Iğdır–Nahçıvan Doğalgaz Hattı Projesinde Vergi Uygulamasının Ayrıntıları Netleşti
Türkiye ile Azerbaycan arasındaki enerji iş birliğinin en stratejik adımlarından biri olarak görülen Iğdır–Nahçıvan Doğalgaz Boru Hattı, hem kurumlar vergisi hem de KDV yönünden özel düzenlemeleri gündeme taşıyor. Projenin Türkiye ve Nahçıvan sınırlarında kalan bölümlerinin farklı vergi rejimlerine tabi olması, mükellefler açısından ayrıntılı değerlendirme gerektiriyor. Ankara Defterdarlığı tarafından 25 Haziran 2025’te verilen özelge, uygulamada sıkça karşılaşılan vergisel sorulara açıklık getirdi.
Projenin yürütülüş şekline göre Türkiye merkezli bir inşaat şirketi, Azerbaycan mukimi bir firma ile hattın HDD geçişleri için sözleşme imzalıyor. Boru hattının yaklaşık 80 kilometrelik kısmı Türkiye’de, 17,5 kilometrelik bölümü ise Nahçıvan sınırları içinde bulunuyor. Hat esas olarak Nahçıvan tarafına hizmet verecek ve hizmet bedeli döviz olarak Azerbaycan’dan Türkiye’deki şirket hesabına aktarılacak.
Yurt Dışı İnşaat Kazançlarında Kurumlar Vergisi Ayrımı
Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 5/1-(h) bendine göre yurt dışında üstlenilen inşaat ve montaj işlerinden elde edilen kazançlar, Türkiye’de genel sonuç hesaplarına aktarılması şartıyla kurumlar vergisinden istisna edilebiliyor. Özelgeye göre projede Nahçıvan’da gerçekleştirilen işler istisna kapsamında değerlendirilirken, Türkiye’de kalan 80 kilometrelik kısım için bu imkân bulunmuyor. Dolayısıyla tek sözleşme altında yürütülse bile faaliyetlerin ülke bazında ayrıştırılması gerekiyor. Vergi istisnasından yararlanmak için dövizin fiilen Türkiye’ye getirilmesi zorunlu tutulmuyor.
Azerbaycan’da İşyeri Oluşma Kriteri Önemli
Türkiye ile Azerbaycan arasındaki Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması, inşaat işlerinde vergileme yetkisini süreye bağlıyor. Nahçıvan tarafındaki inşaat faaliyetinin 12 ayı aşması halinde Azerbaycan’da işyeri oluşmuş sayılıyor ve kazanç üzerinde bu ülkenin de vergileme hakkı doğuyor. Sürenin tespitinde yalnızca ana yüklenici değil, aynı sahada çalışan alt yüklenicilerin faaliyet süreleri de dikkate alınıyor. Süre 12 ayın altında kalırsa yurt dışı kazanç yalnızca Türkiye’de vergilendiriliyor; 12 ayın aşılması durumunda ise kazanç iki ülke mevzuatı çerçevesinde değerlendiriliyor.
KDV Açısından Türkiye ve Nahçıvan Bölümleri Ayrı İnceleniyor
KDV Kanunu’na göre Türkiye’de yapılmayan veya Türkiye’de faydalanılmayan hizmetler KDV’nin konusuna girmiyor. Bu nedenle hattın Nahçıvan tarafında gerçekleştirilen işlemleri Türkiye’de KDV’ye tabi tutulmuyor. Ancak Türkiye sınırları içinde kalan 80 kilometrelik kısım, genel hükümler doğrultusunda KDV’ye tabi kabul ediliyor.
Bunun yanında enerji nakil hatlarına ilişkin özel bir düzenleme olan KDV Kanunu’nun 13/c maddesi gündeme gelebiliyor. Boru hattı taşımacılığı yapan ve ilgili belgeleri Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’ndan almış işletmeler için yapılan inşaat çalışmalarında istisna uygulanabiliyor. Belgelendirme şartlarının sağlanmaması halinde ise KDV genel oranda hesaplanıyor.
Sınır Aşan Projelerde Ayrıntılı Vergi Planlaması Şart
Iğdır–Nahçıvan Doğalgaz Boru Hattı özelgesi, özellikle uluslararası enerji projelerinde ayrıştırma, süre takibi ve belge yönetiminin kritik önem taşıdığını bir kez daha ortaya koydu. Kurumlar vergisi istisnası, işyeri oluşum süresi, KDV’de ifa–fayda ayrımı ve enerji yatırımlarına yönelik özel istisna hükümleri, projeyi yürüten firmaların baştan itibaren dikkatle planlama yapmasını zorunlu kılıyor.