2021-2024 Döneminde Sıfır Araç Alanlara Bilgi Talebi Gönderiliyor

Hazine ve Maliye Bakanlığı, özellikle 2021-2024 yılları arasında sıfır kilometre araç satın alan kişilere yönelik inceleme süreci başlattı.

Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı tarafından gönderilen yazılarla, sıfır araç alımlarında araç bedeli dışında yapılan ödemeler, elden tahsilatlar, aksesuar bedelleri, ek garanti, sigorta ve benzeri işlemler hakkında açıklama isteniyor.

Süreç, pandemi sonrası araç bulunurluğunun azaldığı, çip krizi nedeniyle sıfır araç piyasasında arz sıkıntısının yaşandığı ve bazı bayilerde ek ödeme, zorunlu aksesuar veya sıra önceliği iddialarının gündeme geldiği dönemi kapsıyor.

Neden Sıfır Araç Alımları İnceleniyor?

2021-2024 yılları arasında sıfır otomobil almak isteyen birçok kişi uzun bekleme listeleriyle karşılaştı.

Bu dönemde bazı alıcıların sırada öne geçmek, araca daha hızlı ulaşmak veya aracı teslim alabilmek için araç bedeli dışında ek ödeme yapmak zorunda bırakıldığı iddia edildi.

Bazı durumlarda ise araçla birlikte aksesuar, ek hizmet, sigorta, boya koruma, garanti paketi veya farklı ürünlerin satın alınmasının şart koşulduğu ileri sürüldü.

Maliye, bu tür ödemelerin kayıt dışı kalıp kalmadığını, fatura düzenlenip düzenlenmediğini ve vergi kaybı doğup doğmadığını araştırıyor.

Kaç Kişiyi İlgilendiriyor?

2021-2024 yılları arasında Türkiye’de yaklaşık 4 milyon sıfır araç satışı gerçekleştiği belirtiliyor.

Bu nedenle inceleme süreci, çok geniş bir alıcı kitlesini ilgilendiriyor.

Gönderilen yazılar doğrudan araç alıcısına hitap ediyor ve araç alım sürecinde yapılan tüm ödemelerin ayrıntılı şekilde açıklanmasını istiyor.

Araç Hangi Bedelle Alındı?

Vergi Denetim Kurulu tarafından gönderilen yazılarda ilk olarak aracın hangi bedelle satın alındığı soruluyor.

Araç bedelinin faturada yer alan tutarla sınırlı olup olmadığı, araç bedeli dışında satıcıya veya başka kişilere ödeme yapılıp yapılmadığı araştırılıyor.

Alıcıdan, araç alımına ilişkin toplam ödeme tutarını ve ödeme yöntemini ayrıntılı şekilde açıklaması isteniyor.

Ödeme Nasıl Yapıldı?

Maliye, araç bedelinin hangi yöntemle ödendiğini de sorguluyor.

Bu kapsamda ödemenin banka yoluyla mı, PTT üzerinden mi, havale veya EFT ile mi, kredi kartıyla mı yoksa nakit olarak mı yapıldığı soruluyor.

Nakit ödeme yapılmışsa, bunun açıkça belirtilmesi isteniyor.

Ayrıca banka dekontları, makbuzlar, EFT ve havale kayıtları, kredi kartı slipleri ve diğer ödeme belgelerinin yazı ekinde gönderilmesi talep ediliyor.

Elden Ödeme İddiaları İncelemenin Merkezinde

Sıfır araç piyasasında en çok tartışılan konulardan biri, fatura dışı elden ödeme iddialarıydı.

Bu tür ödemeler, araç bedelinin veya ek hizmet bedelinin resmi kayıtlara yansımamasına neden olabilir.

Maliye açısından bu durum hem gelir veya kurumlar vergisi hem de KDV yönünden vergi kaybı riski doğurur.

Bu nedenle alıcılardan, araç satışı sırasında veya öncesinde satıcıya, bayi çalışanına ya da başka bir kişi veya firmaya fatura dışı ödeme yapılıp yapılmadığını açıklamaları bekleniyor.

Ek Aksesuarlar da Sorgulanıyor

Araç alımı sırasında herhangi bir aksesuar veya ek ürün alınıp alınmadığı da bilgi talebinin önemli başlıklarından biri.

Bu kapsamda yan basamak, park sensörü, sis farı, rüzgarlık, navigasyon, havuz paspas, boya koruma, yedek parça, eklenti ve benzeri ürün veya hizmetler soruluyor.

Alıcıdan, bu işlemlerin hangi firma tarafından yapıldığını ve ödemenin hangi firmaya yapıldığını açıklaması isteniyor.

Aksesuarlar İçin Fatura Kesildi mi?

Maliye, araçla birlikte alınan aksesuar veya ek hizmetler için fatura düzenlenip düzenlenmediğini de araştırıyor.

Eğer aksesuar bedeli ödenmiş ancak fatura düzenlenmemişse, bu durum kayıt dışı hasılat ve KDV yönünden incelemeye konu olabilir.

Alıcıların, aksesuar veya ek hizmetlere ilişkin faturaları, ödeme belgelerini ve varsa sözleşme ya da sipariş formlarını saklaması önem taşıyor.

Aksesuar Bayiden mi, Başka Firmadan mı Alındı?

Gönderilen yazılarda, aksesuar ve ek hizmetlerin doğrudan araç bayisinden mi yoksa başka bir firmadan mı alındığı da soruluyor.

