Şirketlerde yıl boyunca binlerce fatura, ödeme, tahsilat ve muhasebe kaydı oluşabiliyor. Bağımsız denetçinin bunların tamamını tek tek incelemesi çoğu durumda gerekli veya verimli değil.

KGK’nın 2026 Türkiye Denetim Standartları setinde yer alan BDS 530 Bağımsız Denetimde Örnekleme, denetçinin işlem ve hesap bakiyelerinden belirli örnekler seçerek yeterli ve uygun denetim kanıtı elde etmesine ilişkin kuralları düzenliyor.

Örneklem rastgele seçilmiş birkaç faturadan ibaret değil

Denetim örneklemesinde amaç, seçilen kalemlerden hareketle daha geniş bir ana kütle hakkında sonuç elde etmek.

Bu nedenle denetçi örneklem tasarlarken yalnızca “kaç belge incelenecek?” sorusuna bakmıyor. Ana kütlenin özellikleri, beklenen hata oranı, kabul edilebilir sapma veya yanlışlık düzeyi ve denetim riski de dikkate alınıyor. BDS 530, örneklem tasarımı ve büyüklüğü ile test edilecek kalemlerin seçimini ayrı hükümler altında düzenliyor.

Risk yükseldikçe örneklem büyüyebilir

Bir işlem alanında önemli yanlışlık riski yüksekse denetçi daha fazla kalem test etmeyi tercih edebilir.

Örneğin gelirlerin kaydedilmesi, stok hareketleri veya yüksek tutarlı giderlerde risk daha yüksek değerlendiriliyorsa örneklem büyüklüğü artabilir. Buna karşılık iç kontrollerin güçlü olduğu ve riskin düşük değerlendirildiği alanlarda daha sınırlı bir örneklem yeterli olabilir.

Bu nedenle bağımsız denetimde her hesap için aynı sayıda fatura veya belge incelenmesi beklenmez.

Büyük ve olağandışı işlemler ayrıca seçilebilir

Örnekleme yalnızca istatistiksel veya rastgele seçim anlamına gelmiyor.

Denetçi yüksek tutarlı, olağandışı veya riskli gördüğü işlemleri özellikle seçerek ayrıca test edebilir. Geri kalan ana kütle üzerinde ise örnekleme yöntemi kullanılabilir.

BDS 530’un amacı, ana kütledeki her kalemin seçilme şansının uygun şekilde değerlendirilmesini ve seçilen örneklerin denetim amacına hizmet etmesini sağlamak.

Örneklemde hata bulunursa ne olur?

Seçilen belgelerde yanlışlık veya kontrol sapması tespit edilmesi halinde denetçi bu hatanın niteliğini ve nedenini değerlendiriyor.

Bulunan yanlışlığın ana kütleye etkisi tahmin edilebiliyor ve sonuç, kabul edilebilir yanlışlık seviyesiyle karşılaştırılıyor. Gerekirse örneklem genişletiliyor veya ek denetim prosedürleri uygulanıyor. BDS 530, sapma ve yanlışlıkların niteliği, yanlışlıkların öngörülmesi ve örnekleme sonuçlarının değerlendirilmesini ayrıca düzenliyor.

Şirketler açısından faydası ne?

Örnekleme yöntemi, şirketin her belgesinin mutlaka tek tek inceleneceği anlamına gelmediği için denetim sürecini daha yönetilebilir hale getiriyor.

Ancak bu durum şirket kayıtlarının eksik veya düzensiz olabileceği anlamına da gelmiyor. Denetçi örnek olarak seçtiği bir faturanın sözleşmesine, sevk belgesine, ödeme kaydına veya onay sürecine hızlı şekilde ulaşabilmek isteyebilir.

Bu nedenle şirketlerin fatura, sözleşme, banka kaydı ve diğer destekleyici belgeleri işlem bazında izlenebilir şekilde saklaması, örneklem testlerinde ek belge taleplerini ve denetim süresindeki gecikmeleri azaltabiliyor.

Bağımsız denetimde örneklemenin temel amacı daha az belgeye bakmak değil; uygun yöntemle seçilmiş yeterli sayıda işlem üzerinden güvenilir bir sonuca ulaşmak. Bu yüzden örneklem büyüklüğü ve seçilecek kalemler her denetimde şirketin risklerine ve finansal yapısına göre değişebiliyor.

KGK’nın 2026 Türkiye Denetim Standartları setinde yer alan BDS 510 İlk Bağımsız Denetimler – Açılış Bakiyeleri, ilk kez bağımsız denetime giren şirketlerde denetçinin dönem başı bakiyelerine ilişkin sorumluluklarını düzenliyor.

Açılış bakiyeleri yalnızca önceki yıldan devreden hesap tutarlarından oluşmuyor. Dönem başında mevcut olan ve açıklanması gereken taahhütler, koşullu yükümlülükler ve benzeri konular da bu kapsamda değerlendiriliyor.

Bu nedenle şirketin ilk kez denetime girdiği yıl, denetçinin yalnızca cari dönem işlemlerine bakması yeterli olmuyor.

Önceki dönem kayıtları ve finansal tablolar hazırlanmalı

İlk bağımsız denetimde önceki döneme ait finansal tablolar, mizanlar, hesap dökümleri ve önemli sözleşmeler denetim açısından kritik hale geliyor.

Denetçinin amacı, açılış bakiyelerinin cari dönem finansal tablolarını önemli ölçüde etkileyen yanlışlıklar içerip içermediğine ilişkin yeterli ve uygun denetim kanıtı elde etmek.

Bu nedenle şirketlerin özellikle:

• önceki yıl kapanış mizanını,
• hesap detaylarını,
• sabit kıymet listelerini,
• stok kayıtlarını,
• müşteri ve tedarikçi bakiyelerini,
• kredi ve borç sözleşmelerini

düzenli ve izlenebilir şekilde hazırlaması denetim sürecini önemli ölçüde kolaylaştırıyor.

Önceki denetçi varsa çalışma sonuçları dikkate alınabilir

Şirket daha önce başka bir bağımsız denetçi tarafından denetlenmişse yeni denetçi, açılış bakiyelerine ilişkin kanıt elde ederken önceki denetçinin çalışmalarından da yararlanabilir.

BDS 510, önceki dönem finansal tablolarının bağımsız denetimden geçmiş olması halinde önceki denetçi raporunun ve ilgili çalışmaların dikkate alınabileceği bir çerçeve sunuyor.

Ancak bu durum yeni denetçinin kendi sorumluluğunu ortadan kaldırmıyor. Açılış bakiyelerine ilişkin yeterli denetim kanıtını yine yeni denetçinin elde etmesi gerekiyor.

Stoklar ilk denetimde özellikle dikkat gerektirebilir

İlk denetimde en zor alanlardan biri dönem başındaki stokların doğrulanması olabilir.

Örneğin şirket 31 Aralık’ta fiziki stok sayımı yapmış ancak o tarihte bağımsız denetçi henüz görevlendirilmemişse, yeni denetçi dönem başı stok miktarlarını doğrudan gözlemleyememiş olabilir.

Bu durumda denetçinin alternatif denetim prosedürleriyle yeterli kanıt elde etmeye çalışması gerekiyor. Stok kayıtları, sonraki satışlar, satın alma belgeleri ve diğer destekleyici kayıtlar bu süreçte önem kazanabiliyor.

Yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilememesi ise denetçi görüşünü etkileyebilir.

Muhasebe politikalarının sürekliliği kontrol ediliyor

İlk bağımsız denetimde yalnızca rakamların doğruluğu değil, şirketin uyguladığı muhasebe politikalarının da değerlendirilmesi gerekiyor.

Açılış bakiyelerinde kullanılan muhasebe politikalarının cari dönemde uygun şekilde devam edip etmediği veya yapılan değişikliklerin finansal raporlama çerçevesine uygun biçimde muhasebeleştirilip açıklanıp açıklanmadığı denetçinin değerlendirdiği alanlardan biri.

Bu nedenle şirketlerin özellikle amortisman yöntemleri, stok değerleme politikaları, karşılık hesapları ve finansal araçlara ilişkin uygulamalarını geçmiş dönemlerle birlikte gözden geçirmesi faydalı oluyor.

İlk denetim öncesinde hazırlık süreci erkenden başlamalı

BDS 300 de ilk bağımsız denetimlerde açılış bakiyelerine ilişkin ilave planlama çalışmalarının önemine dikkat çekiyor.

Şirket açısından en sağlıklı yaklaşım, bağımsız denetçi sahaya gelmeden önce önceki dönem kapanış kayıtlarını, önemli hesap mutabakatlarını, sözleşmeleri ve açıklama gerektiren konuları toparlamak.

İlk bağımsız denetimde iyi bir hazırlık yapılması yalnızca denetimi hızlandırmıyor; geçmiş dönemden taşınan muhasebe hatalarının, eksik belgelerin ve politika uyumsuzluklarının cari yıl finansal tablolarını etkilemeden önce tespit edilmesini de sağlıyor.

KGK'nın 2026 Türkiye Denetim Standartları setinde BDS 265 İç Kontrol Eksikliklerinin Üst Yönetimden Sorumlu Olanlara ve Yönetime Bildirilmesi standardı yer alıyor. Standart, bağımsız denetim sırasında tespit edilen iç kontrol eksikliklerinin nasıl değerlendirilip bildirileceğini düzenliyor.

BDS 265'e göre bir kontrolün finansal tablolardaki yanlışlıkları zamanında önleyemeyecek veya tespit edip düzeltemeyecek şekilde tasarlanması ya da gerekli bir kontrolün hiç bulunmaması iç kontrol eksikliği oluşturabiliyor.

Ancak her eksiklik otomatik olarak “önemli iç kontrol eksikliği” sayılmıyor. Denetçi, tespit ettiği eksiklikleri tek başına ve birlikte değerlendirerek önem derecesine mesleki muhakemesiyle karar veriyor.

Yanlışlık yaşanmamış olması kontrolün yeterli olduğu anlamına gelmiyor

İç kontrol eksikliğinin önemli olup olmadığı değerlendirilirken yalnızca geçmişte gerçekten bir muhasebe hatası yaşanıp yaşanmadığına bakılmıyor.

BDS 265'e göre yanlışlığın ortaya çıkma ihtimali ve oluşması halinde muhtemel büyüklüğü de değerlendirmeye alınıyor. Bu nedenle denetim sırasında herhangi bir yanlışlık tespit edilmemiş olsa bile önemli bir iç kontrol eksikliği mevcut olabilir.

Örneğin yüksek tutarlı ödemelerin tek kişi tarafından hazırlanıp onaylanabilmesi henüz bir hataya yol açmamış olabilir. Buna rağmen kontrol yapısı gelecekte önemli bir yanlışlık oluşmasına imkân verebiliyorsa denetim açısından dikkate alınabilir.

Önemli eksiklikler yönetime yazılı olarak bildiriliyor

Denetçinin önemli olduğuna karar verdiği iç kontrol eksiklikleri için BDS 265 açık bir bildirim yükümlülüğü getiriyor.

Denetim sırasında tespit edilen önemli iç kontrol eksikliklerinin üst yönetimden sorumlu olanlara zamanında ve yazılı olarak bildirilmesi gerekiyor. Uygun durumlarda bu eksiklikler gerekli sorumluluğa sahip yönetim kademesine de bildiriliyor.

Yazılı bildirimde eksikliğin tanımlanması ve muhtemel etkisinin açıklanması gerekiyor. Böylece yönetim yalnızca “kontrol yetersiz” şeklinde genel bir uyarı almak yerine sorunun hangi alanda bulunduğunu ve oluşturabileceği riski değerlendirebiliyor.

Denetçi şirketin bütün iç kontrol sistemine görüş vermiyor

Burada şirketlerin dikkat etmesi gereken önemli bir ayrım bulunuyor.

