Gelir vergisi uygulamasında şahıs sigortası primleri, belirli şartlar sağlandığında hem ücretliler hem de yıllık beyanname verenler için vergi matrahını düşürebiliyor. Hayat sigortası, sağlık sigortası ve prim iadeli poliçelerde indirim sınırları ile vergileme kuralları ise poliçenin türüne ve süresine göre değişiyor.
Şahıs Sigortası Primi Gelir Vergisinden Nasıl İndirilir
Ücretlilerde, şahıs sigortası primleri ücret matrahı hesaplanırken indirime konu edilebiliyor. Beyanname veren mükelleflerde ise aynı primler, beyan edilen gelirden indirim olarak dikkate alınabiliyor.
İndirim uygulanırken temel sınır 2 ölçüte bağlanıyor:
-
Beyan edilen gelirin %15’i
-
Brüt asgari ücretin yıllık tutarı
Bu 2 sınırdan düşük olanı aşmamak şartıyla indirim yapılabiliyor. Primlerin, gelirin elde edildiği yıl içinde ödenmiş olması ve poliçenin Türkiye’de kurulu bir sigorta ya da emeklilik şirketi nezdinde düzenlenmiş olması da aranıyor.
Hayat Sigortasında İndirim Oranı Neye Göre Değişiyor
Hayat sigortalarında, poliçenin yapısı indirimin kapsamını etkiliyor. Birikim unsuru içeren hayat sigortalarında primlerin %50’si indirim kapsamında değerlendiriliyor.
Birikim unsuru taşımayan, teminat ağırlıklı veya prim iadeli yapıda olan hayat sigortalarında ise primler, diğer şahıs sigortaları gibi ele alınabiliyor. Bu durumda indirim, %15 ve yıllık brüt asgari ücret sınırları içinde kalmak kaydıyla primin tamamı üzerinden uygulanabiliyor.
Sağlık, Kaza, Hastalık Gibi Sigortalarda İndirim
Ölüm, kaza, hastalık, sağlık, engellilik, analık, doğum, tahsil gibi şahıs sigortalarında ödenen primler, genel sınırlar içinde kalmak şartıyla indirim konusu yapılabiliyor. Bu grupta ayrıca bir %50 oran kısıtı bulunmuyor.
Prim İadeli Poliçelerde Vergileme Nasıl Yapılıyor
Prim iadeli hayat sigortalarında, sözleşme sonunda veya ayrılma halinde yapılan ödemeler, gelir unsuru olarak “menkul sermaye iradı” kapsamında değerlendiriliyor. Vergileme sigorta şirketi tarafından stopaj yoluyla yapılıyor.
Stopaj oranı, sigortada kalınan süreye göre değişiyor:
-
10 yıldan az süre: %15 stopaj
-
10 yıldan fazla süre: %10 stopaj
Bu stopaj, birçok durumda nihai vergi niteliği taşıyor ve ayrıca yıllık beyannameye dahil edilmiyor.
Dövize Endeksli Poliçelerde Kur Farkı Ayrı Vergileniyor Mu
Dövize endeksli veya döviz cinsinden prim iadeli poliçelerde, ödeme tutarı içinde kur artışından kaynaklanan kısım bulunabiliyor. Uygulamada bu artış, ayrı bir kur farkı kazancı gibi değil, sigorta ödemesinin bir parçası olarak kabul ediliyor ve menkul sermaye iradı kapsamında stopajla vergileniyor.
Tek Primli Yıllık Gelir Sigortalarında İstisna Şartı
Tek primli sigortalarda, gelir vergisi istisnası her poliçeye uygulanmıyor. İstisna, düzenli irat ödemesi yapan tek primli yıllık gelir sigortalarında gündeme geliyor.
Bu kapsamda, poliçenin en az 10 yıl süreli olması veya ömür boyu düzenli gelir ödemesi öngörmesi halinde, yapılan ödemeler gelir vergisinden istisna olabiliyor. Toplu ödeme ile sona eren ve düzenli irat ödemesi içermeyen poliçelerde ise istisna uygulanmıyor; stopaj yoluyla vergileme yapılıyor.