Bu ayrım önemlidir. Çünkü bazı uygulamalarda araç satışı bayi üzerinden yapılırken, aksesuar veya ek hizmet faturası farklı bir şirket tarafından düzenlenmiş olabilir.

Maliye, bu yolla araç satış bedelinin farklı firmalara bölünüp bölünmediğini ve gerçek satış bedelinin eksik beyan edilip edilmediğini değerlendirebilir.

Araç Tesliminde Aksesuarlar Üzerinde miydi?

Vergi Denetim Kurulu’nun dikkat çektiği bir diğer konu, aracın teslim edildiği anda aksesuarların araç üzerinde bulunup bulunmadığıdır.

Alıcıya, araç bayiden ilk çıktığında faturada belirtilen aksesuarların araçta mevcut olup olmadığı soruluyor.

Ayrıca aracın teslim alındıktan sonra belli bir süre kullanılıp daha sonra servise götürülerek aksesuar takılıp takılmadığı da açıklanması istenen konular arasında yer alıyor.

Bu soru, aksesuar bedelinin araç satışının ayrılmaz parçası olup olmadığının tespiti açısından önemlidir.

Ek Garanti ve Sigorta Bedelleri de İnceleniyor

Sadece aksesuarlar değil, ek garanti ve sigorta işlemleri de inceleme kapsamında.

Alıcılardan, araç alımı sırasında ek garanti, kasko, sigorta, bakım paketi veya benzeri hizmetler için ödeme yapılıp yapılmadığını açıklamaları isteniyor.

Bu ödemelerin ne zaman yapıldığı da ayrıca önem taşıyor.

Ödemenin aracı teslim almadan önce mi, araç bedeliyle birlikte mi yoksa teslimden sonra mı yapıldığı soruluyor.

Araç Bedeli Dışındaki Tüm Ödemeler Açıklanmalı

Maliye’nin gönderdiği yazılar yalnızca araç bedeli ve aksesuar ödemeleriyle sınırlı değil.

Araç satışıyla bağlantılı olarak aracı satan firmaya, bayi çalışanına, başka bir firmaya veya aracı temin eden herhangi bir kişiye yapılan ek ödemeler de açıklama kapsamında.

Bu kapsamda sıra önceliği, kapora, hizmet bedeli, danışmanlık bedeli, paket satışı, zorunlu sigorta veya benzeri adlarla yapılan ödemeler de sorgulanabilir.

Alıcıdan Hangi Belgeler İsteniyor?

Araç alıcısından genel olarak şu belgeler isteniyor:

Araç bedeline ilişkin ödeme belgeleri,

banka dekontları,

EFT veya havale kayıtları,

kredi kartı slipleri,

makbuzlar,

nakit ödeme açıklaması,

aksesuar faturaları,

ek garanti ve sigorta belgeleri,

araç teslim belgeleri,

varsa sözleşme, sipariş formu veya ödeme makbuzları.

Bu belgelerin yazı ekinde ilgili müfettişliğe gönderilmesi talep ediliyor.

Cevap Süresi 15 Gün

Vergi Denetim Kurulu tarafından gönderilen yazılara 15 gün içinde cevap verilmesi gerekiyor.

Cevabın detaylı, açık ve sıralı şekilde hazırlanması isteniyor.

Ayrıca imzalı yazı ekinde, imzalayan veya ilgili kişinin telefon numarası ve nüfus cüzdanı fotokopisinin de gönderilmesi talep ediliyor.

Bu nedenle yazı alan kişilerin süreyi kaçırmadan gerekli belgeleri toparlaması önemlidir.

Cevap Verilmezse Ne Olur?

İstenen bilgilerin süresinde verilmemesi halinde özel usulsüzlük cezası uygulanabilir.

Eksik, yanıltıcı veya gerçeğe aykırı bilgi verilmesi de ceza riskini doğurur.

İlk aşamada özel usulsüzlük cezası kesilerek yeniden süre verilebilir. İkinci defa da bilgi verilmez, eksik bilgi sunulur veya yanıltıcı açıklama yapılırsa cezanın artırılarak uygulanması gündeme gelebilir.

Alıcılar Vergisel Açıdan Risk Altında mı?

Bu süreçte asıl inceleme odağı, araç satışında kayıt dışı tahsilat yapılıp yapılmadığıdır.

Araç alıcısı, çoğu durumda bilgi veren taraf konumundadır. Ancak alıcının gerçeğe aykırı bilgi vermesi, belge sunmaması veya nakit ödemeyi gizlemesi halinde kendi yönünden de usulsüzlük riski doğabilir.

Bu nedenle yazıya verilecek cevapta gerçek durumun belgelerle uyumlu şekilde açıklanması gerekir.

Bayiler Açısından Vergisel Sonuçlar

İnceleme sonucunda araç bayilerinin veya ilişkili firmaların fatura dışı tahsilat yaptığı tespit edilirse, gelir veya kurumlar vergisi, KDV ve vergi ziyaı cezaları gündeme gelebilir.

Ayrıca fatura düzenlememe, eksik fatura düzenleme veya ödemeleri farklı firmalar üzerinden gösterme gibi işlemler özel usulsüzlük cezasına da konu olabilir.

Bu nedenle alıcılardan toplanan bilgiler, bayiler ve bağlantılı şirketler hakkında yapılacak vergi incelemelerinde delil niteliği taşıyabilir.

