Yatırım Teşvik Sisteminde Yeni Dönem: Neler Değişti, Ne Anlama Geliyor?

Aşağıdaki metin, gönderdiğin içeriğin özgünleştirilmiş ve sadeleştirilmiş hâlidir.

  • Türkiye’de yatırım teşvikleri, 9903 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile baştan kurgulandı; 2012/3305 yürürlükten kalktı.

  • Yeni sistemin ana omurgası: Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesi (Teknoloji, Yerel Kalkınma, Stratejik Hamle) ve Sektörel Teşvik Sistemi (Öncelikli ve Hedef Yatırımlar).

  • KVK 32/A değişti: İndirimli kurumlar vergisi süresi en fazla 10 yıl; yatırım dönemi dışı (diğer faaliyet kazançları) için indirim azami 4 yıl ve toplam yatırıma katkının %50’si sınırı var.

  • Vergi indirimi oranı tüm yatırımlarda %60; yatırıma katkı oranı üst sınırı %50.

  • İlk kez makine desteği genel sistemin içine alındı.

  • Başvurular 31.12.2030’a kadar; parasal eşikler her yıl yeniden değerleme ile güncellenecek.

Yeni Mimari: Programlar ve Kapsam

Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesi

  • Teknoloji Hamlesi Programı: Öncelikli ürün/teknoloji listesine dayalı projeler; proje bazlı değerlendirme.

  • Yerel Kalkınma Hamlesi: Bölgesel farkları azaltma, atıl kapasiteyi devreye alma, kümelenme ve istihdam etkisi olan işler.

  • Stratejik Hamle: Arz güvenliği, yüksek katma değer, dışa bağımlılığı düşüren imalat; ayrıca “Yeşil” ve “Dijital” dönüşüm yatırımları (asgari 50 mn TL) hızlı şeritte desteklenebilir.

Sektörel Teşvik Sistemi

  • Öncelikli Yatırımlar: Kararda tek tek sayılan 28 başlık.

  • Hedef Yatırımlar: Ekli listede şartları sağlayan sektör/konular.

Not: İl bölgeleri 6 kademeli yapıda korunuyor; bazı illerin bölge sınıfı güncellendi.

Teşvik Belgesi ve Eşikler

  • Başvurular E-TUYS üzerinden; gerçek/tüzel, kamu/özel geniş başvuran kitlesi.

    Anayasa Mahkemesi e-tebligat yetkisini sınırladı: Yeni dönem başlıyor
    Anayasa Mahkemesi e-tebligat yetkisini sınırladı: Yeni dönem başlıyor
    İçeriği Görüntüle

  • Genel asgari sabit yatırım tutarı: Bölge 1-2 için 12 mn TL, diğer bölgeler 6 mn TL (özel düzenleme yoksa).

  • Sabit yatırım hesabına girmeyenler (örnek): Kullanılmış yerli makine, hammadde/işletme malzemesi, binek araçlar, bakım-onarım, belirli turizm/eğitim demirbaşları vb.

  • Yatırım süresi kural olarak 3 yıl; gerekirse yarısı kadar ek süre.

Destek Enstrümanları (Özet)

  • Gümrük Vergisi Muafiyeti ve KDV İstisnası (makine-teçhizat + belirli yazılım/gayrimaddi haklar).

  • Vergi İndirimi: Tüm başlıklarda vergi indirimi oranı %60, yatırıma katkı oranı program bazında üst sınırlar:

    • Teknoloji & Yerel Kalkınma: %50 YKO

    • Stratejik Hamle: %40 YKO

    • Öncelikli Yatırımlar: %30 YKO

    • Hedef Yatırımlar: %20 YKO

    • Diğer faaliyet kazançlarına, YKT’nin %50’sini aşmamak üzere KVK 32/A usulüyle yansıtılabilir.

  • Faiz/Kâr Payı Desteği: TCMB haftalık repo oranına bağlı; program bazında üst puan ve tutar tavanları (örn. Teknoloji/Yerel’de sabitin %20’si ve 240 mn TL üst sınır gibi).

  • Makine Desteği: Birim fiyatı ≥ 2 mn TL makine-teçhizatın %25’i nakit destek; program ve tavan sınırlı (örn. Teknoloji/Yerel’de sabitin %15’i, 240 mn TL tavan). Makine desteği alan projeye ayrıca faiz/kâr payı desteği verilmez.

  • Yatırım Yeri Tahsisi: Kriterlere göre sağlanır; vergi indirimi öngörülmeyen ile elektrik üretimi yatırımlarına tahsis yok.

  • Sigorta Primi İşveren Hissesi: Bölgeye göre 1–12 yıl; OSB/Endüstri bölgeleri veya belirlenmiş ilçeler şartıyla alt bölge avantajı uygulanabilir.

  • Sigorta Primi (İşçi Payı): Sadece 6. bölge, 10 yıl.

Yeni Kurulan Firmalara Alternatif

  • Tescili başvuru tarihinden ≤ 1 yıl önce olan ve kazancı yetersiz firmalar, vergi indirimi yerine faiz/kâr payı veya makine desteğini artırılmış oran/tavanlarla tercih edebilir.

KVK 32/A’da Kritik Değişiklikler (7555 Sayılı Kanun)

  • Süre Sınırı: İndirimli vergi uygulaması, indirim hakkının doğduğu ilk dönemi de sayarak azami 10 yıl.

  • Kullanılmayan Hak: İlgili dönemde kazanç olmasına rağmen kullanılmayan yatırıma katkı, ileriye devretmez.

  • Diğer Faaliyet Kazançları: İndirim en fazla 4 yıl; ayrıca kullanılabilecek YKT payı toplamın %50’si ve hak edilen YKT ile sınırlı.

  • Yatırıma Katkı Oranı: Cumhurbaşkanı %50’yi aşmayacak şekilde belirler.

  • Vergi İndirimi Oranı: Tüm yatırımlarda %60. (Kur. vergisi %25 için efektif oran %10’a iner; asgari KV ile uyumlu görünür.)

  • Proje Bazlı (6745): CB, süreleri 2 katına, YKT’nin diğer kazançlardan kullanım oranını %100’e kadar artırmaya yetkili.

Uygulama ve Takvim

  • Yeni karar 31.12.2030’a kadar teşvik belgesi başvurularına uygulanacak.

  • Tutarlar her yıl yeniden değerleme ile güncellenecek.

  • Eski kararlar kapsamındaki mevcut belgeler kendi rejiminde devam edecek; sonuçlanmamış başvurular eski hükümlere göre, talep edilirse yeni karara göre değerlendirilebilecek.

Pratik Etkiler – Kim İçin Ne Anlama Geliyor?

  • Yüksek teknoloji/stratejik üreticiler: Makine desteği + faiz desteği kombinasyonu (program tercihine göre) önemli nakit avantajı sağlar.

  • Yeni girişimler: İlk yıllarda kâr zayıfsa, vergi indirimi yerine artırılmış makine/finansman desteğini seçmek daha rasyonel olabilir.

  • Bölge stratejisi: OSB/Endüstri bölgesi veya listelenmiş ilçeler, SP işveren hissesinde alt bölge avantajı getirir.

  • Vergi planlaması: 10 yıllık tavan ve “kullanılmayan YKT devretmez” kuralı nedeniyle, kazanç zamanlaması ve kâr projeksiyonu kritik hâle geldi.

  • Proje bazlı mega yatırımlar: CB yetkileri sayesinde süre ve oranlar daha da esnetilebilir.