Geçici Teminat Kaybında Vergi ve Muhasebe Uygulaması Netleşti
Kamu ihalelerinde sunulan geçici teminat mektuplarının akıbeti, özellikle ihale sürecinin iptalle sonuçlandığı durumlarda mükellefler açısından önemli bir vergisel konu oluşturuyor. Gelir İdaresi Başkanlığı’nın yayımladığı özelge, teminatın irat kaydedilmesi halinde bunun vergisel ve muhasebesel olarak nasıl ele alınması gerektiğini net şekilde ortaya koydu.
Özelgeye göre, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında ihale iptal edildiğinde veya sözleşme imzalanamadığında gelir kaydedilen geçici teminatlar Gelir Vergisi Kanunu’nun 40/3. maddesi kapsamında gider kabul ediliyor. Bu durum, teminat kaybının kanun gereği ortaya çıkan bir zarar olması nedeniyle “indirilebilir gider” niteliği taşıdığı anlamına geliyor.
Muhasebe tarafında ise Tek Düzen Hesap Planı esas alınarak söz konusu tutarın 689 – Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar hesabında izlenmesi gerekiyor. GİB’in açıklamasında, teminat kaybının işletmenin olağan faaliyetleriyle doğrudan ilişkili olmadığı ve bu nedenle olağandışı gider olarak sınıflandırılması gerektiği vurgulandı.
Uygulamada dikkat edilmesi gereken üç nokta öne çıkıyor: Teminat kaybının resmi karara dayanması, işle ilgili olması ve kaydın belgelendirilmesinde tutarlılık sağlanması. Teminat tutarı herhangi bir gelir veya satış hesabıyla ilişkilendirilmiyor; doğrudan gider yazılıyor.
Bu çerçevede özelge, özellikle kamu ihalelerine katılan müteahhitler ve ortak girişimler için hem vergisel yükümlülükler hem de doğru hesap kullanımına ilişkin yol gösterici bir nitelik taşıyor.