Aksesuar Bedellerinde KDV Riski

Araçla birlikte satılan aksesuar, bakım paketi, boya koruma, garanti veya benzeri hizmetler için fatura düzenlenmemişse KDV yönünden risk oluşur.

Bu bedeller tahsil edildiği halde kayıt dışı bırakılmışsa, hem hasılat hem de KDV yönünden eksik beyan söz konusu olabilir.

Maliye’nin özellikle aksesuarın araç tesliminde mevcut olup olmadığını sorması, bu bedellerin araç satışının bir parçası olarak değerlendirilip değerlendirilmeyeceği açısından önemlidir.

Nakit Ödemeler Neden Önemli?

Nakit ödemeler, banka kayıtları üzerinden izlenemediği için vergi incelemelerinde özellikle sorgulanan ödeme türleridir.

Araç alıcısı nakit ödeme yaptıysa, bu ödemenin kime, ne zaman, hangi amaçla ve ne kadar yapıldığını açık şekilde belirtmelidir.

Varsa makbuz, yazışma, teslim belgesi veya tanık niteliğinde kayıtlar da açıklamaya eklenebilir.

Yazı Alan Kişiler Ne Yapmalı?

Vergi Denetim Kurulu’ndan bilgi talep yazısı alan kişilerin öncelikle yazıda istenen soruları tek tek incelemesi gerekir.

Daha sonra araç alımına ilişkin tüm ödeme kayıtları, faturalar, dekontlar, kredi kartı slipleri, sigorta belgeleri, aksesuar faturaları ve teslim belgeleri toplanmalıdır.

Verilecek cevap kısa, eksik veya genel ifadelerden oluşmamalıdır. Sorulara sıralı, açık ve belgeye dayalı şekilde yanıt verilmelidir.

Belgeler Yoksa Ne Yapılmalı?

Bazı alıcılar ödeme belgelerine ulaşamayabilir veya belgelerin bir kısmı eksik olabilir.

Bu durumda belgelerin neden sunulamadığı açıklanmalı ve mümkünse banka, kredi kartı veya bayi kayıtlarından yeniden temin edilmelidir.

Eksik belge bulunması, hiçbir açıklama yapılmaması anlamına gelmemelidir. Süresi içinde cevap verilmeli ve mevcut bilgiler dürüst şekilde paylaşılmalıdır.

15 Günlük Süre Kaçırılmamalı

Bu tür bilgi isteme yazılarında süre önemlidir.

15 günlük süre içinde cevap verilmemesi, özel usulsüzlük cezası riskini doğurur.

Bu nedenle yazıyı alan kişilerin, belge toplamayı beklerken süreyi kaçırmaması gerekir. Belgeler sonradan tamamlanacaksa, bu durum cevap yazısında ayrıca açıklanabilir.

Sonuç

Hazine ve Maliye Bakanlığı, 2021-2024 yılları arasında sıfır araç alımlarında ortaya çıkan elden ödeme, zorunlu aksesuar, ek garanti, sigorta ve fatura dışı tahsilat iddialarını incelemeye aldı.

Vergi Denetim Kurulu tarafından araç alıcılarına gönderilen yazılarla, aracın gerçek satın alma bedeli, ödeme yöntemi, nakit ödeme yapılıp yapılmadığı, aksesuar ve ek hizmetlerin faturalanıp faturalanmadığı sorgulanıyor.

Yazı alan kişilerin 15 gün içinde açık, sıralı ve belgeli cevap vermesi gerekiyor. Süresinde cevap verilmemesi, eksik veya yanıltıcı bilgi sunulması halinde özel usulsüzlük cezası uygulanabilecek.

Bu süreç, yalnızca araç alıcıları açısından değil, araç bayileri ve bağlantılı firmalar açısından da kayıt dışı tahsilat ve vergi kaybı yönünden önemli sonuçlar doğurabilir.

Anayasa Mahkemesi KVKK Cezasını Kanunilik İlkesi Yönünden İnceledi

Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, Viennalife Emeklilik ve Hayat A.Ş. başvurusunda, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında verilen idari para cezasını suçta ve cezada kanunilik ilkesi yönünden değerlendirdi.

27 Ocak 2026 tarihli ve 2020/32193 başvuru numaralı karar, 16 Haziran 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandı. Kararda, başvurucu şirkete verilen KVKK cezasının Anayasa’nın 38’inci maddesinde güvence altına alınan suçta ve cezada kanunilik ilkesini ihlal ettiği sonucuna ulaşıldı.

Olay Nasıl Başladı?

Başvuruya konu olayda, şikâyetçi A.Y., 24 Eylül 2018 tarihinde sigortacılık faaliyetleri hakkında görüşmek ve randevu talep etmek amacıyla Viennalife Emeklilik ve Hayat A.Ş. tarafından telefonla arandığını belirtti.

Şikâyetçi, şirketle daha önce herhangi bir ilişkisi bulunmadığını, kişisel verilerinin açık rızası olmadan temin edilip kullanıldığını ileri sürerek Kişisel Verileri Koruma Kurumuna başvurdu.

Kurum, şikâyet üzerine inceleme başlattı ve şirketten açıklama istedi.

Şirketin Savunması Neydi?

Şirket, şikâyetçiye ait ad, soyad ve telefon bilgisinin “hizmetburada.com” adlı internet sitesinden elde edildiğini savundu.

