Şehirler arası taşımacılık yapan işletmelerde, şoförlere yapılan yemek, konaklama ve yol gideri ödemelerinin nasıl gider yazılacağı ve ücret sayılıp sayılmayacağı uygulamada sıkça tartışma konusu oluyor. Gelir Vergisi Kanunu hükümleri ve idarenin özelgeleri çerçevesinde bu ödemelerin vergisel niteliği, ödeme şekline ve belgelendirme durumuna göre değişiyor.
Şoförlere Yapılan Ödemeler Ücret mi Gider Karşılığı mı
Gelir Vergisi Kanunu’nun 61 inci maddesine göre işverene bağlı çalışanlara sağlanan para ve menfaatler kural olarak ücret sayılıyor. Ancak aynı Kanun’un 24 üncü maddesinde, belirli şartlarla yapılan gider karşılıkları gelir vergisinden istisna edilebiliyor.
Şehirler arası taşımacılık yapan firmalarda, şoförlerin görev nedeniyle yaptıkları yol, yemek ve konaklama harcamaları bu kapsamda değerlendiriliyor. Burada belirleyici unsur, ödemenin gerçek bir gider karşılığı olup olmadığı ve usulüne uygun belgeye dayanıp dayanmadığıdır.
Tam Belgelendirme Halinde Vergi Uygulaması
Şoför tarafından yapılan yemek ve konaklama harcamalarının Vergi Usul Kanunu’na uygun fatura veya belge ile tevsik edilmesi halinde, ödenen tutarların tamamı gider yazılabilir. Bu durumda devlet memurlarına uygulanan gündelik limitleri dikkate alınmaksızın, gerçek gider kadar istisna uygulanması mümkündür.
Belgelendirilmiş tutarlar ücret sayılmaz ve gelir vergisi kesintisine tabi tutulmaz.
Kısmi Belgelendirme Durumu
Konaklama gideri fatura ile belgelendirildiği, ancak yemek gideri için belge sunulmadığı hallerde farklı bir uygulama ortaya çıkar. Konaklama bedeli gider olarak dikkate alınırken, belgesiz yemek ödemelerinde devlet memurlarına uygulanan en yüksek gündelik tutarı aşan kısım ücret kabul edilir.
Bu aşan tutar net ücret sayılarak brütleştirilir ve gelir vergisi tevkifatına tabi tutulur.
Belgesiz Gündelik Ödemesi
Şoföre belge aranmaksızın maktu bir gündelik ödenmesi halinde, ödemenin devlet memurlarına uygulanan en yüksek gündelik tutarına kadar olan kısmı gelir vergisinden istisnadır. Bu sınırı aşan kısım ise ücret olarak değerlendirilir ve bordroya dahil edilerek vergilendirilir.
Kurum Kazancı Açısından Gider Yazma
Gelir Vergisi Kanunu’nun 40 ıncı maddesi uyarınca, ticari kazancın elde edilmesi ve idamesiyle ilgili olan bu tür giderler kural olarak kurum kazancının tespitinde indirilebilir. Ancak gelir vergisi yönünden istisna uygulanıp uygulanmayacağı, belgelendirme durumuna ve gündelik sınırlarına bağlıdır.
Sonuç olarak; şoförlere yapılan harcırah, yemek ve konaklama ödemeleri her durumda işletme açısından gider yazılabilir. Fakat bu ödemelerin ücret sayılıp sayılmayacağı ve gelir vergisine tabi olup olmayacağı, belgelendirme disiplinine göre farklılık gösterir.
