Hazine ve Maliye Bakanlığı (Gelir İdaresi Başkanlığı), Yerel ve Küresel Asgari Tamamlayıcı Kurumlar Vergisi uygulamasına ilişkin kapsamlı bir Uygulama Genel Tebliği yayımladı. Tebliğ, 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nda yer alan düzenlemelerin nasıl uygulanacağını açıklıyor ve özellikle çok uluslu işletmelerde asgari %15 vergi yükü hedefini öne çıkarıyor.
Tebliğ Resmî Gazete’de Yayımlandı
26 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete’nin 33119 sayılı nüshasında yayımlanan Tebliğ ile, 2 Ağustos 2024’te yürürlüğe giren yerel ve küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisi düzenlemesine ilişkin uygulama detayları bir çerçeveye bağlandı. Tebliğ, Kurumlar Vergisi Kanunu’nun ek 2’nci maddesindeki tanımları genişleterek birçok teknik kavramı yeniden tanımlıyor.
Asgari Kurumlar Vergisi Oranı: %15 Eşik
Tebliğde yer alan tanımlardan biri, uygulamanın temelini oluşturan asgari kurumlar vergisi oranı. Bu oran, çok uluslu işletmelerin düşük vergi uygulayan ülkelere kâr aktarımı yoluyla vergi yükünü azaltmasını önlemeyi amaçlıyor. Tebliğe göre hedeflenen asgari oran %15 olarak belirleniyor.
Kur Farkı, Kâr Dağıtımı ve Grup Yapıları İçin Yeni Tanımlar
Tebliğ, özellikle uluslararası gruplarda sık karşılaşılan muhasebe ve vergi farklarına ilişkin kavramları ayrıntılandırıyor. Bu kapsamda;
-
Bağlı işletmenin finansal raporlamada kullandığı para birimi ile yerel vergi hesaplamasındaki para birimi farklılığından doğan asimetrik kur kazancı veya zararı,
-
Grup yapısından ayrılan veya belirli varlık devri yapan işletmeler için ayrılan bağlı işletme,
-
Grup içinde kontrol ve sahiplik oranlarına dayalı şekilde tanımlanan azınlık payına sahip olunan alt grup, alt işletme, ana işletme ve bağlı işletme gibi kavramlar,
Tebliğde ayrı ayrı tarif ediliyor.
Çok Uluslu İşletmelerde Kontrol ve Sahiplik Kriterleri Öne Çıkıyor
Yeni tanımlar, özellikle çok uluslu işletme gruplarında kontrol gücü ve mülkiyet oranı üzerinden kurgulanıyor. Örneğin;
-
Nihai ana işletmenin doğrudan veya dolaylı olarak %30 veya daha az paya sahip olduğu bağlı işletmeler, “azınlık payına sahip olunan bağlı işletme” kapsamında ele alınıyor.
-
Birleşik gruplarda farklı ülkelerde yerleşiklik bulunması halinde birden fazla ana işletmeli çok uluslu işletmeler grubu kavramı devreye giriyor.
-
Grup yapısının sözleşme temelli bir araya geldiği durumlarda ise çift listeli düzenleme tanımlanıyor.
Küresel Asgari Vergide Seçim ve Beyan Düzeni
Tebliğde dikkat çeken düzenlemelerden biri de “beş yıllık seçim” olarak adlandırılan uygulama. Buna göre, küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisi bilgi beyannamesini veren bağlı işletmenin yaptığı seçim, ilgili dönem ve izleyen dört dönem boyunca geri alınamıyor. Seçimin iptal edilmesi halinde ise belirli süre boyunca yeniden seçim yapılmasına izin verilmiyor.
Düşük Vergili Ülke ve Düşük Vergilendirilen Bağlı İşletme Tanımı
Uygulamanın asıl hedefi, düşük vergi yükü bulunan ülkelere yönelen kazançların asgari seviyede vergilendirilmesini sağlamak. Bu nedenle Tebliğde;
-
Asgari %15 eşik altında kalan vergi yüküne sahip ülke, düşük vergili ülke,
-
Bu ülkede yerleşik olan veya vergi yükü eşik altında kalan işletmeler, düşük vergilendirilen bağlı işletme ve düşük vergiye tabi işletme,
olarak tanımlanıyor.
Vergi Yükü Hesabında Düzeltmeler ve Özel Hesaplamalar
Tebliğ, vergi yükünün hesaplanmasına ilişkin teknik kalemleri de düzenliyor. Bu kapsamda;
-
Cari dönem vergi gideri ve ertelenmiş vergi etkileri dikkate alınarak yapılan düzeltilmiş kapsanan vergiler,
-
Maddi duran varlık satışlarından doğan kazançların belirli kurallarla yeniden ele alındığı düzeltilmiş varlık kazancı,
-
Geçmiş dönem düzeltmeleri sonucu eksik tahakkuk eden tutarların hesaplandığı ek cari dönem küresel ATV,
gibi kavramlara yer veriliyor.
Emeklilik Yatırım Fonları da Tanım Altına Alındı
Tebliğde ayrıca, ülkelerin emeklilik sistemleri kapsamında kurulan ve belirli şartlarla korunan varlık havuzları için “emeklilik yatırım fonu” tanımı yapılıyor. Bu fonların düzenlenme biçimi ve amaçları, çok uluslu işletme gruplarına ilişkin hesaplamalarda önem taşıyabiliyor.