Finansal tablo bağımsız denetiminde denetçinin amacı genel olarak şirketin iç kontrol sisteminin etkinliği hakkında ayrı bir görüş vermek değil. Denetçi, finansal tablolardaki önemli yanlışlık risklerini değerlendirirken ve uygun denetim prosedürlerini tasarlarken ilgili iç kontrolleri dikkate alıyor.

Dolayısıyla BDS 265 kapsamında yapılan bildirim de şirkette bulunan bütün kontrol eksikliklerinin eksiksiz bir listesi olarak değerlendirilmemeli. Bildirim, denetim sırasında tespit edilen ve denetçinin raporlanmasını gerekli gördüğü eksikliklerle sınırlı.

Şirketlerde hangi alanlar önceden gözden geçirilebilir?

Yıl sonu denetimi başlamadan önce özellikle ödeme ve tahsilat onayları, kullanıcı yetkileri, muhasebe kayıtlarının kontrolü, stok hareketleri, banka mutabakatları ve görevler ayrılığı gibi süreçlerin gözden geçirilmesi yararlı olabilir.

Örneğin aynı çalışanın hem tedarikçi oluşturabilmesi hem ödeme hazırlayabilmesi hem de ödemeyi onaylayabilmesi görevler ayrılığı açısından risk oluşturabilir. Benzer şekilde manuel yevmiye kayıtlarının herhangi bir ikinci kontrol olmadan sisteme girilebilmesi de şirketin değerlendirmesi gereken bir kontrol alanıdır.

Önceki dönemlerde denetçi tarafından bildirilen eksikliklerin giderilip giderilmediğinin takip edilmesi de önemli. BDS 265, daha önce bildirilen bir eksikliğin giderilmemesinin bazı durumlarda üst yönetimden sorumlu olanlara bildirilmesi gereken önemli bir eksikliğe dönüşebileceğini belirtiyor.

Şirket açısından amaç yalnızca denetim sırasında daha az bulgu almak değil; finansal raporlamadaki hata ve hilelerin oluşmadan önce önlenebildiği, oluştuğunda ise zamanında tespit edilebildiği bir kontrol yapısı kurmak olmalı.

Finansal tablolardaki her tutar doğrudan bir fatura, banka dekontu veya sözleşmeden elde edilmiyor. Bazı kalemlerin değerinin belirlenebilmesi için yönetimin tahminde bulunması gerekiyor.

KGK'nın 2026 Türkiye Denetim Standartları setinde yer alan BDS 540 Muhasebe Tahminlerinin ve İlgili Açıklamaların Bağımsız Denetimi, denetçinin bu tahminlere ilişkin sorumluluklarını düzenliyor.

Standart, parasal büyüklüğün doğrudan gözlemlenemediği durumlarda yönetimin muhasebe tahmini oluşturması gerektiğini ve bu ölçümlerin tahmin belirsizliğine maruz kalabileceğini belirtiyor.

Hangi kalemler muhasebe tahmini içerebilir?

Şirketin faaliyetlerine ve uyguladığı finansal raporlama standartlarına göre tahmin gerektiren alanlar değişebiliyor.

Beklenen kredi zararları, stok değer düşüklükleri, dava ve garanti karşılıkları, varlıkların faydalı ömürleri, değer düşüklüğü hesaplamaları ve bazı gerçeğe uygun değer ölçümleri muhasebe tahminlerinin gündeme gelebildiği alanlara örnek oluşturuyor.

Bu kalemlerde sonuç önceden kesin olarak bilinmediği için kullanılan yöntem, veri ve varsayımlar finansal tablolardaki tutarı doğrudan etkileyebiliyor.

Denetçi yalnızca hesaplamanın matematiğine bakmıyor

Muhasebe tahminlerinin denetimi, şirket tarafından hazırlanan hesaplamanın yeniden toplanmasından ibaret değil.

Denetçi tahminin nasıl oluşturulduğunu, kullanılan yöntemin uygunluğunu, önemli varsayımları ve kullanılan verileri değerlendiriyor. Tahmin belirsizliğinin derecesi ve tahminin önemli yanlışlık riskine ne ölçüde açık olduğu da dikkate alınıyor. BDS 540, bu değerlendirmelerde BDS 315, BDS 330, BDS 450 ve BDS 500 gibi diğer denetim standartlarının nasıl uygulanacağına ilişkin hükümler de içeriyor.

Bu nedenle “geçen yıl da aynı oran kullanılmıştı” açıklaması tek başına yeterli olmayabilir. Varsayımın mevcut dönem koşullarında neden hâlâ geçerli olduğunun desteklenmesi gerekebilir.

Yönetim taraflılığı da değerlendiriliyor

Tahminler yönetimin muhakemesini içerdiği için bağımsız denetimde yönetimin muhtemel taraflılığı ayrıca önem taşıyor.

Örneğin kullanılan varsayımların sürekli şirket kârını artıracak yönde seçilmesi veya ekonomik koşullardaki değişikliklere rağmen iyimser varsayımların sürdürülmesi denetçinin daha ayrıntılı değerlendirme yapmasına neden olabilir.

BDS 540, muhasebe tahminlerine ilişkin yanlışlıkların değerlendirilmesinin yanında yönetimin muhtemel taraflılığına ilişkin göstergeleri de ele alıyor. Bununla birlikte bir taraflılık göste

Dış teyit şirket dışından denetim kanıtı sağlıyor

Bağımsız denetçi, şirketin muhasebe kayıtlarını yalnızca şirket içinde oluşturulan belgeler üzerinden incelemiyor. Bazı bilgilerin doğrudan bağımsız üçüncü taraflardan doğrulanması da gerekebiliyor.

KGK'nın 2026 Türkiye Denetim Standartları setinde yer alan BDS 505 Dış Teyitler, denetçinin dış teyit prosedürlerini kullanırken uyması gereken hükümleri düzenliyor. Dış teyit; bilgilerin üçüncü bir tarafça doğrudan denetçiye verilen yazılı yanıt aracılığıyla elde edilmesini ifade ediyor.

Bu yöntem özellikle şirketin kendi kayıtlarından bağımsız bir kaynaktan kanıt sağladığı için denetimde önemli bir yere sahip.

Müşteri alacakları doğrudan doğrulanabiliyor

Ticari alacakların önemli olduğu şirketlerde denetçi belirli müşterilere teyit talebi gönderebilir.

Örneğin şirket kayıtlarında bir müşteriden 5 milyon TL alacak görünüyorsa, denetçi müşteriden kendi kayıtlarındaki bakiyeyi doğrulamasını isteyebilir. Müşterinin bildirdiği tutarla şirket kayıtları arasında fark bulunması halinde bu farkın nedeni araştırılır.

Farkın nedeni tahsilatın farklı tarihte kaydedilmesi, faturanın karşı taraf kayıtlarına henüz alınmaması, iade, iskonto veya kayıt hatası olabilir. Ancak açıklanamayan farklar daha ayrıntılı denetim prosedürlerini gerektirebilir.

Banka teyidi yalnızca hesap bakiyesinden ibaret değil

Bankalardan alınan teyitler de bağımsız denetimde önemli kanıt kaynaklarından biri.

Denetçi banka hesaplarının yanında şirketin kredileri, teminatları, garantileri ve bankayla olan diğer önemli finansal ilişkileri hakkında da doğrulama talep edebilir.

Bu nedenle şirketin muhasebe kayıtlarındaki banka bakiyesinin banka ekstresiyle aynı olması tek başına bütün denetim ihtiyacını karşılamayabilir. Finansal tablolarda gösterilmesi veya açıklanması gereken başka banka ilişkilerinin bulunup bulunmadığı da önem taşır.

Teyit sürecinin kontrolü denetçide olmalı

Dış teyidin güvenilirliği açısından önemli kurallardan biri sürecin denetçinin kontrolünde yürütülmesi.

BDS 505'e göre denetçi teyit edilecek bilgileri belirliyor, uygun teyit tarafını seçiyor, talepleri tasarlıyor ve taleplerin gönderilmesi dahil sürecin kontrolünü elinde tutuyor.

Bu nedenle şirketin müşterisini arayıp aldığı bir bakiye mutabakatını denetçiye vermesi ile denetçinin kontrolünde doğrudan üçüncü taraftan alınan dış teyit aynı şey değil.

Yönetimin denetçinin teyit göndermesine izin vermemesi halinde ise denetçinin bunun nedenlerini araştırması, geçerli ve makul olup olmadığını değerlendirmesi ve alternatif denetim prosedürleri uygulaması gerekiyor.

Teyide cevap gelmemesi işlemi ortadan kaldırmıyor

Gönderilen her teyit talebine cevap alınamayabilir.

BDS 505 kapsamında cevap alınmayan teyitlerde denetçi, ilgili bilgi hakkında yeterli ve uygun denetim kanıtı elde etmek amacıyla alternatif denetim prosedürleri uyguluyor.

Ticari alacaklarda sonraki dönemde yapılan tahsilatların incelenmesi, satış faturaları ve sevk belgelerinin kontrol edilmesi gibi çalışmalar bu kapsamda gündeme gelebilir.

Dolayısıyla müşterinin teyide cevap vermemesi, bakiyenin otomatik olarak yanlış olduğu anlamına gelmediği gibi denetçinin söz konusu bakiyeyi incelemeden kabul edeceği anlamına da gelmiyor.

Şirketler teyit sürecine nasıl hazırlanmalı?

Yıl sonu bağımsız denetimi öncesinde şirketlerin müşteri ve tedarikçi cari hesaplarını mutabık hale getirmesi, açık faturaları kontrol etmesi ve banka hesapları ile kredilerine ilişkin kayıtlarını güncellemesi önemli.

Özellikle cari hesap ekstreleri, faturalar, tahsilat ve ödeme belgeleri, banka ekstreleri, kredi sözleşmeleri ve teminat bilgilerinin kolay erişilebilir şekilde hazırlanması teyit farklarının çözümünü hızlandırıyor.

Dış teyit sürecinin amacı şirketlere ek bir bürokrasi oluşturmak değil; finansal tablolarda yer alan önemli bakiyelerin şirket dışındaki bağımsız kaynaklarla desteklenip desteklenemediğini görmek. Bu nedenle düzenli mutabakat yapan şirketlerde dış teyit süreci, yıl sonunda ortaya çıkabilecek kayıt farklarının ve eksikliklerin tespit edilmesi açısından da önemli bir kontrol mekanizması oluşturuyor.

KGK'nın 2026 Türkiye Denetim Standartları setinde yer alan BDS 240 Finansal Tabloların Bağımsız Denetiminde Bağımsız Denetçinin Hileye İlişkin Sorumlulukları, finansal tablolardaki hile kaynaklı önemli yanlışlıkların denetimde nasıl ele alınacağını düzenliyor.

Denetim açısından hileyi sıradan muhasebe hatasından ayıran temel unsur kasıt. Hesaplama veya bilgi eksikliği nedeniyle yapılan yanlışlık ile finansal tabloyu belirli bir yönde göstermek amacıyla bilinçli şekilde yapılan işlem aynı şekilde değerlendirilmiyor.

Hileli finansal raporlama yanında şirket varlıklarının kötüye kullanılması da BDS 240 kapsamında dikkate alınan hile türleri arasında.

Yönetimin kontrolleri aşması önemli bir risk

Denetçinin özellikle dikkat ettiği alanlardan biri yönetimin kontrolleri ihlal etmesi veya aşması riski.

BDS 240'a göre yönetim, normal şartlarda etkin çalışan kontrolleri aşarak muhasebe kayıtlarını değiştirebilecek konumda bulunabiliyor. Bu riskin seviyesi şirketten şirkete değişse de standart, yönetimin kontrolleri ihlal etmesi riskinin bütün işletmelerde mevcut olduğunu kabul ediyor.

Bu nedenle şirketin güçlü bir muhasebe sistemi bulunması tek başına bu riskin göz ardı edilmesi için yeterli değil.