Şirkete göre bu bilgiler, ilgili kişi tarafından kamuya açık şekilde paylaşılmıştı. Bu nedenle kişisel verilerin, KVKK’nın 5’inci maddesinin ikinci fıkrasının (d) bendi kapsamında “ilgili kişinin kendisi tarafından alenileştirilmiş” veri olarak değerlendirilmesi gerekiyordu.

Şirket, alenileştirilmiş kişisel verilerin işlenmesi için ayrıca açık rıza aranmayacağını ileri sürdü.

KVKK Kurulu Ne Karar Verdi?

Kişisel Verileri Koruma Kurulu, 7 Kasım 2019 tarihli kararıyla şirketin savunmasını kabul etmedi.

Kurul, şikâyetçiye ait verilerin söz konusu internet sitesinde bir dönem yer almış olabileceği varsayılsa dahi, şirketin bu verileri alenileştirme amacı doğrultusunda kullanmadığını belirtti.

Kurula göre şikâyetçinin verileri, mesleki yetkinliğinden yararlanmak amacıyla değil, şirketin ticari faaliyetlerine ilişkin randevu talebi için kullanılmıştı.

Bu nedenle Kurul, şirketin kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesini önlemeye yönelik teknik ve idari tedbirleri almadığı gerekçesiyle 100.000 TL idari para cezası uygulanmasına karar verdi.

Sulh Ceza Hâkimliği Cezayı Düşürdü

Şirket, idari para cezasına karşı sulh ceza hâkimliğine başvurdu.

İstanbul Anadolu 5. Sulh Ceza Hâkimliği, Kurul kararındaki hukuki değerlendirmeyi esas itibarıyla yerinde buldu.

Ancak idari para cezası alt sınırdan uzaklaşılarak verildiği halde bunun gerekçesinin kararda açıklanmadığını belirtti.

Bu nedenle cezanın 100.000 TL yerine 17.828 TL olarak uygulanmasına karar verdi. Daha sonra yapılan itirazlar reddedildi.

AYM Başvurusu Ne Üzerine Yapıldı?

Şirket, nihai kararın ardından Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulundu.

Başvuruda, kanunda yer almayan “alenileştirme amacı” kavramına dayanılarak idari para cezası verilmesinin öngörülebilirlik ve hukuki güvenlik ilkelerine aykırı olduğu ileri sürüldü.

Şirket, KVKK’da kişisel verilerin ilgili kişinin kendisi tarafından alenileştirilmiş olması halinde açık rıza aranmayacağının düzenlendiğini; ancak alenileştirme amacına aykırı kullanım şeklinde ayrı bir yaptırım ölçütünün kanunda açıkça yer almadığını savundu.

AYM Suçta ve Cezada Kanunilik İlkesini Hatırlattı

Anayasa Mahkemesi, Anayasa’nın 38’inci maddesinde güvence altına alınan suçta ve cezada kanunilik ilkesinin yalnızca suçlar için değil, kabahatler ve idari para cezaları bakımından da geçerli olduğunu vurguladı.

Mahkemeye göre, kişilere uygulanacak yaptırımların kanuni dayanağı açık, belirli ve öngörülebilir olmalıdır.

Bir fiilin yaptırıma bağlanabilmesi için, kişinin eylemi gerçekleştirdiği tarihte hangi davranışın cezaya konu olabileceğini kanundan makul şekilde öngörebilmesi gerekir.

“Alenileştirme Amacı” Kavramı Kanunda Yer Almıyor

AYM kararında, KVKK’nın 5’inci maddesinde kişisel verilerin işlenme şartlarının düzenlendiğini belirtti.

Bu maddeye göre kişisel veriler kural olarak açık rıza olmadan işlenemez. Ancak ilgili kişinin kendisi tarafından alenileştirilmiş kişisel veriler bakımından açık rıza aranmaksızın işleme yapılması mümkündür.

Buna karşılık Mahkeme, KVKK’da “alenileştirme amacı” kavramının açıkça düzenlenmediğini tespit etti.

Rehberdeki Açıklamaya Dayanarak Ceza Verilemez

Anayasa Mahkemesi, “alenileştirme amacı” kavramına ilişkin açıklamaların Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’na İlişkin Uygulama Rehberi’nde yer aldığını belirtti.

Ancak Mahkemeye göre idari para cezası gibi yaptırımlar bakımından yalnızca rehberde yer alan bir açıklamaya dayanılarak ceza verilemez.

Kanunda açıkça düzenlenmeyen bir kriterin, yaptırım uygulanmasına esas alınması suçta ve cezada kanunilik ilkesini zedeler.

Kanun Hükmü Öngörülemez Şekilde Geniş Yorumlandı

AYM’ye göre somut olayda, şikâyetçinin internet sitesinde paylaştığı kabul edilen kişisel verilerinin paylaşılma amacına aykırı kullanıldığı gerekçesiyle şirkete ceza verilmiştir.

Ancak KVKK’da, alenileştirilmiş verinin “alenileştirme amacına aykırı” kullanılmasının hangi şartlarda yaptırıma bağlanacağı açık şekilde düzenlenmemiştir.

Bu nedenle şirket hakkında idari para cezası uygulanması, kanun hükmünün öngörülemez şekilde geniş yorumlanması sonucunu doğurmuştur.

Veri Sorumluluğu Yönünden de Değerlendirme Eksikliği Vurgulandı

Anayasa Mahkemesi kararında ayrıca, başvurucunun neden veri sorumlusu sayıldığının yasal dayanaklarıyla açık şekilde tartışılmadığını belirtti.

