Engelli Araç Alımında Yeni Danıştay Kararı: Tescilden Önce Ölüm Halinde Vârise ÖTV Çıkarılamaz
Engelli araç alımında uygulanan ÖTV istisnasına ilişkin önemli bir uyuşmazlık Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu kararıyla netlik kazandı. Kurul, engelli birey adına istisna kapsamında satın alınan aracın tescil işlemi tamamlanmadan önce kişinin vefat etmesi halinde, mirasçılar adına sonradan vergi tarh edilmesini hukuka aykırı buldu.
8 Nisan 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan kararda, vergi dairelerinin vârisler adına yaptığı resen ÖTV ve buna bağlı KDV tarhiyatlarının yasal dayanağının bulunmadığı belirtildi.
Engelli Araç Alımında Danıştay Kararı Ne Anlama Geliyor?
Kararın odağında, yüzde 90 ve üzeri engellilik oranı bulunan kişi adına ÖTV muafiyetli araç alınması sürecinde yaşanan bir ölüm olayı yer aldı. Araç için kapora ödendi, fatura düzenlendi ve satış işlemleri tamamlandı. Ancak araç tescil edilmeden hemen önce engelli kişi vefat etti. Tescil işlemi aynı gün daha sonra yapıldı.
Bunun ardından vergi idaresi, istisnanın geçersiz hale geldiği gerekçesiyle mirasçılar adına ÖTV, KDV, vergi ziyaı cezası ve faiz uyguladı. Danıştay ise bu yaklaşımı hukuka uygun bulmadı.
Murisin Tescilden Önce Vefatı Halinde ÖTV İstisnası Devam Eder mi?
Danıştay’ın değerlendirmesine göre asıl belirleyici unsur, vergiyi doğuran olayın hangi aşamada gerçekleştiği oldu. Kurul, araç alımına ilişkin fatura düzenlenmesi ve edinim işlemlerinin murisin ölümünden önce tamamlandığına dikkat çekti.
Bu nedenle, sadece tescil işlemi ölümden sonra yapıldı diye istisnanın ortadan kalktığı kabul edilmedi. Kararda, engelli kişi gerekli yasal şartları fatura tarihinde taşıyorsa, sonradan yaşanan ölümün tek başına istisnayı düşürmeyeceği vurgulandı.
Vârislere ÖTV Tarhiyatı Neden Hukuka Aykırı Bulundu?
Kurulun en dikkat çekici tespiti, vergi yükümlülüğünün tebliğle genişletilemeyeceği yönünde oldu. İdarenin dayanak gösterdiği genel tebliğde, tescilden önce ölüm halinde istisnadan yararlanılamayacağına dair ifade yer alsa da Danıştay, bu düzenlemenin kanunda açıkça bulunmadığını belirtti.
Kararda, verginin ancak kanunla konulabileceği ve vergiye ilişkin temel unsurların idari yorumla daraltılamayacağı hatırlatıldı. Başka bir ifadeyle, kanunda yer almayan bir yükümlülüğün tebliğ üzerinden mirasçılara yüklenmesi hukuka uygun görülmedi.
İlk İktisap Ne Zaman Gerçekleşmiş Sayılıyor?
Uyuşmazlığın temelinde “ilk iktisap” kavramının hangi tarihte oluştuğu sorusu yer aldı. Danıştay, kayıt ve tescile tabi araçlarda, motorlu araç satıcısı tarafından alıcı adına fatura düzenlenmesini de ilk iktisap sürecinin bir parçası olarak değerlendirdi.
Bu yorumla birlikte, aracın ediniminin tescil anına bırakılmadığı, satış ve fatura aşamasının da vergisel sonuç doğurduğu kabul edildi. Böylece murisin ölümünden önce satış işlemleri tamamlandıysa, vergi istisnasının sırf tescil gecikti diye ortadan kalkmayacağı yönünde içtihat oluştu.
KDV ve Vergi Cezaları İçin Ne Karar Verildi?
Dosyada yalnızca ÖTV değil, buna bağlı KDV ve vergi ziyaı cezaları da tartışma konusu oldu. Danıştay, ÖTV yönünden yapılan tarhiyatın hukuka aykırı olduğuna hükmedince, bu vergiye bağlı şekilde çıkarılan KDV ve cezai işlemlerin de geçerli olmayacağı sonucuna vardı.
Özellikle vergi ziyaı cezası bakımından, mirasçıların vergilendirme ödevini eksik ya da geç yerine getirdiğinin somut biçimde ortaya konulamadığına işaret edildi.
Karar Kimleri Kapsıyor?
Bu karar, engelli raporu ile ÖTV istisnasından yararlanılarak alınan araçlarda, satın alma işlemleri tamamlandığı halde tescil öncesinde vefat yaşanması gibi özel durumları ilgilendiriyor.
Özellikle şu kişiler açısından önem taşıyor:
- Engelli araç alımı sürecinde muris adına işlem yapan aileler
- Tescil aşamasında vergi ihtilafı yaşayan mirasçılar
- ÖTV istisnası nedeniyle sonradan vergi-ceza ihbarnamesi alan vârisler
- Benzer dosyalarda dava açmayı değerlendiren mükellefler
Kararın Pratik Etkisi Ne Olacak?
Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu’nun aykırılığı giderme kararı, benzer uyuşmazlıklarda yol gösterici olacak. Bundan sonra vergi dairelerinin, sadece tescil ölümden sonra yapıldı diye otomatik şekilde mirasçılar adına ÖTV ve bağlı vergiler tarh etmesi daha tartışmalı hale gelecek.
Karar, özellikle engelli araç alımı dosyalarında fatura tarihi, satış sürecinin tamamlanma anı ve vergiyi doğuran olayın gerçek mahiyeti gibi unsurların daha dikkatli değerlendirilmesini gerektirecek.
Karşı Oyda Ne Savunuldu?
Karara katılmayan üyeler ise farklı bir görüş benimsedi. Karşı oyda, ilk iktisabın tescil aşamasında tamamlandığı, tescil anında adına işlem yapılan kişinin hayatta olmaması nedeniyle istisna şartlarının oluşmadığı savunuldu.
Ancak çoğunluk, bu yaklaşım yerine kanunilik ilkesi ve vergiyi doğuran olayın gerçek mahiyeti üzerinden değerlendirme yaptı ve vârisler aleyhine yapılan tarhiyatı hukuka aykırı buldu.