Olağandışı yevmiye kayıtları inceleniyor

Hile riskine yönelik denetim prosedürlerinin önemli bölümlerinden biri yevmiye kayıtlarının ve finansal tablolar hazırlanırken yapılan diğer düzeltmelerin incelenmesi.

Denetçi özellikle dönem sonunda gerçekleştirilen kayıtları, olağan dışı işlemleri ve finansal raporlama sürecindeki sıra dışı düzeltmeleri test edebiliyor. Gerekli görülmesi halinde yıl boyunca gerçekleştirilen yevmiye kayıtları da incelemeye dahil ediliyor.

Örneğin yılın son günlerinde yapılan yüksek tutarlı veya şirketin normal faaliyetleriyle açıklanması güç kayıtlar daha ayrıntılı denetim prosedürlerine konu olabilir.

Gelirlerin kaydedilmesi ayrıca değerlendiriliyor

BDS 240 kapsamında denetçinin hasılatın finansal tablolara alınmasında hile risklerinin bulunduğu varsayımıyla hareket etmesi gerekiyor.

Bunun nedeni satışların erken kaydedilmesi, gerçekte gerçekleşmemiş satışların finansal tablolara alınması veya gelirlerin dönemler arasında bilinçli şekilde kaydırılması gibi uygulamaların şirket performansını olduğundan farklı gösterebilmesi.

Ancak standart bu varsayımın her durumda değişmez olmadığını da kabul ediyor. Denetçi belirli koşullarda hasılatta hile kaynaklı önemli yanlışlık riski bulunmadığı sonucuna ulaşabilir; bu durumda ulaştığı sonucu belgelendirmesi gerekiyor.

Muhasebe tahminlerinde yönetim taraflılığı araştırılıyor

Hile riski yalnızca doğrudan muhasebe kayıtlarında ortaya çıkmayabilir. Karşılıklar, değer düşüklüğü hesaplamaları ve diğer muhasebe tahminlerinde kullanılan varsayımlar da finansal sonuçları önemli ölçüde değiştirebilir.

BDS 240 kapsamında denetçi muhasebe tahminlerini yönetim taraflılığı göstergeleri açısından gözden geçiriyor. İşletmenin muhasebe politikalarının seçimi ve uygulanmasının kazanç yönetimi amacı taşıyıp taşımadığı da değerlendirmeye alınabiliyor.

Bu nedenle şirketlerin önemli tahminlerini yalnızca hesaplamakla kalmayıp kullanılan varsayımları ve dayanakları da belgeleyebilmesi gerekiyor.

Denetimin amacı her hileyi garanti olarak bulmak değil

Bağımsız denetim konusunda önemli bir ayrım bulunuyor: denetçinin görevi şirket içinde gerçekleşmiş her hile olayını kesin olarak ortaya çıkarmayı garanti etmek değil.

Denetimin amacı, finansal tabloların bir bütün olarak hile veya hatadan kaynaklanan önemli yanlışlık içerip içermediği konusunda makul güvence elde etmek. Hilenin kasıtlı gizleme, belge üzerinde oynama, muvazaa veya kontrollerin aşılması gibi yöntemler içerebilmesi nedeniyle hile kaynaklı önemli yanlışlığın tespit edilememe riski, hatadan kaynaklanan yanlışlıklara göre daha yüksek olabiliyor.

Şirketler açısından en güçlü hazırlık ise yetki ve onay mekanizmalarının ayrılması, olağandışı işlemlerin belgelenmesi, dönem sonu kayıtlarının kontrol edilmesi ve önemli muhasebe tahminlerinin dayanaklarının açık şekilde saklanması. Böyle bir yapı yalnızca bağımsız denetimi kolaylaştırmıyor, şirketin kendi hile ve finansal raporlama risklerini daha erken fark etmesine de yardımcı oluyor.

2026 hesap döneminin sonuna yaklaşılırken şirketlerin finansal raporlama hazırlıklarını yalnızca muhasebe kayıtlarının tamamlanması olarak değerlendirmemesi gerekiyor.

KGK'nın 2026 TFRS setinde stoklardan finansal araçlara, kur değişimlerinden değer düşüklüğüne ve karşılıklara kadar yıl sonu finansal tablolarını etkileyebilecek çok sayıda standart bulunuyor.

Bu nedenle yıl sonu kapanışında muhasebe kayıtlarının yanı sıra önemli tahminlerin, değerlemelerin ve finansal tablo açıklamalarının da gözden geçirilmesi gerekiyor.

Stok ve ticari alacaklar kontrol edilmeli

Stok tutarı önemli olan şirketlerde fiziki sayım sonuçlarının muhasebe kayıtlarıyla karşılaştırılması, sayım farklarının araştırılması ve hasarlı veya değer kaybetmiş stokların belirlenmesi önemli.

Ticari alacaklarda ise yalnızca müşteri mutabakatı yapılması yeterli olmayabilir. TFRS 9 kapsamında beklenen kredi zararı değerlendirmesinin güncellenmesi; alacak yaşlandırması, geçmiş tahsilat performansı ve müşterilerin ödeme risklerinin gözden geçirilmesi gerekiyor.

Bağımsız denetim açısından da stoklar, dış teyitler ve muhasebe tahminleri ayrı denetim standartları kapsamında ele alınıyor.

Değer düşüklüğü ve karşılıklar yeniden değerlendirilmeli

Şirketlerin yıl sonunda varlıklarında değer düşüklüğü göstergesi bulunup bulunmadığını kontrol etmesi de gerekiyor.

TMS 36 varlıklarda değer düşüklüğünü düzenlerken, TMS 37 karşılıklar, koşullu borçlar ve koşullu varlıklara ilişkin finansal raporlama hükümlerini içeriyor.

Devam eden davalar, tazminat talepleri, garanti yükümlülükleri ve benzeri belirsizliklerin yıl sonunda güncel bilgilerle değerlendirilmesi; gerekiyorsa karşılık ayrılması veya finansal tablolarda gerekli açıklamaların yapılması önem taşıyor.

Kur farkları ve enflasyon etkisi gözden geçirilmeli

Yabancı para işlemleri bulunan şirketlerde dövizli banka hesapları, ticari alacaklar, ticari borçlar ve finansal borçların dönem sonu değerlemelerinin kontrol edilmesi gerekiyor.

TFRS uygulayan şirketlerde yüksek enflasyonlu ekonomilerde finansal raporlamaya ilişkin TMS 29 hükümleri de finansal tablolar üzerinde önemli etki oluşturabiliyor. Bu nedenle parasal ve parasal olmayan kalemlerin doğru ayrılması ve enflasyon düzeltmesinin finansal tablolara doğru yansıtılması gerekiyor.

Bilanço tarihinden sonraki gelişmeler unutulmamalı

31 Aralık'ta muhasebe dönemi sona erse de finansal raporlama çalışması o tarihte tamamen bitmiyor.

TMS 10 kapsamında raporlama döneminden sonraki olayların değerlendirilmesi gerekiyor. Finansal tabloların onaylandığı tarihe kadar ortaya çıkan bazı gelişmeler 31 Aralık'taki koşullar hakkında ilave kanıt sağlayarak finansal tablolarda düzeltme gerektirebilir; bazı olaylarda ise düzeltme yerine açıklama yapılması gündeme gelebilir.

Denetim tarafında da BDS 560 bilanço tarihinden sonraki olaylara ilişkin denetçinin sorumluluklarını ayrıca düzenliyor.

2027'de TFRS 18 için yeni dönem başlıyor

2026 kapanışında şirketlerin takip etmesi gereken bir diğer gelişme TFRS 18 Finansal Tablolarda Sunum ve Açıklama standardı.

TFRS 18, 1 Ocak 2027 tarihinde veya sonrasında başlayan yıllık hesap dönemlerinde yürürlüğe girecek ve TMS 1'in yerini alacak. Dolayısıyla standart 2026 finansal tablolarında zorunlu değil ancak geçiş hazırlıklarının 2026 içinde yapılması önem taşıyor.

KGK da TFRS 18'in yalnızca bir format değişikliği olmadığını; finansal performansın sunulması, analiz edilmesi ve yorumlanması açısından önemli değişiklikler getirdiğini belirtiyor.

Şirketler açısından 2026 yıl sonu hazırlıklarında en sağlıklı yaklaşım; stok, alacak, borç, değer düşüklüğü, karşılık, kur farkı, enflasyon düzeltmesi ve dipnot çalışmalarını bağımsız denetim başlamadan önce tamamlamak. Böylece finansal tablolar hazırlanırken ortaya çıkabilecek önemli düzeltmelerin ve denetim sürecindeki gecikmelerin azaltılması mümkün olabilir.

TMS 29 Yüksek Enflasyonlu Ekonomilerde Finansal Raporlama kapsamında finansal tabloların düzeltilmesinde temel konulardan biri, bilanço kalemlerinin parasal veya parasal olmayan olarak doğru sınıflandırılması.

Parasal kalemler, elde tutulan para ile sabit veya belirlenebilir tutarda para olarak alınacak ya da ödenecek varlık ve borçları ifade ediyor. Parasal olmayan kalemlerde ise böyle sabit bir parasal tahsilat veya ödeme hakkı bulunmuyor.

Nakit, alacak ve borçlar yeniden düzeltilmiyor

Kasa, banka hesapları, ticari alacaklar, ticari borçlar ve finansal borçlar genel olarak parasal kalem niteliğinde.

TMS 29'a göre parasal kalemler raporlama dönemi sonunda zaten cari ölçüm birimiyle ifade edildiğinden yeniden düzeltilmiyor.

Bu nokta uygulamada önemli. Örneğin 1 milyon TL tutarındaki ticari alacağın enflasyon oranıyla çarpılarak bilanço değerinin artırılması TMS 29'un yaklaşımı değil.

Ancak parasal kalemlerin yeniden endekslenmemesi, enflasyonun bu kalemler üzerinde hiçbir etkisi olmadığı anlamına da gelmiyor.

Stok ve duran varlıklarda farklı yöntem uygulanıyor

Stoklar, maddi duran varlıklar ve maddi olmayan duran varlıklar gibi kalemler genel olarak parasal olmayan nitelikte.

Maliyet bedeli üzerinden taşınan parasal olmayan kalemlerde tutarlar, varlığın edinildiği tarihten raporlama dönemi sonuna kadar genel fiyat endeksindeki değişim dikkate alınarak düzeltiliyor.

Ancak bütün parasal olmayan kalemlerin otomatik olarak aynı yöntemle düzeltilmesi doğru değil. Örneğin raporlama dönemi sonunda cari tutarlarıyla gösterilen bazı parasal olmayan kalemlerin yeniden düzeltilmemesi gerekiyor.

Bu nedenle şirketlerin yalnızca hesap adına bakarak değil, ilgili kalemin finansal tablolarda hangi ölçüm esasıyla gösterildiğini de değerlendirmesi önem taşıyor.

Parasal kazanç veya kayıp dönem sonucunu etkiliyor

Yüksek enflasyon ortamında para veya parasal varlık bulundurmak satın alma gücü kaybına yol açabilirken, parasal borç taşımak farklı yönde etki oluşturabiliyor.

TMS 29 kapsamında işletmenin net parasal pozisyonundan kaynaklanan kazanç veya kayıp, dönem kâr veya zararına dahil ediliyor ve ayrıca açıklanıyor.

Bu nedenle iki şirketin satışları ve faaliyet kârlılığı birbirine yakın olsa bile parasal varlık ve borç yapılarının farklı olması, enflasyon muhasebesi sonrasında dönem sonuçlarının farklılaşmasına neden olabiliyor.

Özkaynak kalemlerinde de düzeltme gerekiyor

Enflasyon muhasebesinde yalnızca varlık ve borç hesapları ele alınmıyor. Özkaynak kalemlerinin de TMS 29 hükümlerine göre değerlendirilmesi gerekiyor.

