İşverenlerin kadın çalışanlar adına kreş ve gündüz bakımevi hizmeti sağlaması, hem çalışanların iş-özel hayat dengesini destekleyen hem de kadın istihdamını güçlendirmeyi amaçlayan uygulamalar arasında yer alıyor. Ancak bu desteğin bordro, gelir vergisi ve KDV açısından nasıl ele alınacağı; ödemenin yapılış biçimi ile faturanın kimin adına düzenlendiğine göre değişiyor. Kocaeli Vergi Dairesi Başkanlığı’nın 31.08.2022 tarihli özelgesinde, uygulamaya yön veren başlıklar netleştiriliyor.
Kreş Ödemesi Bordroya Girer mi
Kreş ve gündüz bakımevi için işveren tarafından yapılan ödemeler, çalışana sağlanan bir menfaat niteliği taşıdığı için kural olarak ücret kapsamında değerlendirilir. Bu nedenle, istisna uygulanıp uygulanmadığına bakılmaksızın söz konusu menfaatin bordro kayıtlarında gösterilmesi gerekir. Bordroda yer alan tutar, işveren açısından personel gideri olarak dikkate alınabilir.
Gelir Vergisi İstisnası Hangi Şartlarda Uygulanır
Kadın çalışanlara sağlanan kreş desteğinde gelir vergisi istisnası için iki temel koşul öne çıkar.
İlk şart, ödemenin çalışana nakit verilmemesi ve doğrudan kreş veya gündüz bakımevi hizmetini sunan işletmeye yapılmasıdır. Ödeme çalışan hesabına aktarılırsa istisna uygulanması mümkün olmaz.
İkinci şart ise istisna tutarının sınırıdır. Her bir çocuk için aylık brüt asgari ücretin %50’sine kadar olan kısım istisna kapsamında değerlendirilebilir. Bu sınırın üzerindeki ödeme, ücret olarak kabul edilerek vergi kesintisine tabi olur.
Sınırı Aşan Ödemelerde Vergisel İşlem
Kreş desteği istisna limitini aşarsa, aşan bölüm “net menfaat” kabul edilerek brütleştirilir ve gelir vergisi tevkifatı yapılır. Bu nedenle her ay yapılacak ödeme tutarının, ilgili ayın brüt asgari ücretine göre ayrıca kontrol edilmesi önem taşır.
Fatura Kimin Adına Düzenlenmeli
Uygulamada en çok tereddüt yaratan konulardan biri fatura düzenidir. Özelgede, kreş faturalarının işveren adına değil, hizmetten yararlanan kadın çalışan adına düzenlenmesi gerektiği yaklaşımı vurgulanıyor. Bu tercih, KDV indirimi ve muhasebeleştirme yöntemini doğrudan etkiliyor.
KDV İndirimi Yapılabilir mi
Fatura çalışan adına düzenlendiğinde işverenin bu belgedeki KDV’yi indirim konusu yapması mümkün olmaz. Bu durumda işveren, KDV dahil toplam tutarı bordroya dahil ederek ücret gideri olarak kayıtlara alır. Böylece ödeme, KDV indirimi yoluyla değil, ücret gideri üzerinden kurum kazancının tespitinde dikkate alınır.
Muhasebeleştirmede Uygulama Çerçevesi
Özetle; işveren tarafından kreş işletmesine yapılan ödeme, bordroda menfaat olarak yer alır. İstisna sınırı içinde kalan kısım gelir vergisinden muaf tutulabilir, sınırı aşan tutar için ise brütleştirme yapılarak vergi kesintisi uygulanır. Fatura çalışan adına düzenlendiği için KDV indirimi yapılmaz; KDV dahil tutar giderleştirilir.