Bunun yanında verilerin ilk paylaşıldığı internet sitesinin sorumluluğu bulunup bulunmadığı konusunda da yeterli değerlendirme yapılmadığına dikkat çekildi.

Bu tespit, idari yaptırım kararlarında olayın tüm tarafları ve veri işleme sürecinin bütününün açıkça değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir.

AYM İhlal Kararı Verdi

Anayasa Mahkemesi, başvurucunun suçta ve cezada kanunilik ilkesinin ihlal edildiğine ilişkin iddiasını kabul edilebilir buldu.

Esas inceleme sonucunda ise Anayasa’nın 38’inci maddesinde güvence altına alınan suçta ve cezada kanunilik ilkesinin ihlal edildiğine karar verdi.

Karar oybirliğiyle alındı.

Yeniden Yargılama Yapılacak

AYM, ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasına karar verdi.

Bu kapsamda kararın bir örneği İstanbul Anadolu 5. Sulh Ceza Hâkimliğine gönderilecek.

Yeniden yargılamada, Anayasa Mahkemesinin kanunilik ilkesine ilişkin değerlendirmeleri dikkate alınarak yeni bir karar verilmesi gerekecek.

Şirkete Yargılama Gideri Ödenecek

Anayasa Mahkemesi, başvurucu lehine yargılama giderlerine de hükmetti.

Kararda 446,90 TL harç ve 40.000 TL vekâlet ücreti olmak üzere toplam 40.446,90 TL yargılama giderinin başvurucuya ödenmesine karar verildi.

Ödemenin, başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılması gerekiyor. Gecikme halinde yasal faiz uygulanacak.

Karar KVKK Uygulaması Açısından Neden Önemli?

Karar, KVKK kapsamında verilen idari para cezalarında kanunilik ilkesinin sınırlarını göstermesi bakımından önem taşıyor.

Kişisel verilerin korunması alanında rehberler, kurul kararları ve idari yorumlar uygulamaya yön verebilir.

Ancak idari para cezası gibi yaptırımların temel dayanağı açık ve öngörülebilir bir kanun hükmü olmalıdır.

Alenileştirilmiş Verilerde Yeni Tartışma Alanı

Karar, özellikle alenileştirilmiş kişisel verilerin işlenmesi bakımından uygulamadaki tartışmaları artırabilir.

Bir kişinin iletişim bilgisini kamuya açık bir platformda paylaşması, bu verinin her amaçla kullanılabileceği anlamına gelmez.

Ancak bu sınırın yaptırıma bağlanabilmesi için, hangi fiilin hangi şartlarda hukuka aykırı sayılacağı ve hangi yaptırımın uygulanacağı kanunda yeterince açık olmalıdır.

Şirketler İçin Uygulama Mesajı

Her ne kadar AYM kanunilik ilkesi yönünden ihlal kararı vermiş olsa da, bu karar şirketlere “alenileştirilmiş her veri serbestçe kullanılabilir” mesajı vermez.

Kişisel veri işleyen şirketlerin, verinin kaynağını, işleme amacını, hukuki sebebini ve ilgili kişiye karşı aydınlatma yükümlülüklerini dikkatle değerlendirmesi gerekir.

Özellikle pazarlama, teklif, randevu ve satış amaçlı aramalarda kişisel verilerin hangi hukuki sebebe dayanarak işlendiği açıkça belirlenmelidir.

İdari Para Cezalarında Kanuni Dayanak Daha Güçlü Olmalı

AYM kararının en önemli sonucu, idari para cezalarında kanuni dayanağın yalnızca şeklen bulunmasının yeterli olmadığını göstermesidir.

Kanun hükmü, uygulanacak yaptırımın kapsamını ve muhatabın hangi davranıştan dolayı cezalandırılabileceğini öngörebilecek açıklıkta olmalıdır.

Kanunda yer almayan veya yalnızca rehber niteliğindeki belgelerde açıklanan bir kavram, cezalandırmanın temel unsuru haline getirilemez.

Sonuç

Anayasa Mahkemesi, Viennalife Emeklilik ve Hayat A.Ş. başvurusunda KVKK kapsamında verilen idari para cezasının suçta ve cezada kanunilik ilkesini ihlal ettiğine karar verdi.

Mahkemeye göre, KVKK’da “ilgili kişinin kendisi tarafından alenileştirilmiş olması” açık rıza aranmayan veri işleme şartlarından biri olarak düzenlenmiştir. Ancak “alenileştirme amacı” kavramı ve bu amaca aykırı kullanımın yaptırımı kanunda açıkça yer almamaktadır.

Bu nedenle yalnızca rehberde açıklanan bir kavrama dayanılarak idari para cezası verilmesi, kanun hükmünün öngörülemez şekilde geniş yorumlanması anlamına gelir.

Karar, KVKK cezalarında kanunilik, öngörülebilirlik ve hukuki güvenlik ilkelerinin önemini ortaya koyan emsal nitelikte bir karar olarak dikkat çekmektedir.

Endüstri Bölgeleri Kanunu’nda Önemli İptal Kararı

Anayasa Mahkemesi, Endüstri Bölgeleri Kanunu’nda yapılan bazı değişiklikleri Anayasa’ya aykırı bularak iptal etti.

