Devre mülk hakkını kiraya verenler için vergi uygulaması netleşiyor. İdarenin özelge değerlendirmelerine göre, ticari bir organizasyon kurmadan ve süreklilik oluşturmadan yapılan devre mülk kiralamalarında gelir vergisi yönünden “kira geliri” hükümleri öne çıkarken, konaklama vergisi açısından ise çoğu durumda yükümlülük doğmuyor.
Devre Mülk Kirası Gelir Vergisinde Nasıl Değerlendirilir
Devre mülk hakkı, Gelir Vergisi Kanunu’nda sayılan mal ve haklar kapsamında değerlendirildiği için, bu hakkın kiraya verilmesi karşılığında elde edilen gelir gayrimenkul sermaye iradı olarak kabul ediliyor. Bu gelirlerde genel olarak tahsilat esası geçerli olduğundan, kira bedelinin yıl içinde nakden ya da aynen alınmasıyla gelir oluşuyor.
Beyan Sınırı Kiracıya Göre Değişebilir
Özelge yaklaşımına göre beyan yükümlülüğünde en kritik unsur, kiralamanın stopaj yapma sorumluluğu bulunanlara mı yoksa bireysel kişilere mi yapıldığı.
Stopaj Yapılan Kiralamalar
Kiracı tarafın tevkifat sorumlusu olduğu durumlarda kira ödemesi üzerinden stopaj yapılabiliyor. Bu tür gelirlerde, ilgili yıl için belirlenen beyan haddinin aşılması halinde yıllık gelir vergisi beyannamesi gündeme gelebiliyor. Ayrıca kişinin başka beyana tabi gelirleri varsa, beyan durumu toplama kuralları çerçevesinde birlikte değerlendirilebiliyor.
Stopaj Yapılmayan Kiralamalar
Kiralama, stopaj sorumlusu olmayan kişilere (örneğin vergi mükellefi olmayan bireylere) yapılıyorsa, bu kez stopaj mekanizması devrede olmadığı için beyan zorunluluğu doğrudan beyan sınırına bağlı hale geliyor. Metinde yer alan değerlendirmeye göre 2025 yılı için, stopajsız gelirlerde 330.000 TL sınırı aşıldığında beyanname verilmesi gerekiyor.
Konaklama Vergisi Doğar mı
Konaklama vergisi, konaklama tesislerinde sunulan geceleme hizmeti üzerinden alınan bir vergi olduğu için mükellefiyet genellikle bu hizmeti sunan işletmelere ait. Özelge değerlendirmesine göre, devre mülk hakkının hak sahibi tarafından ticari organizasyon kurmadan, arızi şekilde kiraya verilmesi durumunda bu işlem konaklama vergisinin kapsamına girmiyor. Bu nedenle, süreklilik oluşturmayan devre mülk kiralamalarında konaklama vergisi yükümlülüğü doğmadığı belirtiliyor.
Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar
Kira gelirinin beyan edilip edilmeyeceği yalnızca devre mülkten elde edilen tutara göre değil, kişinin aynı yıl içindeki diğer beyana tabi gelirleri varsa toplam gelir değerlendirmesine göre de değişebiliyor. Bu nedenle, beyan sınırına yaklaşan durumlarda gelirlerin birlikte ele alınması önem taşıyor.