplandı.

Arazi bedeli, ağaçların taşınma bedeli ve çit bedeli dahil toplam değer keşif tarihi itibarıyla 5.889,80 TL olarak belirlendi.

Ancak dava tarihine uyarlanan hesaplamada toplam bedel 4.169,98 TL oldu.

Geçit Hakkı Bedeline İlişkin Rakamlar

Değerlendirme Tutar
İlk bilirkişi raporundaki metrekare değeri 20 TL
İlk hesaplanan toplam bedel 2.604,40 TL
2014 keşif tarihindeki metrekare değeri 30 TL
2014 keşif tarihindeki toplam değer 5.889,80 TL
Dava tarihine uyarlanmış toplam bedel 4.169,98 TL

Bu tutarlar, söz konusu davanın geçmiş yıllardaki değerleme sonuçlarını gösteriyor.

2026 yılı için geçerli genel bir geçit hakkı tarifesi veya güncel arazi metrekare fiyatı olarak kullanılmamalı.

Mahkeme Neden Dava Tarihindeki Bedeli Esas Aldı?

İlk derece mahkemesi, yapılan bilirkişi incelemelerinin ardından geçit hakkı kurulmasına karar verdi.

24 Temmuz 2014 tarihli kararda, başvurucunun taşınmazının 129,51 metrekarelik bölümünde geçit hakkı tesis edilmesi uygun bulundu.

Ancak karar, Yargıtay tarafından taşınmazın doğal sit alanında bulunması nedeniyle ilgili koruma kurulunun görüşünün alınması gerektiği gerekçesiyle bozuldu.

Bozma sonrasında yapılan yargılamada mahkeme, 16 Kasım 2016 tarihinde yeniden geçit hakkı kurulmasına karar verdi.

Bu kararda da daha önce belirlenen 4.169,98 TL bedel esas alındı.

Böylece 2010 yılında açılan dava yaklaşık 6 yıl 10 ay sonra sonuçlandırılırken, geçit hakkı bedelinin hesaplanmasında dava tarihine dayanan değerleme kullanılmış oldu.

Taşınmazın Değeri Artmasına Rağmen Eski Bedel Uygulanabilir mi?

AYM kararında, uzun süren davalarda taşınmazın değerinde önemli değişiklikler meydana gelmesi halinde bunun değerlendirilmesi gerektiği vurgulandı.

Yüksek Mahkeme, geçit hakkı nedeniyle mülkiyet hakkı sınırlandırılan kişiye aşırı ve olağan dışı bir külfet yüklenmemesi gerektiğine dikkat çekti.

Kararda, 2014 yılındaki değerlemenin bile dava tarihindeki değere göre yaklaşık yüzde 42 artış gösterdiği belirtildi.

Buna rağmen yaklaşık yedi yıl süren yargılamanın sonunda eski bedelin esas alınması, tarafların menfaatleri arasındaki dengenin bozulmasına neden oldu.

Bu nedenle geçit hakkı bedelinin her zaman ve koşulsuz biçimde dava tarihindeki rakamlarla belirlenmesi gerektiği sonucuna ulaşılmamalı.

Özellikle dava süresince önemli değer değişiklikleri yaşanmışsa yeni bir bilirkişi değerlendirmesi gerekli olabilir.

Geçit Hakkı Bedeli Nasıl Hesaplanır?

Geçit hakkı bedelinin hesaplanmasında taşınmazın niteliği, kullanım durumu ve üzerinde geçit hakkı kurulacak alanın özellikleri önem taşıyor.

Geçit hakkının taşınmaz üzerinde yaratacağı ekonomik etki de değerlendirilmesi gereken unsurlardan biri.

Bu tür uyuşmazlıklarda bilirkişi incelemelerinden yararlanılabiliyor.

Ancak bedel, yalnızca belirlenen yol alanının metrekare sayısıyla sabit bir fiyatın çarpılmasından ibaret olmayabilir.

Somut olayda ağaçların taşınması ve çit gibi unsurlar da hesaplamaya dahil edilmişti.

Dolayısıyla bütün araziler için uygulanacak ortak bir metrekare bedeli bulunmuyor.

Mahkemenin değerlendirmesi, taşınmazın özellikleri ve ilgili hukuki koşullar çerçevesinde yapılıyor.

Geçit Hakkı İçin Güncel Bilirkişi Raporu Gerekir mi?

Anayasa Mahkemesinin kararı, özellikle uzun süren davalarda güncel değerlemenin önemini ortaya koyuyor.

Geçit bedelinin tespit edilmesinden sonra taşınmazın değerinde ciddi değişiklikler meydana gelebilir.

Bölgedeki arazi fiyatlarının artması, kullanım koşullarının değişmesi veya farklı ekonomik gelişmeler bedeli etkileyebilir.

Yargıtay kararlarında da bedelin belirlenmesinden hüküm tarihine kadar uzun süre geçmesi ve önemli değer değişikliklerinin meydana gelmesi halinde karar tarihine yakın yeni bir değer tespiti yapılması gerektiğine ilişkin değerlendirmeler bulunuyor.