26 Mart 2026 tarihli ve E.2025/5, K.2026/68 sayılı karar, 16 Haziran 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandı. Kararda, Cumhurbaşkanı’na endüstri bölgelerinde ek teşvik belirleme yetkisi veren düzenleme ile yönetici şirketlerin Bakanlığa “her türlü belge ve bilgi” sunmasını zorunlu kılan hüküm değerlendirildi.

Mahkeme, iptal kararlarını hukuki belirlilik, kişisel verilerin korunması ve mülkiyet hakkı ilkeleri yönünden ele aldı.

İptal Davası Kimler Tarafından Açıldı?

İptal davası, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri Engin Altay, Özgür Özel, Engin Özkoç ile birlikte 132 milletvekili tarafından açıldı.

Davanın konusu, 20 Ekim 2022 tarihli ve 7419 sayılı Endüstri Bölgeleri Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un bazı hükümleriydi.

Başvuruda, söz konusu kuralların Anayasa’nın hukuk devleti, yasama yetkisinin devredilmezliği, mülkiyet hakkı, teşebbüs özgürlüğü, kişisel verilerin korunması ve ekonomik düzenlemelere ilişkin hükümlerine aykırı olduğu ileri sürüldü.

Cumhurbaşkanı’na Ek Teşvik Belirleme Yetkisi İptal Edildi

İptal edilen ilk düzenleme, 4737 sayılı Endüstri Bölgeleri Kanunu’nun 4’üncü maddesinin birinci fıkrasına eklenen ikinci cümledir.

Bu cümleyle, endüstri bölgelerinde yer alan yatırımlara ilişkin olarak Cumhurbaşkanı’nca ek teşvikler belirlenebileceği öngörülmüştü.

Anayasa Mahkemesi, söz konusu yetkinin kanunda yeterli çerçeve çizilmeden verildiği kanaatine vardı.

Mahkeme Hukuki Belirlilik İlkesine Vurgu Yaptı

Anayasa Mahkemesi kararında, hukuk devletinin temel ilkelerinden biri olan belirlilik ilkesine dikkat çekti.

Mahkemeye göre kanuni düzenlemelerin açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olması gerekir.

Ayrıca kanunların, kamu otoritelerinin keyfî uygulamalarına karşı koruyucu güvenceler içermesi gerekir.

Ek teşvik yetkisine ilişkin düzenlemede ise teşviklerin konusu, kapsamı, şartları, hangi yatırımlara uygulanacağı ve teşviklerden yararlanma veya teşviklerin sona erme koşulları açıkça belirlenmemiştir.

Ek Teşviklerin Çerçevesi Kanunda Belirlenmelidir

Anayasa Mahkemesi, Cumhurbaşkanı’na ek teşvik belirleme yetkisi tanınmasının tek başına sorunlu olmadığını; ancak bu yetkinin hangi temel ilke ve esaslar çerçevesinde kullanılacağının kanunda gösterilmesi gerektiğini belirtti.

Kararda, mevcut düzenlemenin yatırımcılar açısından öngörülebilir olmadığı sonucuna ulaşıldı.

Bu nedenle Cumhurbaşkanı’na verilen ek teşvik belirleme yetkisi, Anayasa’nın 2’nci maddesinde yer alan hukuk devleti ilkesine aykırı bulundu.

Teşvik Düzenlemeleri Neden Önemli?

Endüstri bölgeleri, büyük ölçekli yatırımları çekmek, teknoloji transferini sağlamak, üretim ve istihdamı artırmak amacıyla kurulan özel üretim bölgeleridir.

Bu bölgelerde yatırımcılara sağlanacak teşvikler, yatırım kararları üzerinde doğrudan etkili olabilir.

Bu nedenle teşviklerin hangi koşullarda, kimlere ve ne kapsamda uygulanacağının belirli olması hem yatırımcı güveni hem de kamu kaynaklarının denetimi açısından önemlidir.

Yönetici Şirketlerin “Her Türlü Belge ve Bilgi” Sunma Yükümlülüğü de İptal Edildi

Anayasa Mahkemesi’nin iptal ettiği ikinci düzenleme, Endüstri Bölgeleri Kanunu’nun 4/D maddesinin on birinci fıkrasında yer alan “her türlü belge ve bilgiyi” ibaresidir.

Söz konusu hüküm, yönetici şirketin Bakanlığın talebi üzerine faaliyetleriyle ilgili her türlü belge ve bilgiyi Bakanlığa sunmakla yükümlü olduğunu düzenliyordu.

Ayrıca bu yükümlülüğe uymayan yönetici şirket görevlileri için idari para cezası öngörülüyordu.

Kişisel Veriler ve Ticari Sırlar Tartışma Konusu Oldu

Mahkeme, yönetici şirketten istenebilecek bilgi ve belgelerin yalnızca şirket faaliyetleriyle sınırlı olmadığını; gerçek kişi yatırımcıların mali ve ticari faaliyetlerine ilişkin kişisel verileri de kapsayabileceğini belirtti.

Bu nedenle düzenleme, kişisel verilerin korunması hakkı bakımından incelendi.

Ayrıca tüzel kişi yatırımcılar açısından işletme ruhsatı, ticari sır, fikrî haklar, müşteri çevresi ve ekonomik değeri bulunan diğer bilgilerin de bu kapsamda Bakanlığa sunulabileceği değerlendirildi.

Bu yönüyle düzenleme, tüzel kişilerin mülkiyet hakkı bakımından da önem taşıdı.

