Kurumlar Vergisi ve Geçici Vergi Hesaplamalarında Dönem Sonu İşlemleri
Yıl sonu mali kapanış sürecine girilirken, şirketlerin en dikkat ettiği konulardan biri geçici vergi ve kurumlar vergisi tahakkuku oluyor. Mali müşavirler, dönem sonu vergi hesaplamalarında hatasız kayıt düzeninin işletmelerin bilanço doğruluğu açısından kritik olduğunu vurguluyor.
Geçici Vergi Nedir ve Nasıl Hesaplanır?
Geçici vergi, kurumların yıl içinde üçer aylık dönemler itibarıyla elde ettikleri kazançlar üzerinden ödedikleri ön vergidir.
Bu tutar, yıl sonundaki kesin kurumlar vergisinden düşülerek mahsuplaştırılır.
Örneğin, bir işletmenin üç aylık geçici vergi matrahı 1.000.000 TL olarak belirlenirse, %25 vergi oranına göre hesaplanan geçici vergi 250.000 TL olur.
Bu tutar, 193 Peşin Ödenen Vergi ve Fonlar hesabına borç, 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar hesabına alacak olarak kaydedilir.
Verginin ödenmesi durumunda ise kayıt şu şekilde yapılır:
360 Ödenecek Vergi ve Fonlar / 102 Bankalar
Kurumlar Vergisi Tahakkuku ve Mahsup İşlemleri
Yıl sonunda belirlenen kurumlar vergisi matrahı üzerinden hesaplanan vergi, dönem kapanışında “vergi karşılığı” olarak kaydedilir.
Örneğin, kurumlar vergisi matrahı 1.250.000 TL olduğunda, %25 vergi oranına göre hesaplanan tutar 312.500 TL’dir.
Kurumlar vergisi karşılığı şu şekilde kaydedilir:
691 Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülükler / 370 Dönem Kârı Vergi ve Yasal Karşılıklar
Geçici vergi dönemlerinde ödenen tutar, yıl sonunda kurumlar vergisine mahsup edilir. Bu işlem “Peşin Vergi Virman Kaydı” olarak geçer ve 371 Dönem Kârı Peşin Ödenmiş Vergiler hesabı kullanılır.
Son tahakkuk işlemiyle birlikte kalan ödenecek vergi tutarı, 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar hesabında izlenir ve banka aracılığıyla ödenir.
Uzmanlardan Uyarı: Hatalı Kayıt Vergi Ceza Riski Taşır
Mali müşavirler, geçici vergi ve kurumlar vergisi kayıtlarının doğru yapılmaması durumunda hem vergi cezası hem de bilanço dengesizliği riskine dikkat çekiyor.
Ayrıca, 2025 yılı itibarıyla Gelir İdaresi Başkanlığı’nın dijital denetim uygulamalarını genişletmesiyle, hatalı muhasebe kayıtlarının tespiti artık çok daha kolay hale geldi.
Şirketlerin, dönem sonu vergi tahakkuk ve ödeme işlemlerinde standart hesap planına uygun hareket etmesi, beyan ve ödeme sürecinde uyumsuzlukların önüne geçilmesini sağlıyor.