Standardın ilk uygulandığı dönemde özkaynağın bileşenleri, ilgili kalemlerin işletmeye konulduğu veya başka şekilde oluştuğu tarihlerden itibaren genel fiyat endeksindeki değişime göre düzeltiliyor. Sonraki dönemlerde ise önceki raporlama döneminin sonundan itibaren meydana gelen değişiklikler dikkate alınıyor.

Bu nedenle sermaye ve diğer özkaynak kalemlerinde geçmiş tarihlerin doğru belirlenmesi, hesaplamanın önemli aşamalarından biri.

Vergi uygulaması ile TMS 29 birbirine karıştırılmamalı

Şirketlerin dikkat etmesi gereken bir diğer nokta, Vergi Usul Kanunu kapsamında yapılan enflasyon düzeltmesi ile TMS 29 kapsamında hazırlanan finansal tabloların aynı düzenleme olmadığı.

TMS 29 finansal raporlama standardı olarak uygulanırken, vergi mevzuatındaki enflasyon düzeltmesinin kapsamı, hesaplama kuralları ve vergisel sonuçları VUK hükümlerine göre belirleniyor.

Bu nedenle bağımsız denetime tabi ve TFRS uygulayan şirketlerde vergi kayıtlarında yapılan enflasyon düzeltmesinin finansal raporlama açısından doğrudan yeterli kabul edilmesi yerine, TMS 29 hükümlerine uygunluğun ayrıca değerlendirilmesi gerekiyor.

Şirketler açısından en kritik hazırlık; hesapları parasal/parasal olmayan olarak doğru sınıflandırmak, parasal olmayan kalemlerin edinim tarihlerini ve maliyetlerini doğrulamak ve net parasal pozisyon etkisini doğru hesaplamak. Bu çalışma, enflasyon muhasebesinin dönem kârı ve özkaynak üzerindeki etkisinin doğru raporlanması açısından belirleyici oluyor.

TMS 21 Kur Değişiminin Etkileri Standardı, yabancı para işlemlerinin finansal tablolara nasıl yansıtılacağını ve dönem sonunda hangi kalemlerin yeniden çevrileceğini düzenliyor. Standart, KGK'nın 2026 TFRS setinde de yürürlükte bulunuyor.

Yabancı para cinsinden gerçekleştirilen bir işlem ilk muhasebeleştirildiğinde, yabancı para tutarı işlem tarihindeki geçerli kur kullanılarak işletmenin geçerli para birimine çevriliyor.

Uygulama kolaylığı açısından gerçek kura yaklaşan haftalık veya aylık ortalama kur kullanılabilse de kurların önemli ölçüde dalgalandığı dönemlerde ortalama kur kullanılması uygun kabul edilmiyor.

Parasal kalemler dönem sonunda yeniden çevriliyor

TMS 21 açısından en önemli ayrımlardan biri parasal ve parasal olmayan kalemler arasında yapılıyor.

Yabancı para cinsinden nakit, ticari alacak, ticari borç ve kredi gibi parasal kalemler, her raporlama dönemi sonunda kapanış kuru üzerinden çevriliyor.

Örneğin şirketin yıl içinde döviz üzerinden yaptığı bir satıştan kaynaklanan alacağı 31 Aralık'ta hâlâ tahsil edilmemişse, alacağın dönem sonundaki değeri kapanış kuru dikkate alınarak yeniden hesaplanıyor.

İlk kayıt ile tahsilat, ödeme veya dönem sonu değerleme arasında oluşan fark da ilgili kur farkı hükümlerine göre finansal tablolara yansıtılıyor.

Parasal olmayan kalemlerde aynı yöntem uygulanmıyor

Her yabancı para bağlantılı varlık dönem sonunda kapanış kuruyla yeniden hesaplanmıyor.

Tarihi maliyet üzerinden ölçülen yabancı para cinsinden parasal olmayan kalemler, işlem tarihindeki kur kullanılarak finansal tablolara yansıtılmaya devam ediyor.

Yabancı para cinsinden gerçeğe uygun değer üzerinden ölçülen parasal olmayan kalemlerde ise gerçeğe uygun değerin ölçüldüğü tarihteki kur kullanılıyor.

Bu ayrım özellikle maddi duran varlıklar ve diğer parasal olmayan varlıkların yıl sonu işlemlerinde önem taşıyor.

Kur farkları genellikle kâr veya zararı etkiliyor

TMS 21'in genel yaklaşımında parasal kalemlerin ödenmesinden veya dönem sonunda farklı kurdan çevrilmesinden kaynaklanan kur farkları, belirli istisnalar dışında oluştukları dönemde kâr veya zararda muhasebeleştiriliyor.

Bu nedenle yüksek miktarda dövizli ticari alacağı, ticari borcu veya finansal borcu bulunan şirketlerde kur hareketleri faaliyetlerin nakit akışından bağımsız olarak dönem sonucunda önemli değişikliklere neden olabiliyor.

Yurt dışındaki işletmelerin finansal tablolarının çevrilmesi ve net yatırımlarla bağlantılı bazı kur farklarında ise TMS 21 kapsamında farklı muhasebeleştirme hükümleri bulunuyor.

2026 kapanışında şirketler nelere dikkat etmeli?

Dövizli işlemi bulunan şirketlerin yıl sonu çalışmalarında yalnızca kur listesini sisteme girmesi yeterli değil.

Öncelikle yabancı para cinsinden alacakların, borçların, banka hesaplarının ve kredilerin eksiksiz belirlenmesi, kullanılan para birimlerinin kontrol edilmesi ve parasal-parasal olmayan kalem ayrımının doğru yapılması gerekiyor.

Şirketler açısından özellikle işlem tarihi kuru, kapanış kuru, tahsilat ve ödeme tarihleri ile oluşan kur farklarının muhasebe kayıtları arasında izlenebilir bir bağlantı kurulması finansal raporlamanın doğruluğunu güçlendiriyor.

TMS 21'de ayrıca bir para biriminin başka bir para birimiyle takas edilebilir olmadığı durumlarda uygulanacak kurun belirlenmesine yönelik hükümler de bulunuyor. KGK, bu alandaki değişiklikleri Türkiye mevzuatına aktarmış durumda.

Bu nedenle dövizli işlemleri yoğun olan şirketlerde kur farklarının doğru muhasebeleştirilmesi, yalnızca yıl sonu değerleme işlemi değil; dönem kârının, borçluluk seviyesinin ve şirketin finansal görünümünün doğru raporlanmasını doğrudan etkileyen bir süreç niteliği taşıyor.

TFRS 9 Finansal Araçlar'ın değer düşüklüğü yaklaşımı, yalnızca gerçekleşmiş zararların muhasebeleştirilmesine dayanmıyor. İşletmelerden finansal araçları için beklenen kredi zararlarını dikkate almaları isteniyor.

KGK'nın güncel 2026 TFRS 9 metnine göre beklenen kredi zararlarının ölçümünde geçmiş olayların yanı sıra mevcut şartlar ve gelecekteki ekonomik koşullara ilişkin makul ve desteklenebilir bilgiler de kullanılıyor.

Bu nedenle müşterinin henüz tamamen ödeme güçlüğüne düşmemiş olması, ticari alacak için değer düşüklüğü değerlendirmesi yapılmayacağı anlamına gelmiyor.

Ticari alacaklarda basitleştirilmiş yaklaşım uygulanabiliyor

TFRS 9, ticari alacaklar için uygulamayı kolaylaştıran özel bir yöntem içeriyor.

Önemli bir finansman bileşeni içermeyen ve TFRS 15 kapsamındaki işlemlerden kaynaklanan ticari alacaklarda zarar karşılığı her zaman ömür boyu beklenen kredi zararlarına eşit tutarda ölçülüyor. Böylece şirketin her alacak için kredi riskinin ilk muhasebeleştirmeden sonra önemli ölçüde artıp artmadığını ayrıca takip etmesi gerekmiyor.

Önemli finansman bileşeni içeren belirli ticari alacaklarda da şirket, muhasebe politikası tercihiyle ömür boyu beklenen kredi zararını kullanabiliyor.

Yaşlandırma tablosu hesaplamada kullanılabilir

Ticari alacakların çok sayıda müşteriden oluştuğu işletmelerde her müşterinin ayrı ayrı modellenmesi her zaman pratik olmayabilir.

TFRS 9, uygulamada geçmiş kredi zararı tecrübelerinden yararlanılan bir karşılık matrisi kullanılmasına imkân sağlıyor. Böyle bir yöntemde alacaklar örneğin vadesi geçmemiş, 1–30 gün gecikmiş, 31–90 gün gecikmiş veya daha uzun süredir tahsil edilmemiş gruplara ayrılarak farklı zarar oranlarıyla değerlendirilebilir.

Ancak geçmiş tahsilat oranlarını olduğu gibi kullanmak yeterli değil. Mevcut koşullar ve gelecekte beklenen ekonomik gelişmelerin de hesaplamaya yansıtılması gerekiyor.

Sadece vadesi geçen alacaklara bakmak yeterli değil

Beklenen kredi zararı hesaplamasında müşterinin ödeme geçmişi önemli olsa da tek kriter değil.

Şirketler müşterilerin finansal durumundaki bozulmaları, ödeme davranışlarını, sektör koşullarını ve ekonomik beklentileri değerlendirmeye dahil edebiliyor. TFRS 9'un yaklaşımı, olasılıklarla ağırlıklandırılmış ve tarafsız bir tahmin yapılmasını gerektiriyor.

Dolayısıyla henüz vadesi geçmemiş bir alacakta dahi beklenen tahsilat riskinin bulunması halinde zarar karşılığı gündeme gelebiliyor.

Karşılık doğrudan finansal sonuçları etkiliyor

Beklenen kredi zararı karşılığının artması şirketin dönem sonucunu ve finansal tablolarda gösterilen alacakların net değerini etkileyebiliyor.

Bu nedenle özellikle yüksek ticari alacak bakiyesi bulunan şirketlerin yıl sonunda yalnızca cari hesap mutabakatı yapması yeterli değil. Alacak yaşlandırması, geçmiş tahsilat performansı, müşterilerin risk durumu ve ileriye yönelik ekonomik beklentilerin birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.

TFRS 7 ayrıca beklenen kredi zararlarının nasıl hesaplandığının, kullanılan varsayım ve tahminlerin ve zarar karşılıklarındaki önemli değişikliklerin finansal tablo kullanıcılarının anlayabileceği şekilde açıklanmasına yönelik hükümler içeriyor.

Bu nedenle beklenen kredi zararı çalışmasının yıl sonu kapanışında yapılan basit bir karşılık hesabı yerine, şirketin ticari alacaklarının tahsil edilebilirliğini düzenli olarak izleyen ve belgelenebilen bir süreç olarak yürütülmesi önem taşıyor.

Yıl sonu yaklaşırken şirketlerin önemli hazırlıklarından biri fiziki stok sayımı. Bağımsız denetim açısından ise bu işlem yalnızca depodaki ürünlerin kaç adet olduğunun belirlenmesinden ibaret değil.

BDS 501 Bağımsız Denetim Kanıtları – Belirli Kalemler İçin Dikkate Alınması Gereken Özel Hususlar, stokların finansal tablolar açısından önemli olması durumunda denetçinin stokların mevcudiyeti ve durumuna ilişkin yeterli ve uygun denetim kanıtı elde etmesini öngörüyor.

Denetçi fiziki sayıma katılıyor

Stokların önemli olması ve katılımın mümkün bulunması halinde denetçi fiziki stok sayımına katılıyor.

Ancak denetçinin görevi şirket adına stokları baştan sona saymak değil. Denetçi; yönetimin sayım talimat ve prosedürlerini değerlendiriyor, şirket personelinin sayımı nasıl gerçekleştirdiğini gözlemliyor, stokları inceliyor ve belirli kalemler üzerinde test sayımları gerçekleştiriyor.