Kişisel Veriler Yönünden Genel Güvenceler Yeterli Görüldü

Anayasa Mahkemesi, gerçek kişilerin kişisel verileri bakımından 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nda yer alan genel hükümlerin uygulanabilir olduğunu değerlendirdi.

Bu nedenle kişisel verilerin korunması hakkı yönünden sınırlamanın tamamen güvencesiz olmadığı sonucuna ulaştı.

Ancak tüzel kişilere ait ekonomik değer taşıyan bilgi ve belgeler bakımından farklı bir değerlendirme yapıldı.

Tüzel Kişilerin Mülkiyet Hakkı Yönünden Güvence Eksikliği Bulundu

Mahkeme, tüzel kişilere ait ticari sırlar, fikrî haklar, müşteri çevresi ve ekonomik değeri bulunan bilgilerin mülkiyet hakkı kapsamında korunabileceğini belirtti.

Buna karşılık, Bakanlıkça elde edilen bu bilgilerin nasıl kullanılacağı, ne kadar süre saklanacağı, ne zaman silineceği, gizliliğinin nasıl korunacağı ve kötüye kullanımı önleyecek mekanizmaların neler olduğu kanun düzeyinde düzenlenmemiştir.

Bu nedenle Mahkeme, tüzel kişilerin mülkiyet hakkına getirilen sınırlamanın orantısız olduğu sonucuna vardı.

“Her Türlü Belge ve Bilgi” İbaresinin Kalan Hükme Etkisi

Anayasa Mahkemesi, “her türlü belge ve bilgiyi” ibaresinin iptali nedeniyle ilgili fıkranın kalan kısmının uygulanma imkânının kalmadığını değerlendirdi.

Bu nedenle 6216 sayılı Kanun’un 43’üncü maddesi uyarınca fıkranın kalan kısmı da iptal edildi.

Böylece yalnızca ibare değil, yönetici şirketin belge ve bilgi sunma yükümlülüğüne ilişkin fıkranın kalan bölümü de yürürlükten kaldırılacak.

İptal Hükümleri Ne Zaman Yürürlüğe Girecek?

Anayasa Mahkemesi, iptal kararlarının Resmî Gazete’de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar verdi.

Karar 16 Haziran 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandığı için iptal hükümleri dokuz aylık sürenin sonunda yürürlüğe girecek.

Mahkeme, iptallerin hemen yürürlüğe girmesi halinde hukuki boşluk doğabileceğini ve bunun kamu yararını ihlal edebileceğini dikkate aldı.

Yürürlüğün Durdurulması Talebi Reddedildi

İptal davasında, dava konusu kuralların yürürlüğünün durdurulması da talep edilmişti.

Anayasa Mahkemesi, iptal hükümlerinin yürürlüğe girişini dokuz ay ertelediği için yürürlüğün durdurulması taleplerini reddetti.

Bu nedenle iptal edilen hükümler, dokuz aylık geçiş süresi boyunca yürürlükte kalmaya devam edecek.

Kararın Yatırım Teşvikleri Açısından Önemi

Karar, endüstri bölgelerinde yatırım teşviklerinin belirlenmesi bakımından önemli sonuçlar doğuruyor.

Anayasa Mahkemesi, teşvik politikasının yürütme tarafından belirlenebileceğini tamamen dışlamadı. Ancak kanunun temel çerçeveyi, ölçütleri ve sınırları belirlemesi gerektiğini açık biçimde vurguladı.

Bu yönüyle karar, ekonomik teşvik düzenlemelerinde kanunilik ve öngörülebilirlik ilkelerinin önemini ortaya koyuyor.

Yönetici Şirket Denetimlerinde Yeni Kanuni Çerçeve Gerekebilir

Karar, yönetici şirketlerin Bakanlık tarafından denetlenmesi bakımından da önemli bir mesaj içeriyor.

Bakanlığın endüstri bölgelerindeki faaliyetleri denetlemesi meşru ve gerekli kabul edilse de, istenecek bilgi ve belgelerin kapsamı ile bu bilgilerin korunmasına ilişkin güvencelerin kanunda açıkça düzenlenmesi gerekiyor.

Bu nedenle iptal kararının yürürlüğe gireceği tarihe kadar yeni bir kanuni düzenleme yapılması beklenebilir.

Ticari Sır ve Ekonomik Değer Taşıyan Bilgiler Korunmalı

Anayasa Mahkemesi, tüzel kişilerin ticari sırlarının, fikrî haklarının ve ekonomik değer taşıyan bilgilerinin mülkiyet hakkı kapsamında korunabileceğini kabul etti.

Bu değerlendirme, yalnızca endüstri bölgeleri bakımından değil, kamu otoritelerinin şirketlerden bilgi ve belge isteme yetkisi bakımından da emsal niteliği taşıyabilir.

Karar, idarenin bilgi talep ederken amaç, kapsam, saklama, silme, gizlilik ve denetim güvencelerini kanuni temelde oluşturması gerektiğini gösteriyor.

Sonuç

Anayasa Mahkemesi, Endüstri Bölgeleri Kanunu’nda Cumhurbaşkanı’na endüstri bölgeleri için ek teşvik belirleme yetkisi veren düzenlemeyi hukuki belirlilik ilkesine aykırı bularak iptal etti.

