Yurt Dışında Ödenen Vergilerde Mahsup Uygulamasında Süre ve Belge Şartı Öne Çıkıyor
Yurt dışında elde edilen ve Türkiye’de vergiye tabi tutulan kazançlar için, ilgili ülkede ödenmiş kurumlar vergisi ve benzeri vergilerin Türkiye’de hesaplanan kurumlar vergisinden mahsup edilmesi mümkün olabiliyor. Uygulamanın temel amacı, aynı kazanç üzerinden hem yurt dışında hem Türkiye’de vergi doğması halinde çifte vergilemenin azaltılması.
Mahsup Tutarında Üst Sınır Nasıl Belirleniyor
Mahsup edilebilecek yurt dışı vergi tutarı sınırsız değil. Yurt dışında elde edilen kazanca Türkiye’de geçerli kurumlar vergisi oranı uygulanarak bulunacak tutarı aşan bir mahsup yapılmasına izin verilmiyor. Bu nedenle, yurt dışında daha yüksek oranda vergi ödenmiş olsa bile Türkiye’de mahsup edilebilecek tutar, Türkiye’de o kazanç üzerinden hesaplanan vergiyle sınırlı kalıyor.
Türkiye’de Matrah Çıkmazsa Mahsup Ne Oluyor
Bazı yıllarda zarar mahsubu ya da istisnalar nedeniyle Türkiye’de vergiye tabi kurum kazancı oluşmayabiliyor. Böyle bir durumda, beyannamede yer alsa bile yurt dışı kazançlar üzerinden mahallinde ödenen vergilerin tamamının veya bir kısmının o yıl mahsup edilmesi mümkün olmayabiliyor.
Bu halde, kullanılamayan mahsup hakkının izleyen 3 hesap dönemi sonuna kadar değerlendirilmesine imkan tanınıyor. Yani mahsup “o yıl” kullanılamazsa, belirli bir süre içinde sonraki yıllara taşınarak kullanılabiliyor.
Mahsup İçin Belge ve Tevsik Şartı
Yurt dışında ödenen vergilerin mahsup edilebilmesi için, ödemenin yetkili yabancı makamdan alınan belgelerle ispatlanması gerekiyor. Bu belgelerin, ilgili ülkedeki Türk elçilik veya konsoloslukları tarafından tasdik edilmesi şartı uygulamada kritik bir eşik olarak öne çıkıyor.
Belge Beyanname Sırasında Sunulamazsa Ne Yapılıyor
Verginin ödendiğine ilişkin belgeler tarh aşamasında ibraz edilemiyorsa, kanun “ödenen veya ödenecek vergi” yaklaşımıyla bir ara çözüm getiriyor. Buna göre:
-
Yurt dışında ödenen ya da ödenecek vergi, Türkiye’deki kurumlar vergisi oranını aşmamak kaydıyla, ilgili ülkede uygulandığı bilinen oran üzerinden hesaplanabiliyor.
-
Bu hesapla isabet eden kısım için tarhiyat ertelenebiliyor.
-
Tarh tarihinden itibaren en geç 1 yıl içinde belgeler vergi dairesine sunulursa, belgelerdeki kesin tutara göre tarhiyat düzeltiliyor.
Bu mekanizma, özellikle yurt dışındaki beyan ve ödeme takviminin Türkiye’den daha geç olduğu durumlarda önem kazanıyor. Türkiye’de beyanname verildiği tarihte yurt dışında vergi henüz ödenmemiş olabilir. Düzenleme bu ihtimali dikkate alarak, mutlaka “ödenmiş olma” şartına bağlı kalmadan “ödenecek vergi” üzerinden de mahsup yolunu açık bırakıyor.
Mücbir Sebep ve Süre Aşımı Halinde Sonuçlar
Tevsik sürecinin mücbir sebeplerle zamanında tamamlanamaması halinde, mücbir sebebin ortadan kalkmasının ardından belge sunulması mümkün olabiliyor. Ancak herhangi bir mücbir sebep yokken belgeler 1 yıllık süre içinde ibraz edilmezse veya sonradan mahsup hakkının ertelenen tutardan düşük olduğu anlaşılırsa, ertelenen vergiler için gecikme zammı hesaplanması gündeme geliyor.
Çifte Vergilemeyi Önleme Anlaşmalarında Mahsup Yöntemi
Türkiye’nin birçok Çifte Vergilemeyi Önleme Anlaşması, çifte vergilemeyi “mahsup” yöntemiyle azaltmayı öngörüyor. Bu çerçevede, anlaşmaya taraf diğer devlette ödenen vergi, Türkiye’de hesaplanan vergiden indirilebiliyor.
Ancak anlaşmalarda mahsup yöntemi bulunsa dahi, uygulamanın teknik çerçevesi genellikle Gelir ve Kurumlar Vergisi Kanunlarındaki “yurt dışında ödenen vergilerin mahsubu” hükümlerine göre yürütülüyor. Bu nedenle süre ve tevsik şartları pratikte önemini koruyor.
Danıştay Kararıyla Vurgulanan Nokta
Uygulamada, başvuru ve belge süreçlerinin süresinde işletilmemesi ihtilaf konusu olabiliyor. Bu kapsamda Danıştay’ın bir kararında, yurt dışı stopajların mahsubu için gerekli belgelerle birlikte süresi içinde idareye başvurulmadığı gerekçesiyle tesis edilen işlemin hukuka aykırı olmadığı sonucuna varıldığı ve davanın reddedildiği yönünde değerlendirme yer aldı.