Ardından şirketin nihai stok kayıtlarının fiziki sayım sonuçlarını doğru şekilde yansıtıp yansıtmadığına yönelik denetim prosedürleri uygulanıyor.

Sayım yıl sonundan önce yapılabilir

Fiziki stok sayımının mutlaka bilanço tarihinde gerçekleştirilmesi gerekmiyor.

Sayım finansal tablo tarihinden farklı bir tarihte yapılmışsa denetçinin, sayım tarihi ile finansal tablo tarihi arasında gerçekleşen stok hareketlerinin doğru kaydedilip kaydedilmediğine ilişkin ilave denetim kanıtı elde etmesi gerekiyor.

Örneğin sayım 20 Aralık'ta, finansal tablo tarihi 31 Aralık'taysa aradaki alış, satış, üretim ve diğer stok hareketlerinin izlenebilir olması önem taşıyor.

Sayım öncesinde şirketler ne hazırlamalı?

Sağlıklı bir stok sayımı için şirketlerin sayım tarihini ve sorumluları önceden belirlemesi, depo ve stok alanlarını düzenlemesi ve sayım prosedürlerini yazılı hale getirmesi faydalı oluyor.

Stok listeleri ile depo kayıtlarının güncel olması; hasarlı, bozuk, kullanılmayan veya yavaş hareket eden stokların ayrıca belirlenmesi; şirket mülkiyetinde olup üçüncü kişilerde bulunan veya şirkette bulunmasına rağmen başka işletmelere ait olan stokların ayrıştırılması da denetim açısından önem taşıyor.

Özellikle yıl sonuna yakın mal giriş ve çıkışlarının doğru döneme kaydedilmesi gerekiyor. KGK'nın inceleme raporlarında da stokların mevcudiyeti ve durumu yanında alış ve satışların doğru dönemde kaydedilmesinin denetimde dikkate alınması gerektiği belirtiliyor.

Denetçinin sayıma katılamaması görüşü etkileyebilir

Denetçi öngörülemeyen nedenlerle planlanan sayıma katılamazsa başka bir tarihte fiziki sayım yapabilir veya sayımı gözlemleyebilir ve iki tarih arasındaki işlemler üzerinde ilave prosedürler uygulayabilir.

Fiziki sayıma katılım mümkün değilse alternatif denetim prosedürleriyle yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmeye çalışılıyor. Bunun da mümkün olmaması halinde konu denetçi görüşünü etkileyebilir ve BDS 705 kapsamında olumlu görüş dışında bir görüş verilmesi gündeme gelebilir.

Bu nedenle özellikle stok tutarı yüksek şirketlerde yıl sonu sayımının denetçiyle önceden planlanması, stok hareketlerinin kontrol altına alınması ve sayım sonuçlarının muhasebe kayıtlarıyla zamanında mutabık hale getirilmesi bağımsız denetim sürecinin önemli hazırlıklarından biri.

Şirketlerin ilişkili taraflarla işlem yapması tek başına olağan dışı veya hatalı bir durum değil. Ancak taraflar arasındaki ilişkiler, bağımsız taraflar arasında gerçekleşmeyecek işlemlerin veya farklı koşulların ortaya çıkmasına imkân verebiliyor.

Bu nedenle KGK'nın 2026 Türkiye Denetim Standartları setindeki BDS 550 İlişkili Taraflar, denetçinin ilişkili taraf ilişkileri ve işlemlerinden kaynaklanan önemli yanlışlık risklerine ilişkin sorumluluklarını ayrıca düzenliyor.

Önce şirketin ilişkili tarafları belirleniyor

Denetim açısından ilk adımlardan biri şirketin ilişkili taraflarının eksiksiz belirlenmesi.

Ana ortaklıklar, bağlı ortaklıklar ve iştiraklerin yanı sıra şirket üzerinde kontrol veya önemli etkiye sahip kişiler ile belirli yönetici ve aile ilişkileri de ilgili finansal raporlama çerçevesine göre ilişkili taraf kapsamına girebiliyor.

TMS 24'ün amacı da ilişkili tarafların varlığı ile bu taraflarla gerçekleştirilen işlemlerin, bakiyelerin ve taahhütlerin şirketin finansal durumunu veya performansını etkileyebileceğine ilişkin gerekli açıklamaların finansal tablolarda yer almasını sağlamak.

Olağan faaliyetlerin dışındaki işlemler daha fazla dikkat çekiyor

Denetçi, özellikle şirketin normal faaliyetleri dışında kalan önemli ilişkili taraf işlemlerine daha yakından odaklanıyor.

Grup şirketleri arasında verilen borçlar, önemli varlık alım ve satımları, teminat ve garantiler, yönetim hizmetleri veya olağan piyasa koşullarından farklı görünen işlemler denetimde ayrıntılı inceleme gerektirebilir.

BDS 550 kapsamında denetçi, ilişkili taraflarla bağlantılı önemli yanlışlık risklerini belirliyor ve değerlendirdiği risklere karşı uygun denetim prosedürlerini uyguluyor.

Şirketlerin belgeleri hazır olmalı

İlişkili taraf işlemlerinde yalnızca muhasebe kaydının bulunması yeterli olmayabilir. İşlemin niteliğini, taraflarını ve şartlarını destekleyen belgelerin de denetime sunulabilmesi önem taşıyor.

Şirketlerin özellikle ilişkili taraf listesini, ortaklık yapısını, sözleşmeleri, faturaları, cari hesap hareketlerini, borç ve alacak bakiyelerini, kredi sözleşmelerini, teminat ve garanti belgelerini ve önemli yönetim kararlarını düzenli şekilde saklaması denetim sürecini kolaylaştırıyor.

Denetçi ayrıca yönetimden ilişkili tarafların ve ilişkili taraf işlemlerinin tam olarak açıklandığına ilişkin yazılı beyanlar da talep edebiliyor.

TMS 24 finansal tablo açıklamalarını da düzenliyor

BDS 550 denetçinin ilişkili taraflara yönelik çalışmalarını düzenlerken, TMS 24 İlişkili Taraf Açıklamaları finansal raporlama tarafındaki açıklama hükümlerini belirliyor.

TMS 24; ilişkili taraf ilişkilerinin ve işlemlerinin belirlenmesi, taahhütler dahil mevcut bakiyelerin tespit edilmesi ve gerekli bilgilerin finansal tablolarda açıklanmasına ilişkin hükümler içeriyor.

Bu nedenle ilişkili taraf işlemlerinde iki ayrı konu birlikte önem taşıyor: Şirket işlemi doğru muhasebeleştirip gerekli açıklamaları yapmalı, denetçi ise bu bilgilerin önemli yanlışlık içerip içermediğine ilişkin yeterli denetim kanıtı elde etmeli.

İlişkili taraf işlemlerinin yıl sonunda geriye dönük olarak toplanması yerine, yıl boyunca taraf ve işlem bazında takip edilmesi hem finansal raporlama hem de bağımsız denetim sürecinde eksik açıklama ve belge riskini azaltıyor.

Bağımsız denetimde “önemlilik”, denetçinin hangi alanlara ne ölçüde odaklanacağını belirleyen temel unsurlardan biri.

KGK'nın 2026 Türkiye Denetim Standartları setinde yer alan BDS 320 Bağımsız Denetimin Planlanması ve Yürütülmesinde Önemlilik, önemlilik seviyesinin belirlenmesine ilişkin esasları düzenliyor. Denetim sırasında tespit edilen yanlışlıkların değerlendirilmesi ise BDS 450 kapsamında ele alınıyor.

Genel yaklaşımda bir yanlışlığın tek başına veya diğer yanlışlıklarla birlikte finansal tablo kullanıcılarının ekonomik kararlarını etkilemesinin makul olarak beklenmesi halinde yanlışlık önemli kabul edilebiliyor.

Her şirket için geçerli sabit bir TL sınırı yok

Önemlilik seviyesi için mevzuatta bütün şirketlere uygulanacak tek bir TL tutarı veya sabit yüzde bulunmuyor.

Denetçi önemlilik seviyesini belirlerken şirketin büyüklüğü, finansal yapısı ve finansal tablo kullanıcılarının özellikle hangi göstergelere odaklanabileceği gibi unsurları dikkate alıyor.

Bu nedenle aynı tutardaki bir muhasebe hatası küçük bir işletmede önemli kabul edilirken çok daha büyük bir şirkette farklı değerlendirilebilir. Önemlilik seviyesinin belirlenmesi denetçinin mesleki muhakemesini gerektiriyor.

Tutar küçük olsa bile hata önemli olabilir

Önemlilik yalnızca rakamsal büyüklük üzerinden değerlendirilmiyor.

Bir yanlışlığın niteliği veya ortaya çıktığı koşullar da önem taşıyabiliyor. Dolayısıyla tutarı genel önemlilik seviyesinin altında kalan bazı yanlışlıkların özellikleri nedeniyle ayrıca değerlendirilmesi gerekebiliyor.

Örneğin finansal tablo kullanıcılarının özellikle dikkat ettiği bir açıklamayı etkileyen veya şirketin finansal durumunun değerlendirilmesini değiştirebilecek nitelikteki bir yanlışlık, yalnızca parasal büyüklüğüne bakılarak göz ardı edilemiyor.

Performans önemliliği ayrıca belirleniyor

Denetimde yalnızca finansal tabloların bütünü için genel önemlilik seviyesi belirlenmiyor. Denetçi ayrıca performans önemliliği de belirliyor.

Performans önemliliği, düzeltilmemiş ve tespit edilmemiş yanlışlıkların toplamının finansal tablolar için belirlenen genel önemlilik seviyesini aşması ihtimalini uygun şekilde azaltmak amacıyla kullanılıyor.

KGK'nın inceleme raporlarında denetçilerin genel önemlilik seviyesinin yanı sıra performans önemliliğini de belirlemesi ve kullanılan yaklaşımı çalışma kâğıtlarında belgelendirmesi gerektiği özellikle vurgulanıyor.

Önemlilik seviyesi denetim sırasında değişebilir

Denetimin başında belirlenen önemlilik tutarı her durumda yıl sonuna kadar değişmeden kalmak zorunda değil.

Denetim sırasında şirketin gerçekleşen finansal sonuçlarının başlangıçtaki beklentilerden önemli ölçüde farklılaşması veya yeni bilgilerin ortaya çıkması halinde denetçinin önemlilik seviyesini yeniden değerlendirmesi gerekebiliyor.

KGK'nın incelemelerinde, denetim sırasında biriken yanlışlıkların genel önemlilik seviyesini aşmasına rağmen önemlilik tutarının yeniden değerlendirilmemesi de tespit edilen eksiklikler arasında bulunuyor.

Tespit edilen hatalar birlikte değerlendiriliyor

Denetim sırasında bulunan yanlışlıklar yalnızca tek tek ele alınmıyor. Düzeltilmeyen yanlışlıkların finansal tablolar üzerindeki toplam etkisi de değerlendiriliyor.

Bu nedenle tek başına küçük görünen birden fazla muhasebe hatası bir araya geldiğinde önemli bir yanlışlığa dönüşebilir.

Şirketlerin de denetim sürecinde “bu tutar küçük, denetçi dikkate almaz” yaklaşımı yerine tespit edilen yanlışlıkların niteliğini ve toplam finansal tablo etkisini dikkate alması gerekiyor. BDS 450, denetim sırasında belirlenen yanlışlıkların değerlendirilmesini ayrıca düzenliyor.

Önemlilik seviyesi sonuç olarak şirketlere tanınmış bir hata payı değil; denetimin planlanması, uygulanması ve tespit edilen yanlışlıkların finansal tablolar üzerindeki etkisinin değerlendirilmesinde kullanılan mesleki bir ölçüt niteliği taşıyor.

Bağımsız denetimde şirketlerin faaliyetlerini gelecekte de sürdürebileceği varsayımı önemli bir değerlendirme alanı oluşturuyor.