Ancak bu durum bütün geçit hakkı davalarında otomatik olarak ikinci bilirkişi raporu alınacağı anlamına gelmiyor.

Güncelleme ihtiyacı, yargılamanın süresine ve taşınmazın değerindeki değişikliklere bağlı olarak değerlendirilmelidir.

Geçit Hakkı Hangi Komşu Taşınmazdan Verilir?

Türk Medeni Kanunu'nun 747. maddesine göre geçit hakkı talebinde komşu taşınmazların durumu dikkate alınıyor.

Öncelikle önceki mülkiyet ve yol durumuna göre en uygun komşu taşınmaz değerlendirilir.

Bu şekilde geçit ihtiyacı karşılanamıyorsa diğer komşuların karşılaşacağı zararlar da dikkate alınır.

Yargı kararlarında fedakârlığın denkleştirilmesi ilkesi öne çıkıyor.

Bu ilke, geçit hakkı isteyen kişiyle üzerinde geçit hakkı kurulacak taşınmaz sahibinin menfaatlerinin dengelenmesini amaçlıyor.

Bu nedenle yalnızca geçit isteyen malik açısından en kısa veya en ucuz güzergâhın seçilmesi her durumda yeterli görülmeyebilir.

Üzerinde geçit kurulacak taşınmazın karşılaşacağı zarar da değerlendirilmelidir.

Geçit Hakkı Ücretsiz Verilebilir mi?

Zorunlu geçit hakkına ilişkin Türk Medeni Kanunu'nun 747. maddesi, tam bedel karşılığında geçit hakkı istenebileceğini düzenliyor.

Bu nedenle zorunlu geçit hakkı davasında bedel belirlenmesi temel unsurlardan biri.

Ancak komşuların aralarında anlaşarak farklı koşullarda geçişe izin vermeleri ile mahkeme kararıyla zorunlu geçit hakkı kurulması aynı hukuki süreç değil.

AYM'nin incelediği olay, mahkeme kararıyla tesis edilen geçit hakkının bedelinin düşük belirlenmesine ilişkin.

Dolayısıyla karar, komşular arasındaki bütün geçiş anlaşmalarına yönelik genel bir ücret düzenlemesi getirmiyor.

Geçit Hakkı Bedelini Kim Öder?

Zorunlu geçit hakkı kurulması talebinde bulunan taşınmaz malikinin, hakkın kurulması karşılığında belirlenen bedeli ödemesi gerekir.

Bedel, üzerinde geçit hakkı kurularak mülkiyet hakkı sınırlandırılan taşınmaz malikinin zararının karşılanmasıyla bağlantılı.

Karara konu davada da belirlenen bedel mahkeme veznesine yatırılmıştı.

Ancak ödeme tutarının belirlenmesiyle bedelin hak sahibine fiilen ödenmesi farklı aşamalar.

Uyuşmazlığın niteliğine göre bedelin depo edilmesi ve kararın kesinleşmesi gibi hususlar önem taşıyabilir.

AYM'nin bu kararında öne çıkan sorun ise ödeme yükümlülüğünün varlığından çok, bedelin güncelliği ve yeterliliğiydi.

AYM Hangi Anayasal Hakkın İhlal Edildiğine Karar Verdi?

Anayasa Mahkemesi, Anayasa'nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının ihlal edildiğine hükmetti.

Kararda, devletin mülkiyet hakkını yalnızca doğrudan müdahalelerden korumakla yükümlü olmadığı belirtildi.

Özel kişiler arasındaki uyuşmazlıklarda da mülkiyet hakkının etkili biçimde korunmasını sağlayacak hukuki güvencelerin işletilmesi gerekiyor.

Bu çerçevede mahkemelerin tarafların menfaatleri arasında adil bir denge kurması önem taşıyor.

AYM, somut olayda geçit hakkı nedeniyle taşınmaz üzerindeki mülkiyet hakkı sınırlandırılan kişinin yeterli karşılık alamaması sonucunda menfaat dengesinin bozulduğunu değerlendirdi.

Yüksek Mahkemeye göre bu durum başvurucuya aşırı ve olağan dışı bir külfet yükledi.

AYM Geçit Hakkı Bedeline Zam Yaptı mı?

Hayır. Anayasa Mahkemesi, dava konusu taşınmaz için yeni bir geçit hakkı bedeli hesaplamadı.

Ayrıca bütün geçit hakkı davalarına uygulanacak sabit bir artış oranı belirlemedi.

Uludağ Üniversitesinde Devamsızlık Kuralları Değişti mi?
Uludağ Üniversitesinde Devamsızlık Kuralları Değişti mi?
İçeriği Görüntüle

Mahkeme, mevcut yargılamada mülkiyet hakkının ihlal edildiğini tespit etti.

İhlalin giderilmesi amacıyla yeniden yargılama yapılmasına karar verildi.

Bu nedenle haberin, geçit hakkı bedellerine genel zam yapıldığı veya bütün geçmiş bedellerin otomatik olarak güncelleneceği şeklinde değerlendirilmemesi gerekiyor.

