GİB’in “GİBİ” Sohbet Robotu, AB Yapay Zekâ Yasası Işığında Mercek Altında

22 Eylül 2025 – İstanbul
Türk vergi idaresinin dijital asistanı GİBİ, mükelleflere 7/24 bilgi sunarken, 2024’te kabul edilen AB Yapay Zekâ Yasası (AI Act) nedeniyle şeffaflık ve veri işleme kuralları açısından yeniden değerlendiriliyor. Uzmanlara göre, vergi hukukundaki geleneksel izahat talebi (özelge) mekanizması insan temelli yapısıyla sürerken, yapay zekâ tabanlı bilgilendirme araçlarında uyum gereklilikleri artıyor.

Ne değişiyor?

• Şeffaflık şartı: Sohbet robotlarının, kullanıcıların bir yapay zekâ sistemiyle konuştuğunu açıkça göstermesi bekleniyor. GİBİ’de bu ibarelerin daha görünür ve sürekli olması öneriliyor.

• Bilgilendirme kapsamı: Verilen yanıtların genel nitelikte olduğu, bağlayıcı hukukî görüş sayılmadığı ve resmî doğrulama kanallarına yönlendirme yapılması gerektiği vurgulanıyor.

• Veri işleme: Etkileşimde paylaşılan veriler için açık rıza, saklama-paylaşım ilkeleri ve erişim sınırlarının kullanıcıya net anlatılması isteniyor.

Risk sınıflandırması

AB düzenlemeleri, sohbet robotlarını genellikle sınırlı/şeffaflık riski kategorisinde görüyor. Ancak kamu hizmeti kapsamında yönlendirme yapan sistemler, etki alanına göre daha sıkı kuralların konusu olabiliyor. Bu yüzden GİBİ’nin, hizmetin amacı ve kapsamı çerçevesinde ek şeffaflık ve kullanıcı bilgilendirmesi sağlaması öneriliyor.

Türkiye’de mevcut çerçeve

• VUK m.413 (izahat talebi) ve e-Özelge Sistemi, şeffaflık ve insan gözetimi açısından temel güvenceleri sunuyor.

• Yanlış izahatın sonuçları bakımından mükellefi koruyan hükümler, “insan destekli” başvuru kanalının önemini sürdürüyor.

Beklentiler ve öneriler

• GİBİ arayüzünde “Yapay zekâ ile etkileşimdesiniz” uyarısının kalıcı ve görünür hale getirilmesi.

• Her cevapla birlikte “genel bilgilendirme/bağlayıcı değildir” notu ve resmî kaynak bağlantısı.

• Veri işleme için açık rıza adımı, anlaşılır kullanım koşulları ve kolay erişilen itiraz/geri bildirim kanalları.

• İhtiyaç halinde kullanıcıyı insan destekli kanallara yönlendiren belirgin bir seçenek.