KGK'nın 2026 Türkiye Denetim Standartları setinde yer alan BDS 570 İşletmenin Sürekliliği, denetçinin bu konudaki sorumluluklarını düzenliyor. Denetçinin, yönetimin işletmenin sürekliliği esasını kullanmasının uygunluğu hakkında yeterli ve uygun denetim kanıtı elde etmesi gerekiyor.

Finansal sıkıntılar önemli belirsizlik oluşturabilir

Şirketin sürekli zarar açıklaması, nakit akışında ciddi sorunlar yaşaması, borçlarını vadelerinde ödeyememesi veya önemli finansman kaynaklarını kaybetmesi işletmenin faaliyetlerini sürdürme kabiliyetinin daha ayrıntılı değerlendirilmesini gerektirebilir.

Bunun yanında önemli müşterilerin kaybedilmesi, kritik tedarik sorunları, hukuki süreçler veya şirketin faaliyetlerini ciddi biçimde etkileyebilecek başka gelişmeler de değerlendirmeye alınabilir.

Ancak bu göstergelerden birinin bulunması şirketin faaliyetlerine devam edemeyeceği anlamına gelmez. Denetçinin mevcut koşulları ve yönetimin aldığı önlemleri birlikte değerlendirmesi gerekir.

Yönetimin planları da inceleniyor

İşletmenin sürekliliğine ilişkin değerlendirme yalnızca bilanço ve gelir tablosundaki rakamlara bakılarak yapılmıyor.

Şirket yönetiminin yeni finansman sağlama, borçları yeniden yapılandırma, maliyetleri azaltma, varlık satma veya sermayeyi güçlendirme gibi planları varsa denetçi bu planların uygulanabilirliğine ilişkin kanıtları da değerlendiriyor.

BDS 570 kapsamında denetçinin temel amaçlarından biri, elde edilen denetim kanıtlarına dayanarak şirketin sürekliliğini devam ettirme kabiliyetine ilişkin önemli bir belirsizliğin bulunup bulunmadığı konusunda sonuca ulaşmak.

Önemli belirsizlik denetçi raporunda açıklanabilir

İşletmenin sürekliliğine ilişkin önemli bir belirsizlik bulunması, otomatik olarak olumsuz görüş verilmesini gerektirmiyor.

Şirket finansal tablolarında durumu yeterli şekilde açıklamışsa ve işletmenin sürekliliği esasının kullanılması uygun olmaya devam ediyorsa denetçi olumlu görüş verebilir; ancak raporunda işletmenin sürekliliğiyle ilgili önemli belirsizliğe ayrıca dikkat çeker. BDS 570, bu durumun denetçi raporunda nasıl ele alınacağını da düzenliyor.

Finansal tablolardaki açıklamalar yetersizse veya işletmenin sürekliliği esasının kullanılması uygun değilse denetçi görüşünün türü de bundan etkilenebilir.

Şirketlerin denetim öncesi hazırlığı önemli

Finansal sıkıntı yaşayan şirketlerin denetim sürecine yalnızca geçmiş dönem rakamlarıyla değil, geleceğe ilişkin somut ve belgelenebilir çalışmalarla hazırlanması önem taşıyor.

Nakit akış tahminleri, bütçeler, kredi ve finansman sözleşmeleri, borç yapılandırmaları, sermaye planları ve yönetimin sürekliliği sağlamak amacıyla aldığı kararların denetçiye sunulabilecek şekilde hazırlanması süreci kolaylaştırabilir.

KGK'nın 2025 yılı inceleme raporunda da BDS 570 İşletmenin Sürekliliği, denetim dosyalarının incelenmesinde dikkate alınan standartlar arasında yer alıyor.

Bu nedenle işletmenin sürekliliği yalnızca finansal sıkıntı yaşayan şirketlerin yıl sonunda ele alması gereken bir konu değil; yönetim değerlendirmesi, finansal raporlama ve bağımsız denetimin birlikte yürütülmesi gereken önemli alanlarından biri.

Bağımsız denetçi raporunun en önemli bölümlerinden biri denetçinin finansal tablolar hakkında verdiği görüş.

KGK’nın 2026 Türkiye Denetim Standartları setinde BDS 700, finansal tablolara ilişkin görüş oluşturulmasını; BDS 705 ise olumlu görüş dışında bir görüş verilmesi gereken durumları düzenliyor.

Denetçinin vereceği görüş, finansal tablolarda önemli yanlışlık bulunup bulunmadığına ve yeterli, uygun denetim kanıtı elde edilip edilemediğine göre değişiyor.

Olumlu görüş finansal tabloların uygun hazırlandığını gösteriyor

Olumlu görüş, denetçinin finansal tabloların geçerli finansal raporlama çerçevesine uygun olarak tüm önemli yönleriyle gerçeğe uygun sunulduğu sonucuna ulaşması halinde veriliyor.

Bu görüş, şirkette hiçbir hata veya risk olmadığı anlamına gelmiyor. Denetçinin vardığı sonuç, finansal tabloların önemli yanlışlık içermediği yönünde.

Dolayısıyla olumlu görüş, finansal tablo kullanıcıları açısından denetçinin herhangi bir önemli görüş değişikliği gerektiren durum tespit etmediğini gösteriyor.

Sınırlı olumlu görüş önemli ama yaygın olmayan sorunlarda veriliyor

Sınırlı olumlu görüş, diğer adıyla şartlı görüş, denetçinin finansal tablolarda önemli bir yanlışlık bulunduğu ancak bu yanlışlığın finansal tabloların geneline yaygın olmadığı sonucuna ulaşması halinde gündeme geliyor.

Aynı görüş, denetçinin yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edemediği ancak bu durumun muhtemel etkilerinin önemli fakat yaygın olmadığı değerlendirmesinde de kullanılabiliyor.

Bu nedenle sınırlı olumlu görüş, finansal tabloların tamamının güvenilmez olduğu anlamına gelmiyor. Denetçinin raporda açıkça belirttiği belirli bir konu veya alan nedeniyle görüşünde sınırlama bulunduğunu gösteriyor.

Olumsuz görüş önemli ve yaygın yanlışlıklarda gündeme geliyor

Denetçi, yeterli ve uygun denetim kanıtı elde ettikten sonra finansal tablolardaki yanlışlıkların hem önemli hem de yaygın olduğu sonucuna ulaşırsa olumsuz görüş veriyor.

Bu durumda sorun belirli bir hesap veya sınırlı bir alanla sınırlı kalmıyor; finansal tabloların bütünü üzerindeki etkisi denetçinin olumlu veya sınırlı olumlu görüş vermesini engelleyecek düzeye ulaşıyor.

Olumsuz görüş bu yönüyle sınırlı olumlu görüşten daha ağır bir denetim sonucu niteliğinde.

Yeterli kanıt alınamazsa görüş vermekten kaçınılabilir

Olumlu, sınırlı olumlu ve olumsuz görüşün yanında bir de görüş vermekten kaçınma bulunuyor.

Denetçinin yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edememesi ve elde edilemeyen kanıtların finansal tablolar üzerindeki muhtemel etkilerinin hem önemli hem de yaygın olabileceği sonucuna ulaşması halinde görüş vermekten kaçınma söz konusu oluyor.

Bu durumda denetçi, finansal tabloların doğru ya da yanlış olduğuna ilişkin yeterli dayanağa ulaşamadığı için bir görüş açıklayamıyor.

Görüşün dayanağı raporda açıklanıyor

Denetçi olumlu görüş dışında bir görüş verdiğinde raporun ilgili bölümü de değişiyor.

BDS 705’e göre raporda duruma göre “Sınırlı Olumlu Görüşün Dayanağı”, “Olumsuz Görüşün Dayanağı” veya “Görüş Vermekten Kaçınmanın Dayanağı” başlığı kullanılıyor ve görüşün neden değiştirildiği açıklanıyor.

Bu nedenle bağımsız denetçi raporu okunurken yalnızca görüşün türüne bakmak yeterli değil. Görüşün hangi işlem, hesap, açıklama veya denetim kısıtı nedeniyle değiştiğinin de raporun dayanak bölümünden incelenmesi gerekiyor.

Sürdürülebilirlik raporlarında güvence dönemi

Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları kapsamında hazırlanan raporların yalnızca yayımlanması değil, sunulan bilgilerin güvenilirliğinin doğrulanması da önem kazanıyor.

KGK’nın sürdürülebilirlik sayfasında, raporlama standartlarının yanında sürdürülebilirlik güvence denetimi standartları için de ayrı bir mevzuat alanı bulunuyor. Kurum ayrıca mevcut uygulamada GDS 3000 ve sera gazı beyanları için GDS 3410’un kullanıldığını belirtiyor.

Denetim yalnızca sera gazı verilerine bakmıyor

Sürdürülebilirlik güvence denetiminde en görünür alanlardan biri sera gazı emisyonları olsa da inceleme bununla sınırlı değil.

Denetim sürecinde şirketin sürdürülebilirlikle ilgili finansal açıklamalarının hangi kaynaklara dayandığı, kullanılan hesaplama yöntemleri, yönetim tarafından yapılan değerlendirmeler ve verilerin oluşturulmasında kullanılan iç kontroller de önem taşıyor.

Bu nedenle şirketlerin yalnızca nihai raporu hazırlaması yeterli değil; raporda kullanılan verilerin izlenebilir, tutarlı ve belgeyle desteklenebilir olması gerekiyor.

Emisyon verilerinin kaynağı belgelenmeli

TSRS 2 kapsamında Kapsam 1, Kapsam 2 ve gerekli durumlarda Kapsam 3 sera gazı emisyonlarının raporlanması önemli başlıklardan biri.

Güvence denetimi açısından elektrik, yakıt, üretim, lojistik ve diğer faaliyetlerden elde edilen verilerin hangi sistemlerden alındığının açık olması gerekiyor. Kullanılan emisyon faktörleri, hesaplama yöntemleri ve varsa tahminlerin dayanaklarının da kayıt altında tutulması önem taşıyor.

KGK’nın mevcut güvence yapısında GDS 3410 Sera Gazı Beyanlarına İlişkin Güvence Denetimleri bu alanda kullanılan temel standartlardan biri.

İklim riskleri ve yönetişim bilgileri de denetime hazırlanmalı

Sürdürülebilirlik raporlaması yalnızca sayısal çevresel verilerden oluşmuyor.

Şirketlerin iklimle ilgili risk ve fırsatları nasıl belirlediği, bu konuların yönetim ve yönetim kurulu seviyesinde nasıl izlendiği, stratejiye nasıl yansıtıldığı ve hangi hedeflerin belirlendiği de raporlamanın önemli parçaları arasında.

Bu nedenle güvence denetimi öncesinde yönetim kararları, risk değerlendirmeleri, politika belgeleri ve sürdürülebilirlik hedeflerine ilişkin şirket içi kayıtların raporla uyumlu hale getirilmesi gerekiyor.

SGDS 5000 ile yeni çerçeve geliyor

KGK, sürdürülebilirlik güvence denetimlerinde kullanılmak üzere SGDS 5000 Sürdürülebilirlik Güvence Denetimlerine İlişkin Genel Hükümler standardını hazırladı.

KGK’nın duyurusuna göre SGDS 5000, 15 Aralık 2026 tarihinde veya sonrasında başlayan dönemler ya da bu tarihten sonra belirli bir tarihte raporlanan sürdürülebilirlik bilgilerine ilişkin güvence denetimlerinde uygulanacak. Erken uygulamaya da izin veriliyor.

Standardın yürürlüğe girmesiyle birlikte sürdürülebilirlik güvence denetimlerinde daha bütüncül bir yapı oluşması bekleniyor.

Şirketler denetim öncesinde hangi hazırlıkları yapmalı?

Şirketler açısından en kritik konu, raporda yer alan her önemli bilginin geriye dönük olarak doğrulanabilir olması.