Yeni bedelin belirlenip belirlenmeyeceği ve hesaplamanın nasıl sonuçlanacağı, yeniden yargılama kapsamında ele alınacak.

Geçit Hakkı Davasında Yeniden Yargılama Yapılacak mı?

Evet. AYM, hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması amacıyla dosyanın Çeşme Sulh Hukuk Mahkemesine gönderilmesine hükmetti.

İlgili mahkemenin, Anayasa Mahkemesinin belirttiği ilkeleri dikkate alarak yeniden yargılama yapması gerekiyor.

Bu kapsamda taşınmaz değerinin ve tarafların menfaatlerinin değerlendirilme biçimi önem taşıyacak.

Ancak yeniden yargılama kararı, başvurucunun talep ettiği bütün tutarların kesin olarak kabul edildiği anlamına gelmiyor.

Yeni kararın içeriği ilgili mahkemenin yapacağı inceleme sonucunda netleşecek.

AYM Başvurucuya Tazminat Verdi mi?

Anayasa Mahkemesi, yeniden yargılamanın hak ihlalinin sonuçlarını gidermek için yeterli olabileceğini değerlendirerek tazminat talebini reddetti.

Buna karşılık başvurucu lehine yargılama gideri ödenmesine hükmetti.

Kararda 446,90 TL harç ve 40.000 TL vekâlet ücreti olmak üzere toplam 40.446,90 TL yargılama gideri belirlendi.

Kararda Hükmedilen Giderler

Kalem Tutar
Harç 446,90 TL
Vekâlet ücreti 40.000 TL
Toplam yargılama gideri 40.446,90 TL

Burada 40.000 TL'lik tutarın manevi tazminat değil, vekâlet ücreti olduğu özellikle belirtilmeli.

Kararda geçit hakkı için yeni bir taşınmaz bedeli de belirlenmedi.

Benzer Davası Olan Taşınmaz Sahiplerini Etkiler mi?

Saner Ergili başvurusu hakkında verilen karar, doğrudan somut uyuşmazlığın sonuçlarını ilgilendiriyor.

Bununla birlikte geçit hakkı bedelinin belirlenmesi sırasında uzun yargılama sürelerinin ve güncel taşınmaz değerlerinin dikkate alınması gerektiğine ilişkin anayasal değerlendirmeler içeriyor.

Özellikle eski bilirkişi raporlarına dayanılarak karar verilen davalarda bu gerekçeler önem taşıyabilir.

Ancak karar, bütün taşınmaz sahiplerinin önceki geçit hakkı bedellerinin kendiliğinden yeniden hesaplanacağı anlamına gelmiyor.

Her dosyanın yargılama aşaması, kesinleşme durumu ve hukuki başvuru imkânları farklı olabilir.

Bu nedenle benzer bir uyuşmazlık yaşayan kişilerin kendi dosyalarını ve geçerli başvuru sürelerini ayrıca incelemesi gerekiyor.

Geçit Hakkı Davalarında Mülk Sahipleri Nelere Dikkat Etmeli?

Geçit hakkı kurulması talebiyle açılan davalarda hem geçit ihtiyacının hem de güzergâhın uygunluğunun değerlendirilmesi önem taşıyor.

Üzerinde geçit hakkı kurulması istenen taşınmazın sahibi açısından ise taşınmazın niteliği ve belirlenen bedelin yeterliliği dikkatle incelenmeli.

Yargılama uzun sürüyorsa eski tarihli bilirkişi raporundaki bedelin güncel koşulları yansıtıp yansıtmadığı da değerlendirilmesi gereken konular arasında.

Taşınmaz değerindeki önemli değişikliklere ilişkin iddia ve delillerin mahkemeye uygun aşamada sunulması, hakların korunması açısından yararlı olabilir.

Bununla birlikte AYM'nin kararı, bütün davalarda belirli bir değerleme yöntemini zorunlu kılan yeni bir kanun düzenlemesi değil.

Geçit Hakkı Bedelinde Güncel Değerin Önemi

4 Kasım 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan AYM kararı, zorunlu geçit hakkı davalarında bedelin güncel değerle ilişkisini yeniden gündeme getirdi.

Yüksek Mahkeme, yaklaşık 6 yıl 10 ay süren davada geçit hakkı bedelinin eski değerlere göre belirlenmesinin taşınmaz malikine aşırı külfet yüklediği sonucuna ulaştı.

Böylece mülkiyet hakkının korunması için yalnızca bir bedelin belirlenmesinin değil, bu bedelin taraflar arasında adil bir denge sağlamasının da önem taşıdığı vurgulandı.

AYM'nin 2020/22340 numaralı başvuru hakkında verdiği kararla geçit hakkı bedelinin düşük belirlenmesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiğine hükmedildi. Dosya yeniden yargılama için Çeşme Sulh Hukuk Mahkemesine gönderildi. Karar, geçit hakkı bedellerine otomatik zam getirmiyor; uzun süren davalarda güncel değerlerin ve mülk sahiplerinin haklarının dikkate alınması gerektiğini ortaya koyuyor.