Danıştay’dan Emsal Karar: Bilirkişinin “Kusur Oranı” Yasağı İptal
Özet: Danıştay 10. Dairesi, Adalet Bakanlığı Bilirkişilik Dairesi’nin 07.09.2020 tarihli “Rehber İlkeler ve Rapor Standartları”ndaki “bilirkişi kusurluluk (asli/tali, kusursuz, yüzdelik oran) değerlendirmesi yapamaz” hükmünü iptal etti. Mahkemelerce sınırları çizilen teknik sorular kapsamında, bilirkişinin özel/teknik bilgiyi olaya uygulayarak kusurluluğa ilişkin teknik kanaatini bildirmesinin mevzuata uygun olduğuna hükmedildi. Karar, oy çokluğuyla verildi ve temyize açık.
Kararın Çerçevesi
-
Daire: Danıştay 10. Daire
-
Esas/Karar: 2021/3687 – 2025/1505
-
Dava Konusu: Bilirkişilik Dairesi’nin internet sitesinde yayımlanan standartların 27. maddesindeki “kusurluluk değerlendirmesi yasağı” ibaresi.
-
Sonuç: İPTAL.
Gerekçenin Ana Hatları
-
HMK ve Bilirkişilik Kanunu: Bilirkişi, hukuki nitelendirme yapamaz; ancak özel/teknik bilgi gerektiren konularda oy ve görüş bildirir.
-
Mahkeme Sınırları: Hâkim, inceleme konusunu ve soruları açıkça belirler; bilirkişi bu çerçevede teknik değerlendirme yapabilir.
-
Kusurluluk Tespiti: Kusur oranı ve niteliği, teknik verilerin somut olaya uygulanmasıyla bilirkişinin teknik kanaatinin bir parçası olabilir.
-
Hakimin Rolü: Bilirkişi görüşü bağlayıcı değildir; hâkim tüm delilleri birlikte serbestçe değerlendirir.
Ne Değişiyor?
-
Önce: Rehber ilkeye göre bilirkişinin kusur oranı/asli–tali kusur değerlendirmesi yasaktı.
-
Şimdi: Bu mutlak yasak kaldırıldı. Mahkemenin çizdiği çerçevede ve hukuki değerlendirme yapmadan, teknik kusurluluk/kusur oranı tespiti rapora girebilir.
Uygulamaya Etkileri
-
Bilirkişiler için:
-
Raporlarda hukuki nitelendirmeden kaçınma kuralı sürüyor.
-
Teknik sorular kapsamında kusur oranı ve kusur dağılımına dair gerekçeli teknik kanaat yazılabilir.
-
Uzmanlık alanı dışında rapor düzenleme ve etik ilke ihlalleri hâlâ yaptırım sebebi.
-
-
Mahkemeler için:
-
Kusur oranına ilişkin teknik görüşü alabilecek; nihai hukuki değerlendirme ve sorumluluk hâkimde kalacak.
-
-
Taraflar için:
-
Kusur tartışmaları, teknik gerekçelerle daha şeffaf ve müktesep bir zemine taşınabilir.
-
Raporlara itirazlar, “hukuki nitelendirme” iddiasındansa teknik yöntem ve dayanak üzerinden yürütülecek.
-
Karşı Oy Ne Dedi?
-
Azınlık görüş, kusur oranı tespitinin hukuki nitelendirme sayılabileceğini, bu nedenle yasağa ilişkin düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığını savundu; ancak çoğunluk iptal yönünde karar verdi.
Sonraki Adımlar
-
Karar temyize açık. Kesinleşene kadar uygulamada istikrar için mahkemelerin görevlendirme yazılarında (soru seti ve sınırlar) netlik sağlaması; bilirkişilerin de uzmanlık dışına çıkmaması önem taşıyor.