Bu nedenle sürdürülebilirlik raporlamasına tabi şirketlerin özellikle emisyon hesaplamaları, enerji ve su tüketimi, iklim riskleri, sürdürülebilirlik hedefleri, yönetişim süreçleri ve kullanılan veri kaynakları için açık kayıt ve kontrol mekanizmaları oluşturması önem taşıyor.

KGK’nın 2026 Denetim Standartları setinde de güvence denetimleri ayrı bir başlık altında yer alıyor.

Sürdürülebilirlik raporlamasının olgunlaşmasıyla birlikte şirketler açısından asıl ihtiyaç yalnızca rapor hazırlamak değil; raporda yer alan bilgileri bağımsız denetime dayanabilecek kalitede veri ve belgeyle desteklemek olacak.

Türk dünyasında muhasebe, finansal raporlama ve bağımsız denetim alanındaki iş birliğini güçlendirmeyi amaçlayan yeni bir uluslararası yapı hayata geçti.

Türk Devletleri Muhasebe ve Denetim Meslek Kuruluşları ve Düzenleyici Kurumlar Birliği, 16 Eylül 2026 tarihinde Azerbaycan’ın başkenti Bakü’de imzalanan kuruluş anlaşmasıyla resmen kuruldu. Anlaşmaya Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan ve Özbekistan’ın ilgili meslek ve düzenleyici kuruluşları taraf oldu.

Türkiye’yi KGK temsil etti

Kuruluş anlaşması Türkiye adına Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafından imzalandı.

KGK II. Başkanı ve Kurul Üyesi Hayrettin Kurt’un yanı sıra Azerbaycan Denetçiler Odası, Kazakistan Cumhuriyeti Denetçiler Odası ve Özbekistan Denetçiler Odası temsilcileri anlaşmaya imza attı. İmza töreni, Azerbaycan Denetçiler Odası’nın 30. kuruluş yıl dönümü etkinlikleri kapsamında gerçekleştirildi.

Ortak denetim ve raporlama altyapısı hedefleniyor

Yeni yapının temel hedefi, üye ülkeler arasında finansal raporlama, bağımsız denetim ve kamu gözetimi alanlarındaki iş birliğini kalıcı ve çok taraflı bir yapıya dönüştürmek.

KGK’nın açıklamasına göre birlik; uluslararası standartlarla uyumlu, ortak bir muhasebe ve denetim altyapısının geliştirilmesine katkı sağlamayı amaçlıyor. Bu kapsamda kurumlar arasında teknik bilgi paylaşımı ve ortak çalışma mekanizmalarının güçlendirilmesi planlanıyor.

Denetçi yetkilendirmesinde karşılıklı tanıma gündemde

Birliğin çalışma alanları yalnızca standartların uyumlaştırılmasıyla sınırlı değil.

KGK, gelecekte denetçi yetkilendirmesinde karşılıklı tanıma mekanizmalarının geliştirilmesi, ortak mesleki eğitimlerin düzenlenmesi ve muhasebe ile denetim alanındaki uzmanların uluslararası rekabet gücünün artırılması gibi çalışmaların da planlandığını belirtiyor.

Bu yapı, üye ülkelerdeki meslek mensuplarının farklı ülkelerdeki uygulamalara daha kolay erişebilmesi açısından da önem taşıyor.

Dijital teknolojiler de çalışma alanında

Birliğin hedefleri arasında denetim süreçlerinde yeni teknolojilerin kullanılması da bulunuyor.

KGK’nın açıklamasında özellikle blok zinciri ve veri analitiği gibi teknolojilerin denetim süreçlerine entegrasyonu üzerinde duruluyor. Böylece bölgesel iş birliğinin yalnızca mevzuat ve standartlarla sınırlı kalmayıp dijital denetim uygulamalarını da kapsaması hedefleniyor.

Yeni birliğin önümüzdeki dönemde Türk devletleri arasında muhasebe ve denetim uygulamalarının yakınlaştırılması, mesleki eğitimlerin geliştirilmesi ve finansal raporlama alanında daha ortak bir yaklaşım oluşturulması için önemli bir platform haline gelmesi bekleniyor.

Şirketlerin başarısı uzun yıllardır gelir, kâr, varlıklar ve nakit akışı gibi finansal göstergeler üzerinden değerlendiriliyor. Etki muhasebesi ise bu çerçeveyi genişleterek işletmenin toplum ve çevre üzerinde oluşturduğu etkilerin de ölçülmesini ve raporlanmasını amaçlıyor.

KGK, 18 Ağustos 2026 tarihli duyurusunda etki muhasebesini, işletmelerin finansal performansının yanında toplumsal ve çevresel etkilerinin ölçülüp raporlanmasını sağlayan bir yaklaşım olarak tanımladı.

Şirketlerin oluşturduğu etki görünür hale geliyor

Etki muhasebesinde amaç yalnızca şirketin ne kadar gelir veya kâr elde ettiğini göstermek değil. Faaliyetlerin çevre, çalışanlar, toplum ve diğer paydaşlar üzerinde oluşturduğu sonuçların da değerlendirilmesi hedefleniyor.

Bu yaklaşım sayesinde finansal ve finansal olmayan etkilerin birlikte ele alınması ve işletme performansının daha bütüncül biçimde değerlendirilmesi gündeme geliyor. KGK da yaklaşımın işletme performansının ölçülmesi, sunulması ve yorumlanmasında bir dönüşümü ifade ettiğini belirtiyor.

KGK etki muhasebesini gündemine aldı

KGK, 26 Ağustos 2026 tarihinde konuya ilişkin özel bir webinar düzenledi. Programda etki muhasebesine genel bakışın yanı sıra etki ağırlıklı raporlama süreci, küresel uygulamalar, şirket örnekleri, uygulamadaki engeller ve küresel standartlaşma çalışmaları ele alındı.

Webinarın hedef kitlesinde bağımsız denetçiler, denetim kuruluşları, TFRS'ye göre finansal raporlama yapan şirketler, mali müşavirler ve finansal raporlama uzmanlarının bulunması da konunun muhasebe ve denetim dünyası açısından önemini gösteriyor.

TSRS ile aynı şey değil

Etki muhasebesinin Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları ile karıştırılmaması gerekiyor.

TSRS, belirlenen kapsamdaki işletmeler için sürdürülebilirlikle bağlantılı finansal bilgilerin açıklanmasına yönelik standartları içeriyor. Etki muhasebesi ise işletmenin finansal sonuçlarıyla birlikte daha geniş toplumsal ve çevresel etkilerini ölçmeye ve değerlendirmeye yönelik gelişmekte olan bir yaklaşım.

KGK'nın mevcut duyurusunda etki muhasebesinin şirketlere yönelik yeni bir zorunlu muhasebe veya raporlama standardı olarak yürürlüğe girdiğine ilişkin bir düzenleme bulunmuyor. Kurumun programında da yaklaşımın mevcut sınırları ve küresel standartlaşma çalışmaları ayrıca ele alındı.

Şirketler açısından neden önemli?

Etki muhasebesinin gelişmesi, şirketlerin gelecekte yalnızca finansal tablolarını değil, faaliyetlerinin oluşturduğu ekonomik, çevresel ve toplumsal sonuçları da daha sistematik biçimde ölçmesini gündeme getirebilir.

KGK, bu yaklaşımın sürdürülebilirlik stratejileri ve raporlama süreçlerinin yanı sıra paydaş iletişimi, yatırımcı güveni ve kurumsal itibar yönetimi açısından da önem taşıdığına dikkat çekiyor.

Bu nedenle etki muhasebesi henüz Türkiye'de şirketlere yönelik yeni bir zorunlu standart niteliğinde olmasa da finansal raporlama ve sürdürülebilirlik alanında takip edilmesi gereken gelişen başlıklardan biri olarak öne çıkıyor.

Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu, TSRS 2 kapsamında sera gazı emisyonlarının açıklanmasına yönelik değişiklikleri yayımladı.

Düzenleme, Uluslararası Sürdürülebilirlik Standartları Kurulu tarafından yürütülen revizyon çalışmasının Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standardı 2’ye aktarılmasıyla hazırlandı. KGK’nın 22 Temmuz 2026 tarihli kararı, 28 Temmuz 2026 tarihli ve 33323 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı.

Emisyon ölçüm yöntemlerinde yeni esneklik

Değişikliklerden biri sera gazı emisyonlarının hangi yöntemle ölçüleceğine ilişkin.

TSRS 2’de işletmelerin emisyon hesaplamalarında kullandığı yöntemlere ilişkin hükümler güncellenerek, yetkili bir kamu otoritesi veya işletmenin kote olduğu borsa tarafından farklı bir hesaplama yönteminin zorunlu tutulabileceği açık hale getirildi.

Bu düzenleme özellikle farklı ülkelerde faaliyet gösteren veya farklı sermaye piyasası kurallarına tabi işletmeler açısından önem taşıyor.

Kapsam 3 emisyonlarında yeni açıklamalar

Yeni düzenlemenin dikkat çeken bölümlerinden biri de Kapsam 3 Kategori 15 emisyonları.

Bu kategori genel olarak işletmenin yatırım ve finansman faaliyetleriyle bağlantılı dolaylı sera gazı emisyonlarını kapsıyor. KGK, bu emisyonların açıklanmasına ilişkin hükümleri yeniden düzenledi ve bazı ilave açıklama yükümlülükleri getirdi.

Böylece işletmelerin yalnızca kendi faaliyetlerinden kaynaklanan doğrudan emisyonları değil, finansman ve yatırım faaliyetleriyle bağlantılı emisyonları da daha ayrıntılı şekilde raporlaması hedefleniyor.

Banka ve sigorta şirketlerinde finanse edilen emisyonlar

Değişiklikler finans sektörünü de doğrudan ilgilendiriyor.

Ticari bankacılık ve sigortacılık faaliyetlerinde bulunan işletmelerin finanse edilen emisyonlarını açıklarken kullanacakları sektör sınıflandırma sistemine ilişkin hükümler yeniden düzenlendi.

Bu nedenle banka ve sigorta şirketlerinin kredi, yatırım ve sigorta portföylerinden kaynaklanan emisyonların sınıflandırılması ve raporlanması süreçlerini yeni hükümler doğrultusunda gözden geçirmesi gerekecek.

Yeni kurallar 1 Ocak 2027’de uygulanacak

TSRS 2’de yapılan değişiklikler, 1 Ocak 2027 tarihinde veya sonrasında başlayan yıllık raporlama dönemleri için uygulanacak.

KGK ayrıca erken uygulamaya izin veriyor. Değişiklikleri 2027’den önce uygulamayı tercih eden işletmelerin, erken uygulama yaptıklarını raporlarında açıklaması gerekiyor.

Bu nedenle TSRS kapsamında sürdürülebilirlik raporu hazırlayan işletmeler açısından 2026’nın kalan dönemi, sera gazı hesaplama yöntemleri, Kapsam 3 verileri ve finanse edilen emisyonlara ilişkin raporlama altyapısının gözden geçirilmesi için önemli bir hazırlık dönemi olacak.

2026 bağımsız denetim sorgulama sistemi kullanıma açıldı

Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu, şirketlerin 2026 hesap döneminde bağımsız denetime tabi olup olmadıklarını kontrol edebilecekleri sistemi 7 Ağustos 2026 tarihinde kullanıma açtı.

Sistem, Bağımsız Denetime Tabi Şirketlerin Belirlenmesine Dair Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında yapılan değerlendirmeler doğrultusunda şirketlerin denetim durumunu kontrol etmelerine imkân sağlıyor.

2026’da bağımsız denetim eşikleri değişti

KGK’nın güncel açıklamasına göre 2026 ve sonraki hesap dönemlerinde kullanılacak bağımsız denetim ölçütleri şirketin bulunduğu gruba göre farklılaşıyor.

