Kiracı Düzenlenen Kira Faturasını Kayda Almadan İade Edebilir mi?
Uygulamada sıkça karşılaşılan durumlardan biri, mal sahipleri tarafından düzenlenen kira faturalarının kiracılar tarafından KEP veya noter aracılığıyla iade edilmesidir. Ancak bu uygulamanın hukuken geçerli olup olmadığı tartışmalıdır.
Fatura Kayda Alınmadan İade Edilebilir mi?
Kısaca yanıt vermek gerekirse: Hayır, edilemez.
Kiracının kendisine kesilen kira faturasını kayıtlara almadan iade etmesi mümkün değildir. Zira kira faturası, tahakkuku gösteren bir belge olup, bedelin ödenip ödenmemesinden bağımsız şekilde düzenlenir. Kiracı bu faturaya itiraz edecekse, bunu ancak faturayı kayda alıp dava konusu yaparak gerçekleştirebilir.
KEP veya noter aracılığıyla yapılan itiraz, yalnızca süresinde itiraz edildiğini kanıtlama işlevi taşır; fatura düzenleyen taraf açısından fatura hükmünü ortadan kaldırmaz.
Fatura Düzenleme Zamanı ve Tahakkuk İlkesi
Vergi Usul Kanunu’na göre ticari kazancın tespitinde iki temel ilke geçerlidir:
-
Tahakkuk esası
-
Dönemsellik ilkesi
Tahakkuk esasına göre gelir veya gider, miktar ve mahiyet olarak kesinleştiği dönemde dikkate alınır. Dönemsellik ilkesi ise gelirin ait olduğu dönemde kayda alınmasını zorunlu kılar.
Kira gelirlerinde, vergiyi doğuran olay hizmetin ifasıyla, yani kira döneminin tamamlanmasıyla gerçekleşir. Kira bedeli eksik tahsil edilse veya hiç ödenmese bile bu durum, fatura düzenleme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
Dolayısıyla her ayın bitimini izleyen 7 gün içinde, o aya ait kira bedeli için — sözleşmede belirtilen artış oranları dahil edilerek — fatura düzenlenmeli ve kanuni süresi içinde defterlere kaydedilmelidir.
Mahkeme Süreçlerinin Fatura Düzenleme Yükümlülüğüne Etkisi
Kira artışının yargı sürecine taşınması veya kira tutarına dava açılması, faturanın düzenlenmesini ertelemez. Mahkeme kararı sonrasında kira tutarında bir değişiklik (artış ya da azalış) meydana gelirse, yalnızca fark tutarına ilişkin yeni fatura düzenlenebilir.
Katma Değer Vergisi (KDV) Yönünden Değerlendirme
KDV Kanunu’na göre vergiyi doğuran olay, bedelin tahsil edilmesiyle değil, hizmetin yapılmasıyla ilişkilidir. Kiralama faaliyetleri de kısım kısım hizmet ifası olarak değerlendirildiğinden, her ay için kira bedeli üzerinden KDV hesaplanmalı ve ilgili dönemde beyan edilmelidir.
Bu kapsamda,
-
Kiracının bedeli ödememesi,
-
Bedel üzerinde uyuşmazlık çıkması,
-
Kira artışının dava konusu edilmesi,
KDV hesaplanmasına ve fatura düzenleme zorunluluğuna engel değildir.
Ayrıca, süresinde iptal edilmeyen faturanın yerine aynı işleme ilişkin ikinci bir fatura düzenlenmesi de kanunen mümkün değildir.