Kendi Arsasına Yapılan Daire Ve İşyeri İnşaatında Değerleme Nasıl Yapılır
İnşaat yapım ve satış işleriyle uğraşan mükelleflerin, kendi adlarına kayıtlı arsalar üzerine yaptıkları daire ve işyeri inşaatlarında bazı bağımsız bölümleri satmak yerine kiraya vermesi uygulamada sık görülüyor. Bu tercih, taşınmazların kayıtlara hangi bedelle alınacağı, kiralama halinde gelirin hangi kazanç türü sayılacağı ve satış yapılırsa belge düzeninin nasıl olacağı açısından önem taşıyor. İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığının 12/10/2015 tarihli özelgesinde, konu somut bir örnek üzerinden değerlendirildi.
Kendi Arsasına Yapılan İnşaat Ticari Faaliyet Sayılır Mı
Özelgede, mükellefin kendi adına kayıtlı arsa üzerine yaptığı daire ve işyeri inşaatının ticari faaliyet kapsamında değerlendirildiği belirtildi. Arsanın mükellefe ait olması, inşaat faaliyetinin ticari niteliğini ortadan kaldırmıyor. Bu nedenle ortaya çıkan bağımsız bölümlerin işletme faaliyetinin bir sonucu olarak kabul edilmesi gerekiyor.
İnşa Edilen Daire Ve Dükkanlar Hangi Bedelle Kayıtlara Alınır
Vergi Usul Kanunu kapsamında iktisadi işletmeye dahil gayrimenkuller maliyet bedeliyle değerleniyor. Özelgede de inşa edilen daire ve işyerlerinin kayıtlara maliyet bedeli üzerinden alınması gerektiği ifade edildi.
Bu kapsamda maliyet bedelinin belirlenmesinde arsa payı ile inşa ve imal giderleri birlikte değerlendiriliyor. Ayrıca Vergi Usul Kanununda maliyete eklenebilecek giderlere ilişkin hükümler doğrultusunda, inşaat sürecinde taşınmazın oluşumu ve kullanıma hazır hale gelmesi için yapılan harcamalar maliyete dahil edilebiliyor.
Satılmayıp Kiraya Verilen Bağımsız Bölümlerde Vergisel Nitelik Değişir Mi
Özelgede, inşa edilen daire ve dükkanların satılmayıp işletmeden çekilmek suretiyle kiraya verilmesinin, inşaat faaliyetinin ticari mahiyetini değiştirmediği vurgulandı. Satış yerine kiralama tercih edilmesi, taşınmazların ticari organizasyon içinde üretildiği gerçeğini ortadan kaldırmıyor.
Kiraya Verilen Taşınmazlardan Elde Edilen Gelir Hangi Kazanç Türüdür
Özelgeye göre, işletmeye dahil edilen daire ve işyerlerinin kiralanmasından elde edilen gelirler gayrimenkul sermaye iradı olarak değil, ticari kazanç olarak değerlendirilmelidir. Bu gelirler, mükellefin ticari kazancına dahil edilerek vergilendiriliyor. Yaklaşımın dayanağı, taşınmazların ticari faaliyet kapsamında inşa edilmiş ve işletme kayıtlarına alınmış olması olarak açıklandı.
Daire Veya Dükkan Satışında Fatura Nasıl Düzenlenir
Özelgede, üçüncü kişilere satış yapılması halinde genel belge düzeni kurallarının uygulanacağı belirtildi. Buna göre, satış gerçekleştiğinde gerçek satış bedeli üzerinden alıcı adına fatura düzenlenmesi gerekiyor.
Uygulamada Hangi Noktalara Dikkat Edilmeli
İnşaat yapım ve satış işiyle uğraşan mükellefler açısından, kendi arsası üzerine yapılan inşaatın ticari faaliyet kapsamında değerlendirilmesi temel belirleyici oluyor. Satış yerine kiraya verme tercihinin de bu ticari niteliği değiştirmediği, dolayısıyla kira gelirlerinin ticari kazanç içinde izlenmesi gerektiği ifade ediliyor. Kayıt düzeni kurulurken değerleme ve gelir sınıflandırmasının bu çerçevede yapılması önem taşıyor.