SGK Asgari İşçilik Araştırmasında Yeni Dönem Başladı
Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinde yapılan değişiklikle, asgari işçilik araştırmasına ilişkin usul ve esaslar yeniden düzenlendi. Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından hazırlanan yönetmelik değişikliği, 16 Mayıs 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
Yeni düzenleme, ihale konusu işler ve özel nitelikteki inşaat işleri bakımından asgari işçilik araştırmasının nasıl yapılacağını, hangi belgelerin esas alınacağını, iş bitim tarihinin nasıl belirleneceğini ve ilişiksizlik belgesi süreçlerini yeniden şekillendiriyor.
Asgari İşçilik Araştırması Nedir?
Asgari işçilik araştırması, SGK tarafından ihale konusu işler ve özel nitelikteki inşaat işlerinde yeterli işçilik bildirilip bildirilmediğinin kontrol edilmesi için yapılan değerlendirme ve hesaplama sürecidir.
Yeni tanıma göre bu işlem; kamu idareleri, döner sermayeli kuruluşlar, kanunla kurulan kurum ve kuruluşlar ile bankalar tarafından ihale mevzuatına göre yaptırılan işler ve özel nitelikteki inşaatlar için ilgili kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgeler üzerinden yürütülecek.
Araştırma süreci yalnızca hesaplama ile sınırlı olmayacak. SGK önce asgari işçilik hesabı yapılıp yapılmayacağını değerlendirecek, ardından yeterli işçilik bildirilip bildirilmediğini kontrol edecek.
Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinde Ne Değişti?
Yönetmelikte yapılan değişiklikle asgari işçilik araştırma işleminin kapsamı ve uygulanma yöntemi güncellendi.
Özellikle özel nitelikteki inşaatlarda birden fazla yapı ruhsatı bulunan işlerin tek sicil numarasıyla yürütülmesi, ihale konusu işlerde hakediş tutarı üzerinden araştırma yapılması, iş bitim tarihinin belirlenmesi ve inşaat maliyetinin hesaplanması gibi konularda yeni hükümler getirildi.
Ayrıca “bina maliyeti” ibaresi “inşaat maliyeti” olarak değiştirildi. Yönetmelikte yer alan Bakanlık adı da “Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı” olarak güncellendi.
Birden Fazla Yapı Ruhsatı Olan İnşaatlarda Tek Sicil Numarası Kullanılabilecek mi?
Yeni düzenlemeyle, aynı işveren tarafından yaptırılan ve birden fazla yapı ruhsatı bulunan özel nitelikteki bina inşaatlarında tek sicil numarası kullanılmasına imkan tanındı.
Ancak bunun için bazı şartların birlikte gerçekleşmesi gerekiyor. Parsellerin bitişik ya da yakın olması, işverenin ilk işin başlangıç tarihinden itibaren 6 ay içinde talepte bulunması ve inşaatlarda çalışan sigortalıların birbirine karışması şartı aranacak.
Bu koşullar sağlanırsa, SGK ünitesi inşaatların tek sicil numarası altında yürütülmesine izin verebilecek.
Tek Sicil Numarası İçin Başvuru Süresi Ne Kadar?
Aynı işverenin birden fazla yapı ruhsatına sahip özel inşaat işleri için tek sicil numarası talep etmesi halinde başvuru süresi 6 ay olacak.
Bu süre, ilk işin başlangıç tarihinden itibaren başlayacak. İşverenin süresi içinde talepte bulunmaması halinde her inşaatın ayrı sicil numarasıyla yürütülmesi gündeme gelebilecek.
İhale Konusu İşlerde Hakediş Üzerinden Araştırma Yapılabilecek mi?
Yönetmelik değişikliğiyle ihale konusu işlerde hakediş tutarı üzerinden araştırma yapılmasına ilişkin yeni hükümler getirildi.
İşin geçici kabulü noksansız yapılmış olmasına rağmen işverene ödenmesi gereken toplam istihkak tutarı bildirilmemişse ve işveren talepte bulunursa, işverene ödenen hakediş tutarı üzerinden asgari işçilik araştırması yapılabilecek.
Ancak bu aşamada ilişiksizlik belgesi düzenlenmeyecek.
İlişiksizlik Belgesi Ne Zaman Verilecek?
Toplam istihkak tutarı daha sonra ihale makamı tarafından SGK’ya bildirilirse, daha önce araştırma yapılan hakediş tutarı toplam istihkak bedelinden düşülecek.
Kalan tutar üzerinden yeniden araştırma yapılacak ve bu araştırma sonucuna göre ilişiksizlik belgesi düzenlenebilecek.
Bu düzenleme, toplam istihkak tutarının henüz netleşmediği durumlarda geçici bir araştırma yapılmasına imkan tanırken, nihai ilişiksizlik sürecini toplam tutarın bildirilmesine bağlı hale getiriyor.
İş Bitim Tarihi Nasıl Belirlenecek?
İhale konusu işlerde iş bitim tarihinin tespiti de netleştirildi.
