İş Kanunu’nda Çalışma Süresinden Sayılan Haller
İş hukukunda “çalışma süresinden sayılan haller”, işçinin fiilen iş yapmadığı ancak çalışmış kabul edildiği durumları ifade eder. Bu süreler, uygulamada “farazi çalışma süreleri” olarak da anılır.
Amaç, işçinin fiili olarak iş başında bulunmasa dahi işverenin yönetimi ve denetimi altında olduğu dönemlerde emeğinin ve ücretinin korunmasını sağlamaktır.
Yasal Dayanak
4857 sayılı İş Kanunu’nun 66. maddesi, hangi durumların çalışma süresinden sayılacağını açıkça düzenlemiştir. Bu maddede yer alan hükümlere göre, aşağıdaki sürelerde işçinin çalıştığı varsayılır:
1. İşe Hazır Halde Beklenen Süreler
İşçi, işverenin talimatıyla işyerinde veya işin yapılacağı yerde çalışmaya hazır şekilde bekliyorsa, bu süre fiilen iş yapılmasa da çalışma süresine dahil edilir.
Örneğin; malzeme, ekipman veya talimat beklenirken geçen zaman bu kapsamdadır.
2. Yer Altı veya Su Altına İnip Çıkma Süreleri
Maden, tünel veya su altı işlerinde çalışan işçilerin iniş ve çıkış için harcadıkları zaman da çalışma süresinden sayılır. İşin niteliği gereği bu süreler fiili çalışmaya dahil kabul edilir.
3. Süt İzni
Kadın işçilere doğum sonrası tanınan günde 1,5 saatlik süt izni, kanunen çalışma süresinden sayılır. İşverenin bu sürede ücret kesintisi yapması mümkün değildir.
4. Görev Gereği Yolda Geçen Süreler
İşçi, işveren tarafından başka bir yere geçici görevle gönderilmişse, yolda geçen zaman çalışma süresine dahil edilir.
Ayrıca işverenin organize ettiği toplu taşıma faaliyetlerinde geçen süre, işin niteliğine bağlı olarak çalışma süresine dahil edilebilir.
Ancak yalnızca sosyal kolaylık amacıyla sağlanan servis hizmetlerinde geçen zaman bu kapsama girmez.
5. İşveren Tarafından Farklı Görevlerle Çalıştırılan Süreler
İşçi, işverenin talimatıyla asıl işinin dışında başka bir görev üstlendiğinde, bu süreler de çalışma süresinden sayılır. İşçi bu durumda da işverenin emir ve denetimi altındadır.
6. İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimleri
İşverenin yükümlülüğü kapsamında verilen iş sağlığı ve güvenliği eğitimleri de çalışma süresine dahildir.
İşçi eğitimde fiilen üretim yapmasa dahi, bu sürede işverenin yönetimi altındadır.