Genel kapsamdaki şirketlerde aşağıdaki üç ölçütten en az ikisinin üst üste iki hesap döneminde aşılması gerekiyor:

• Aktif toplamı: 500 milyon TL
• Yıllık net satış hasılatı: 1 milyar TL
• Çalışan sayısı: 150 kişi

Bu üç ölçütten en az ikisini iki hesap dönemi boyunca aşan şirketler bağımsız denetime tabi hale geliyor.

Bazı şirketlerde daha düşük eşikler uygulanıyor

Her şirket için 500 milyon TL aktif ve 1 milyar TL satış sınırı geçerli değil.

Cumhurbaşkanı Kararı’nın II sayılı listesinde yer alan şirketlerde 2026 eşikleri:

• Aktif toplamı: 120 milyon TL
• Net satış hasılatı: 150 milyon TL
• Çalışan sayısı: 100 kişi

olarak uygulanıyor. Bu grupta da üç ölçütten en az ikisinin üst üste iki hesap döneminde aşılması gerekiyor.

Sermaye piyasası araçları borsada işlem görmeyen ancak Sermaye Piyasası Kanunu kapsamında halka açık sayılan şirketler için ise eşikler daha düşük: 30 milyon TL aktif toplamı, 40 milyon TL net satış hasılatı ve 50 çalışan.

Bazı şirketler eşik aranmadan denetime tabi

Bağımsız denetim yalnızca bilanço, satış ve çalışan sayısı kriterlerine bağlı değil.

Cumhurbaşkanı Kararı’nın I sayılı listesinde yer alan şirketler herhangi bir parasal ölçüte bağlı olmaksızın bağımsız denetime tabi tutuluyor.

Bu nedenle bir şirketin yalnızca cirosunun veya aktif toplamının düşük olması, otomatik olarak bağımsız denetim dışında olduğu anlamına gelmiyor. Öncelikle şirketin Karar’daki özel şirket gruplarından birinde yer alıp almadığının kontrol edilmesi gerekiyor.

KGK-SİHA da 2026 kriterlerine göre güncellendi

KGK, Nisan 2026’da KGK-SİHA sisteminin Bağımsız Denetime Tabi Şirketlerin Belirlenmesine Dair Cumhurbaşkanı Kararı’ndaki değişikliklere göre güncellendiğini de duyurdu.

Ağustos ayında kullanıma açılan 2026 hesap dönemi sorgulama sistemiyle birlikte şirketler, denetime tabi olma durumlarını doğrudan KGK üzerinden kontrol edebiliyor.

Bağımsız denetim kapsamına girme durumu yalnızca bir yılın finansal verilerine bakılarak belirlenmediği için şirketlerin özellikle 2024 ve 2025 hesap dönemlerindeki aktif toplamı, net satış hasılatı ve ortalama çalışan sayılarını birlikte değerlendirmesi önem taşıyor.

• YENİ TTK GÖRE TUTULACAK DEFTERLER
• YENİ TTK GÖRE KAYIT VE BELGELERİN SAKLANMASI
• YENİ TTK GÖRE KAYIT VE BELGELERİN SAKLANMASI
• YENİ TTK GÖRE DEFTERLERİN İSPATI
• BİLANÇO ESASINA GEÇİŞ HÜKÜMLERİ
• E-DEFTER GÖNDERME SÜRESİ
• E-DEFTER AYLIK VE 3 AYLIK
• GÖNDERME TERCİH ZAMANI
• BASİT USULDE VERGİ DÜZENLEMESİ 2026’DA YÜRÜRLÜĞE GİRİYOR
• BASİT USULDE VERGİLEMENİN
• ÖZEL ŞARTLARI
• KURGAN SİSTEMİ NEDİR ?
• KURGAN VE MASAK DÜZENLEMELERİ
• MESLEK MENSUPLARINI ZORLUYOR
• DÖNEM SONU İŞLEMLERİ NELERDİR ?
• TİCARİ KAR – MALİ KAR
• HAZIR DEĞERLER BANKALAR HESABI
• HAZIR DEĞERLER MENKUL KIYMETLER HESABI
• HAZIR DEĞERLER ALACAKLARIN DEĞERLEMESİ
• ALACAKLARIN DEĞERLEMESİ ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR
• ALACAKLARIN DEĞERLEMESİ DEĞERSİZ ALACAKLAR
• ALACAKLARIN DEĞERLEMESİ REESKONT UYGULAMASI
• STOKLARIN DEĞERLEMESİ
• GELECEK AYLARA / YILLARA AİT GİDERLER
• DURAN VARLIKLARIN DEĞERLEMESİ
• SABİT KIYMET ALIMINDAN DOĞAN KREDİ FAİZLERİNİN VE KUR FARKLARININ DURUMU
• AMORTİSMANLAR (FAYDALI ÖMÜR İLKESİ) 333-339-365-389-399 NOLU TEBLİĞLER
• YENİLEME FONU
• ÖZEL MALİYET BEDELİ
• 2025 ENFLASYON DÜZELTMESİ
• DİĞER ÖZKAYNAK KALEMLERİNİN DEĞERLEMESİ
• KDV YÖNÜNDEN ÖZELLİKLİ HUSUSLAR
• STOK SAYIM FAZLA VE NOKSANLARI
• ÖZELLİK ARZ EDEN HUSUSLAR
• E-FATURA ZORUNLULUĞU
• E-FATURA İPTALİ
• E-FATURA DÜZENLEMEME CEZASI
• E-DEFTER SIK SORULAN SORULAR
• E-DEFTER MÜCBİR SEBEP HALLERİ

2017 yılında keşfedilen ‘Oumuamua, Güneş Sistemi’ne giren ve yıldızlararası kökeni doğrulanan ilk gök cismi olarak tarihe geçti. Havai dilinde “uzaktan gelen ilk haberci” anlamına gelen adıyla anılan bu nesne, şekli ve hareket tarzıyla bilim dünyasının ilgisini çekti.

Yaklaşık 400 metre uzunluğa sahip olduğu tahmin edilen cisim, oldukça ince ve uzamış bir yapıya sahip. Yüzeyindeki kırmızımsı ton, uzun süreli kozmik ışın bombardımanına maruz kaldığını düşündürüyor. Güneş’e yakın geçişi sırasında herhangi bir gaz veya toz kuyruğu oluşturmadığı için klasik bir kuyrukluyıldız gibi davranmadı; bu da kayalık ya da metal ağırlıklı bir gövdesi olabileceğini gösteriyor.

‘Oumuamua kendi ekseni etrafında yaklaşık 7 saatte bir dönüyor ve bu dönüş sırasında parlaklığındaki dalgalanmalar, şeklinin sıradışı orantılarından kaynaklanıyor. Bilim insanları, bu gök cisminin başka bir yıldız sisteminden koparak milyonlarca yıl boyunca uzayda dolaştığını ve tesadüfen Güneş Sistemi’nden geçtiğini değerlendiriyor.

Bu keşif, yıldızlararası nesnelerin incelenmesinde bir dönüm noktası oldu ve astronomlara, Güneş Sistemi dışından gelen cisimlerin yapısı hakkında yeni ipuçları sundu.

Nasa Görüntüsü İçin Tıklayın

Gökyüzü meraklıları için yılın en etkileyici doğa olaylarından biri gerçekleşti.

12 Ağustos ve 13 Ağustos'ta, Perseid Meteor Yağmuru en yoğun ve parlak dönemine giriyor.

Saatte yaklaşık 150 meteorun gökyüzünü aydınlatması beklenen yılın bu en büyük gökyüzü şöleninin en yoğun dönemi bu gece yaşansa da, 24 Ağustos’a kadar izlenebilecek.

Türkiye'de Perseid Meteor Yağmuru’nu gözlemlemek isteyen gökyüzü tutkunları yüksek rakımlı ve ışıktan uzak bölgelerde buluştu.

EN İYİ GÖZLEM İÇİN ÖNERİLER

Uzmanlar, meteor yağmurunu izlemek isteyenlerin öncelikle yapay ışıklardan uzak bir noktaya gitmesini tavsiye eetti.

Yaz aylarında havanın kararması geç saatleri bulabileceğinden, en iyi görüntü için gece yarısına kadar beklemek öneriliyor.

PERSEİD METEOR YAĞMURU NEDİR?

Tüm meteor yağmurları gibi Perseid’ler, Dünya’nın yörüngesinde dolaşan bir toz bulutunun içinden geçmesiyle oluşuyor.

Dünya bu enkaz bulutunun içinden geçerken, küçük kaya ve toz parçaları saniyede 59 kilometre hızla atmosfere çarpıyor. Çarpma sırasında oluşan yoğun ısı, meteorları saniyeler içinde yakıyor. Küçük parçalar parlak izler bırakırken, daha büyük olanlar “ateş topu” şeklinde patlıyor.

Perseid Meteor Yağmuru’nun ne zaman başladığı kesin olarak bilinmiyor.

Ancak ilk gözlemler yaklaşık 2 bin yıl önce Antik Çin kayıtlarında yer alıyor.

EDİRNE

İşte Türkiye'nin birçok noktasından görüntülenen Perseid fotoğrafları...

MALATYA

KONYA

ERZURUM

ŞANLIURFA

ANKARA

AİZANOİ ANTİK KENTİ

ZERZEVAN KALESİ

Diyarbakır'ın Çınar ilçesindeki, Roma İmparatorluğu döneminde "askeri yerleşim" olarak kullanılan ve yeraltı tapınağı Mithras'ın da bulunduğu 3 bin yıllık Zerzevan Kalesi, gece saatlerinde fotoğraflandı.

HATAY

KÜTAHYA

GİRESUN

Tarım ve Orman Bakanlığı Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğünün (TİGEM) ikinci ve üçüncü büyük işletmeleri Altınova ile Gözlü Tarım İşletmelerindeki hububat ekili dairesel tarlalarda hasat sezonu kapandı.

Maksimum 48 aya kadar taksitlendirme imkânı verilecek. Taksit süresi, borç tutarına göre bankaca belirlenecek.Yapılandırmadan dönem borcunu kısmen ya da tamamen ödeyemeyen bireysel kredi kartı müşterileri, anapara ve/veya faiz ödemeleri geciken ihtiyaç kredisi müşterileri, daha önce yeniden yapılandırılmış bireysel kredi kartı ve ihtiyaç kredisi müşterileri yararlanabilecek.

Kredi kartı yapılandırmasında artık sadece asgari tutarı ödenmeyen değil, dönem borcu kısmen ya da tamamı ödenmeyen bireysel kartlar da yapılandırmaya konu olabilecek. Öte yandan ihtiyaç kredisi yapılandırmasında gecikme süresi artık "30 günü aşan" değil, "her türlü gecikmiş ödeme" olarak güncellendi.

YAPILANDIRMA BAŞVURUSU NEREYE YAPILIR?

Yapılandırma başvurusu, borcun bulunduğu banka üzerinden gerçekleştirilir. Başvuru kanalları şunlardır:

Banka şubeleri: Kimlik ve varsa gelir belgenizle doğrudan şubeye başvurabilirsiniz.

Mobil bankacılık: Bankanızın uygulamasından "Yapılandırma" ya da "Borç Transferi" sekmesini kontrol edin.

İnternet bankacılığı: Bireysel menülerden kredi kartı yapılandırma bölümüne girerek talep oluşturabilirsiniz.

Telefon bankacılığı: Müşteri hizmetlerini arayarak yapılandırma talebinde bulunabilirsiniz.

KREDİ KARTI YAPILANDIRMA BAŞVURUSU NASIL YAPILIR?

Başvurular, ilgili bankaların şubelerinden, mobil bankacılık uygulamalarından ya da internet bankacılığı üzerinden yapılabiliyor.

Başvuru esnasında gelir belgesi ya da SGK dökümü gibi belgeler talep edilebiliyor

Yapılandırma başvurusu olumlu sonuçlanan kullanıcılarla yapılandırma sözleşmesi imzalanacak.