Ramazan Ayında Personele Yapılan Yardımların Vergisel Çerçevesi
İşverenlerin çalışanlara sağladığı menfaatler yalnızca maaş ödemeleriyle sınırlı değildir. Hizmet karşılığında yapılan nakdi ödemeler yanında, gıda paketi gibi ayni yardımlar ile alışveriş çeki ve hediye kartı gibi para ile ölçülebilen menfaatler de uygulamada sık görülmektedir. Ramazan döneminde yapılan bu tür yardımlar için mevzuatta ayrı bir düzenleme bulunmadığından, vergisel değerlendirme genel hükümler üzerinden yapılır.
Aşağıda, Ramazan ayında personele sağlanan ayni ve nakdi yardımların gelir vergisi, KDV, kurumlar vergisi ve damga vergisi yönünden genel çerçevesi özetlenmiştir.
Gelir Vergisi Yönünden Yardım Ücret Sayılır mı
Gelir Vergisi Kanunu’nda ücret, işverene bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı sağlanan para, ayın ve para ile ifade edilebilen menfaatler olarak tanımlanır. Bu nedenle Ramazan kapsamında;
-
Nakit destekler,
-
Gıda paketi veya erzak kolisi gibi ayni teslimler,
-
Alışveriş çeki ve hediye kartı gibi harcanabilir parasal değerler,
kural olarak ücret niteliği taşır ve ücret matrahına dahil edilir.
Ayni yardımlarda değerleme nasıl yapılır
Gıda paketi gibi ayni teslimlerde, teslimin yapıldığı tarihteki emsal/perakende değer esas alınır. Bu tutar bordroya dahil edilerek gelir vergisi kesintisi ilgili dönemde ücret stopajı kapsamında yerine getirilir. Ayni menfaat çoğu uygulamada “net menfaat” gibi ele alındığından, bordroda brüte tamamlanarak stopaj hesaplanması gündeme gelebilir.
Hediye kartı ve alışveriş çekleri
Belirli bir tutar yüklenmiş kart/çekler, çalışan açısından parasal değeri olan bir menfaat oluşturur. Bu nedenle yüklenen tutar ücret matrahına alınır ve ücret stopajı kuralları çerçevesinde bordrolaştırılır. Kartın/çekin üçüncü bir firmadan temin edilmesi, menfaatin ücret sayılmasını değiştirmez.
KDV Yönünden Nakdi ve Ayni Yardım Farkı
Nakdi yardımlar
Nakit ödemeler, ücret niteliğinde olduğundan KDV’nin konusu olan bir teslim veya hizmet ifası sayılmaz; bu nedenle KDV hesaplanması gündeme gelmez.
Ayni yardımlar
İşletmeye ait malların personele ücret, prim, ikramiye benzeri adlarla verilmesi KDV mevzuatı bakımından “teslim” sayılabilir. Bu noktada uygulama, yardımın işletmenin kendi stokundan mı verildiği, yoksa dışarıdan satın alınıp doğrudan personele mi teslim edildiği gibi ayrıntılara göre şekillenebilir.
Bazı personel menfaatleri KDV hesaplanmadan değerlendirilebilir
İşyerinde yemek verilmesi, servis hizmeti, işyeriyle bağlantılı konut/yatak tahsisi veya demirbaş niteliğinde iş kıyafeti gibi kalemler, çoğu durumda işletme faaliyetinin doğal unsuru olarak değerlendirilir. Ancak Ramazan için hazırlanan erzak kolisi/gıda paketi gibi ayni destekler genellikle bu kapsamda görülmez ve ayrıca değerlendirme gerektirir.
Ramazan kolisinde KDV oranı tartışması
Tek pakette farklı oranlara tabi ürünler yer alıyorsa, ürünlerin ayrı ayrı fiyatlandırılıp fiyatlandırılmadığı KDV uygulamasında önem taşır. Fiyatların ayrıştırılmaması halinde en yüksek oranın uygulanması yönünde değerlendirmeler bulunur; ayrı ayrı gösterim varsa her bir ürün için kendi oranı dikkate alınır.
Hediye kartı/alışveriş çeki KDV doğurur mu
Kartın/çekin çalışana verilmesi aşamasında ortada bir mal teslimi olmadığı için KDV doğuran olay genellikle bu aşamada ortaya çıkmaz. KDV, kartın kullanıldığı anda mal veya hizmeti fiilen teslim eden satıcı tarafından hesaplanır.
Kurumlar Vergisi ve Gider Yazma Boyutu
Personel için yapılan nakdi veya ayni yardımlar, işle ilgili olması ve ücret olarak bordrolaştırılarak gerekli stopaj yükümlülüklerinin yerine getirilmesi şartıyla, ticari kazancın tespitinde gider olarak dikkate alınabilir. Bu nedenle uygulamada temel kontrol noktası, yardımın ücret niteliğiyle kayıt altına alınması ve yasal kesintilerin doğru yürütülmesidir.
Damga Vergisi Yönünden
Ücret ödemelerine ilişkin kağıtlar damga vergisine tabidir. Ramazan yardımları ücret kapsamında bordroda yer aldığında, ücretler için geçerli oran üzerinden damga vergisi hesaplaması söz konusu olabilir. Yardımın ayni ya da nakdi olması sonucu değiştirmez; damga vergisi açısından belirleyici unsur, ücret/ödeme ile ilgili belgenin (örneğin bordronun) düzenlenmesidir.
Genel Değerlendirme
Ramazan döneminde personele yapılan yardımlar için ayrı bir vergi istisnası bulunmadığından, uygulama genel kurallara göre yürür:
-
Gelir vergisi açısından çoğunlukla ücret sayılır ve bordrolaştırılır.
-
KDV açısından nakit ödemede KDV gündeme gelmez; ayni teslimlerde ise teslim sayılma ve uygulama detayları önem kazanır.
-
Kurumlar vergisi açısından, ücret olarak vergilendirilip belgelendirilmesi halinde gider yazılabilmesi mümkündür.
-
Damga vergisi açısından, ücret bordrosu ve ücretle ilgili kağıtlar üzerinden değerlendirme yapılır.