Şirketlerin 2026 mali yılına hazırlanırken en çok zorlandığı başlıklardan biri stok sayımı ve envanter kayıtlarının doğruluğu oluyor. Yıl sonu kapanış sürecine girilirken muhasebe birimlerinin stok, maliyet ve değerleme işlemlerine ilişkin iç kontrol adımlarını güçlendirmesi, hem finansal tabloların güvenilirliği hem de olası vergi risklerinin azaltılması açısından kritik görülüyor.
Yıl Sonu Envanter Sürecinde Muhasebeye Yeni Baskı: Stok ve Maliyet Kontrolü
2025 yılının kapanışına yaklaşırken şirketlerde envanter sayımı ve stok değerleme işlemleri yeniden gündemin ilk sıralarına çıktı. Muhasebe departmanları açısından yıl sonu işlemleri sadece sayım yapılmasıyla sınırlı kalmıyor; stokların maliyeti, fire ve zayi kayıtları, değer düşüklüğü ve dönemsellik kontrolleri de birlikte değerlendirilmek zorunda kalıyor.
Stok Sayımında Uyum Riskleri Artıyor
Yıl sonu sayımlarında en sık karşılaşılan sorunlar; fiili stok ile muhasebe kayıtlarının uyuşmaması, birden fazla depo ve şubesi olan işletmelerde konsolidasyon hataları ve sayım tutanaklarının eksik düzenlenmesi olarak öne çıkıyor. Bu tür uyumsuzluklar, finansal raporlama tarafında maliyetlerin yanlış oluşmasına ve vergi tarafında eleştiri riskine yol açabiliyor.
Maliyet Hesaplarında Dönemsellik Kontrolü Öne Çıkıyor
Muhasebe uzmanları, özellikle yıl sonuna yaklaşırken maliyet hesaplarında dönemsellik ilkesine uyumun daha fazla önem kazandığını belirtiyor. Dönem sonu yapılan mal alımları, henüz teslim alınmamış ürünler, sevk edilmiş ama faturası kesilmemiş işlemler gibi kalemlerin doğru sınıflandırılması gerekiyor.
Bu süreçte, fatura tarihi ile mal hareketi tarihinin uyumsuz olduğu işlemler, stok ve maliyet hesaplarını doğrudan etkileyebiliyor.
Fire, Zayi ve Hurda Kayıtları Yeniden Gündemde
Üretim yapan veya stoklu çalışan işletmelerde yıl sonu döneminde fire, zayi ve hurda kayıtları yeniden kontrol ediliyor. Bu kalemlerin belgelendirilmesi, iç prosedürlerle desteklenmesi ve kayıtların muhasebede doğru hesaplara alınması, denetim süreçlerinde sık incelenen başlıklar arasında yer alıyor.
Özellikle ölçülebilir firelerin üretim maliyetine etkisi ile satışa konu edilemeyen zayilerin nasıl kayıt altına alındığı, dönem kapanışında belirleyici olabiliyor.
Değer Düşüklüğü ve “Net Gerçekleşebilir Değer” Testi
Piyasa fiyatı düşen veya uzun süre satılmayan ürünlerde, stokların değerlemesi sırasında net gerçekleşebilir değer kontrolü yapılması gerekiyor. Bu kontrol; stokların maliyet bedeli ile satış fiyatı arasındaki farkın finansal tabloları etkileyebileceği durumlarda önem kazanıyor.
Yıl sonu işlemlerinde, stokların değer düşüklüğünün göz ardı edilmesi, finansal tabloların gerçeği yansıtmaması riskini artırabiliyor.
Muhasebe Birimleri İçin “Kapanış Kontrol Listesi” Önerisi
Şirketlerin yıl sonu kapanış sürecinde muhasebe birimlerinin aşağıdaki adımları tek dosyada toplaması öneriliyor:
-
Sayım tutanaklarının eksiksiz hazırlanması ve onay zincirinin tamamlanması
-
Depo/şube stoklarının konsolide edilmesi
-
Dönemsellik kontrolleri (irsaliye-fatura uyumu, sevk-teslim tarihleri)
-
Fire, zayi, hurda kayıtlarının belge ve iç prosedürle desteklenmesi
-
Değer düşüklüğü gerektiren stoklar için net gerçekleşebilir değer değerlendirmesi
-
Stok-maliyet hesaplarının kapanış öncesi mutabakatı
Bu yaklaşımın, hem iç denetim süreçlerinde hem de bağımsız denetimlerde olası uyumsuzlukların önüne geçebileceği belirtiliyor.