Kiralanan Muayenehanenin Satın Alınması Halinde Envantere Alma Zorunluluğu
Serbest meslek faaliyetini kiracı olarak kullandığı muayenehanede sürdüren bir hekimin, daha sonra bu işyerini satın alması halinde taşınmazın mesleki envantere kaydedilmesi gerekiyor. Gelir İdaresi Başkanlığının görüşüne göre, muayenehanenin doğrudan mesleki faaliyetin yürütüldüğü işyeri olması nedeniyle taşınmazın kişisel mal varlığında bırakılması mümkün bulunmuyor. Envantere alma yükümlülüğü, taşınmazın mülkiyetinden değil, fiilen mesleki faaliyette kullanılmasından kaynaklanıyor.
Envantere alma zorunluluğu ile amortisman uygulaması ise birbirinden farklı değerlendiriliyor. İşyerinin envantere kaydedilmesi zorunlu olmakla birlikte, ilgili yıllarda amortisman ayrılmaması bu yükümlülüğü ortadan kaldırmıyor. Ayrıca ayrılmayan amortisman nedeniyle amortisman süresi uzamıyor. Kendi mülkünde faaliyet gösteren serbest meslek erbabı, kira gideri yerine mevzuatta öngörülen şartlar çerçevesinde amortismanı mesleki kazancından indirebiliyor.
Uygulamada satın alma bedelinin arsa ve bina olarak ayrıştırılması da önem taşıyor. Arsa payı amortismana tabi tutulmazken, bina değeri üzerinden faydalı ömür ve amortisman oranları dikkate alınarak işlem yapılıyor. Muayenehanenin ilerleyen yıllarda satılması halinde ise satış bedeli ile net defter değeri arasındaki fark serbest meslek kazancının tespitinde dikkate alınıyor. Ayrıca satış işleminin KDV yönünden de ayrıca değerlendirilmesi gerekiyor.