İhale makamı tarafından onaylanan geçici kabul tutanağında eksik veya kusur bulunmadığı belirtilmişse, tutanakta yer alan iş bitim tarihi esas alınacak.
Geçici kabul tutanağında eksik veya kusur tespit edilmişse, bu eksik ve kusurların tamamlandığı tarih iş bitim tarihi kabul edilecek.
İşin geçici veya kesin kabule tabi olmaması halinde ise ihale makamı tarafından bildirilen iş bitim tarihi dikkate alınacak.
İhaleli İş Yarım Kalırsa Ne Olacak?
İhaleli işin yarım kalması veya ihalenin feshedilmesi durumunda, işverene ödenen hakediş tutarı üzerinden asgari işçilik araştırması yapılacak.
Eğer işverene herhangi bir hakediş ödemesi yapılmamışsa araştırma işlemi yapılmayacak.
Bu hüküm, tamamlanmayan veya feshedilen işlerde araştırmanın hangi tutar üzerinden yapılacağını açıklığa kavuşturuyor.
Özel İnşaatlarda İnşaat Maliyeti Nasıl Hesaplanacak?
Özel nitelikteki inşaat işleri bakımından araştırma yapılırken, iş bitim tarihinde geçerli olan yapı ruhsatı esas alınacak.
İnşaat başladığı yıl içinde tamamlanmışsa, inşaat maliyetinin hesabında inşaatın bittiği tarihte geçerli olan birim maliyet bedeli dikkate alınacak.
İnşaat başladığı yıldan sonraki yıllarda tamamlanmışsa, bitirildiği yıl hariç olmak üzere, inşaatın başladığı yıl ile bitirildiği yıl arasındaki tüm yıllara ait birim maliyet bedellerinin aritmetik ortalaması esas alınacak.
Bir yıl içinde birden fazla birim maliyet bedeli yayımlanmışsa, ortalama hesabında o yıl içinde yayımlanan son birim maliyet bedeli kullanılacak.
Sigortalı Çalıştırılmayan İnşaatlarda Re’sen Araştırma Yapılacak mı?
Kapanma, terk veya tasfiye olmadığı halde en az iki yıl boyunca sigortalı çalıştırılmadığı işveren tarafından bildirilen ya da SGK tarafından tespit edilen özel nitelikteki inşaat işyerlerinde re’sen araştırma yapılacak.
Bu araştırma, sigortalı çalıştırılmaya son verilen tarih itibarıyla SGK ünitesi tarafından gerçekleştirilecek.
Tescil Edilmeyen İşyerlerinde Ne Olacak?
Tescil edilmemiş veya tescil edilmiş olmasına rağmen işçilik bildirimi yapılmamış ihale konusu işler ile özel nitelikteki inşaat işyerleri için de yeni düzenleme getirildi.
Bu tür işlerde başlangıç ve bitiş tarihleri, ilgili idarelerden alınacak belgelerle belirlenecek. İşin yürütümü için gerekli asgari işçilik miktarına ilişkin araştırma işlemi SGK ünitesi tarafından yapılacak.
Bu kapsamda yapılan araştırmalarda asgari işçilik oranında eksiltme uygulanmayacak.
Eksik İşçilik Tespit Edilirse Ne Olacak?
SGK tarafından yapılan araştırma sonucunda Kuruma bildirilmediği tespit edilen asgari işçilik tutarı üzerinden prim tahakkuku yapılacak.
İhale konusu işlerde Yönetmeliğin 110’uncu maddesine göre tespit edilen asgari işçilik miktarı esas alınacak. Özel nitelikteki inşaatlarda ise 111’inci madde uyarınca hesaplanan prim tutarı dikkate alınacak.
Aksine bir tespit yoksa hesaplanan prim tutarı, iş bitim tarihinin bulunduğu aya mal edilecek ve gecikme cezası ile gecikme zammıyla birlikte işverene tebliğ edilecek.
Borç Ne Zaman Kesinleşecek?
İşverenin tebliğ edilen borcu, tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ödemesi, taahhütname vermesi veya itirazda bulunmaması halinde borç kesinleşecek.
Bu durumda SGK işlemleri sonuçlandırılacak. İşverenlerin bu süreyi dikkatle takip etmesi, itiraz veya ödeme süreçlerini zamanında yürütmesi gerekiyor.
İşverenler İçin Pratik Etkisi Ne Olacak?
Yeni düzenleme, ihale konusu işler ve özel inşaatlarda asgari işçilik araştırmasını daha ayrıntılı ve belgeye dayalı hale getiriyor.
İşverenlerin yapı ruhsatlarını, iş başlangıç ve bitiş tarihlerini, hakediş bilgilerini, sigortalı bildirimlerini ve inşaat maliyeti hesaplarını düzenli takip etmesi gerekiyor.
Özellikle birden fazla yapı ruhsatı bulunan inşaatlarda tek sicil numarası talebi, 6 aylık başvuru süresi, sigortalıların karışması şartı ve re’sen araştırma hükümleri uygulamada yakından izlenmesi gereken başlıklar arasında yer alıyor.