Türkiye ve Fransa’da Belediyelerin Mali Özerkliği Karşılaştırıldı
Yerel yönetimlerin, güvenlik ve adalet dışındaki kamu hizmetlerinde daha etkin olabileceği görüşü giderek daha fazla dile getiriliyor. Bölgesel ihtiyaçların farklı olması, yerel yöneticilere kolay ulaşılabilmesi ve verilen sözlerin daha yakından takip edilebilmesi bu görüşü destekliyor.
Hakkari Üniversitesi’nde yapılan bir çalışmada, Türkiye ve Fransa örnekleri üzerinden belediyelerin mali özerklik düzeyi karşılaştırıldı. Çalışma, Türkiye’de belediyelerin öz gelirlerini artırması için anayasal bir engel bulunmadığını, gerekli yasal düzenlemelerle bu durumun mümkün olabileceğini ortaya koydu.
Türkiye’de Belediyelerin Yetkileri
Türkiye’de belediyelerin gelirleri büyük ölçüde kanunlarla belirleniyor. Emlak vergisi ve diğer belediye gelirlerinin oranları belediyeler tarafından değil, merkezi idare tarafından düzenleniyor. Ayrıca, belediyelerin merkezi bütçeden aldığı pay da Cumhurbaşkanı kararıyla değiştirilebiliyor. Bu durum, yerel yönetimlerin mali bağımsızlığını sınırlıyor.
Fransa’da Daha Fazla Özgürlük
Üniter yapıya sahip Fransa’da ise belediyeler 1917’den bu yana kendi doğrudan vergilerini uygulama hakkına sahip. Büyük kentlerde belediyelere vergi oranlarını belirleme konusunda da esneklik tanınıyor. Fransız Anayasası, yerel yönetimlerin kanunla belirlenen çerçevede kaynaklarını özgürce kullanabilmesine imkan sağlıyor.
Veriler Farkı Ortaya Koyuyor
OECD verilerine göre, 2022 yılında Fransa’da yerel yönetimlerin öz gelirleri gayrisafi yurtiçi hasılanın (GSYH) yüzde 6,6’sına ulaşırken, Türkiye’de bu oran sadece yüzde 2 oldu. Dünya Bankası’nın vergi gelirlerinde ademi merkeziyetçilik göstergesinde de Fransa, Türkiye’nin oldukça üzerinde yer aldı.