Mahkeme ayrıca yönetici şirketlerin Bakanlığa “her türlü belge ve bilgi” sunmasını öngören hükmü de tüzel kişilerin mülkiyet hakkı yönünden yeterli güvence içermediği gerekçesiyle iptal etti.

İptal hükümleri, kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından itibaren dokuz ay sonra yürürlüğe girecek. Bu süre içinde kanun koyucunun, endüstri bölgelerindeki teşvik yetkisi ve yönetici şirket denetimi konusunda daha belirli, ölçülü ve güvenceli yeni düzenlemeler yapması gerekecek.

Vergi Borçlarına Düşük Oranlı Tecil Faiziyle Ödeme Kolaylığı

Gelir İdaresi Başkanlığı, vergi dairelerine olan borçların düşük oranlı tecil faiziyle taksitlendirilmesine ilişkin rehber ve infografik yayımladı.

Rehber, 7582 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, 11414 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ve Seri:B Sıra No:20 Tahsilat Genel Tebliği ile getirilen yeni tecil ve taksitlendirme düzenlemelerini açıklıyor.

Düzenleme ile şartları sağlayan borçlulara, vergi dairelerine olan borçlarını cari tecil faiz oranından daha düşük oranla ve belirli şartlarda uzun vadede ödeme imkânı sağlanıyor.

6183 Sayılı Kanunun Tecil Hükümlerinde Değişiklik Yapıldı

7582 sayılı Kanun ile 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 48’inci maddesinde yer alan tecil hükümlerinde önemli değişiklikler yapıldı.

Tecil müessesesi, borçlunun kamu borcunu bir defada ödemekte zorlanması halinde belirli şartlarla borcun ertelenmesine veya taksitlendirilmesine imkân tanıyor.

Yeni düzenlemelerle birlikte tecil süresi, teminat uygulaması ve bazı borçlular bakımından ödeme kolaylıkları yeniden şekillendirildi.

Teminatsız Tecil Limiti 10 Milyon TL’ye Yükseltildi

13 Haziran 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 11414 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile teminatsız tecil uygulamasında önemli bir artış yapıldı.

Buna göre teminat aranmaksızın tecil edilebilecek kamu alacağı tutarı 10 milyon TL’ye yükseltildi.

Bu değişiklik, özellikle yüksek tutarlı vergi borcu bulunan mükellefler açısından önemli bir kolaylık sağladı.

Seri:B Sıra No:20 Tahsilat Genel Tebliği Yürürlüğe Girdi

16 Haziran 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Seri:B Sıra No:20 Tahsilat Genel Tebliği ile düşük faizli tecil ve taksitlendirme uygulamasının usul ve esasları belirlendi.

Tebliğ, 6183 sayılı Kanunun 48’inci maddesi kapsamında borçluların belirli süre içinde başvuru yapması halinde, vergi dairelerine olan borçlarını daha düşük faiz oranıyla taksitler halinde ödeyebilmesini düzenliyor.

Bu kapsamda yıllık yüzde 29 tecil faizi uygulanacak ve bazı borçlular için 72 aya kadar taksitlendirme imkânı sağlanabilecek.

Rehberde Hangi Konular Açıklandı?

Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından yayımlanan rehberde, düşük oranlı tecil faiziyle taksitlendirme uygulamasına ilişkin temel konular açıklamalı şekilde ele alındı.

Rehberde özellikle Tebliğ kapsamına giren borçlar, başvuru süresi, başvuru kanalları, taksit sayıları, tecil faizi oranı, teminat şartları, zor durum halinin tespiti ve taksitlerin süresinde ödenmemesi halinde doğacak sonuçlar hakkında bilgi verildi.

Ayrıca uygulamaya ilişkin örneklerle borçluların hangi durumda kaç taksitten yararlanabileceği somutlaştırıldı.

Hangi Borçlar Kapsama Giriyor?

Düşük faizli tecil ve taksitlendirme imkânı, Tebliğde belirtilen şartları taşıyan ve vergi dairelerince takip edilen kamu alacakları için uygulanacak.

Bu kapsamda borcun vadesi, borcun türü ve Tebliğde açıkça kapsam dışında bırakılıp bırakılmadığı önem taşıyor.

Borçluların, başvuru yapmadan önce hangi borçlarının kapsama girdiğini ve hangi borçların kapsam dışında kaldığını kontrol etmesi gerekiyor.

Başvurular Hangi Sürede Yapılacak?

Tebliğ kapsamında düşük faizli taksitlendirmeden yararlanmak isteyen borçluların belirlenen süre içinde başvuru yapması gerekiyor.

Başvurular için son tarih 31 Ağustos 2026 olarak belirlendi.

Bu tarihten sonra yapılacak başvurular, söz konusu özel Tebliğ kapsamında değil, genel tecil hükümleri çerçevesinde değerlendirilecek.

Başvuru Kanalları Nelerdir?

Borçlular başvurularını elektronik ortamda veya yazılı olarak yapabilecek.

Başvuru için Gelir İdaresi Başkanlığının internet sistemi, Dijital Vergi Dairesi ve e-Devlet kullanılabilecek.

Ayrıca borçlu olunan vergi dairesine doğrudan başvuru yapılabileceği gibi posta yoluyla veya diğer vergi daireleri aracılığıyla da başvuru yapılabilecek.

Birden Fazla Vergi Dairesine Borcu Olanlar İçin Ayrı Başvuru

Birden fazla vergi dairesine borcu bulunanların her vergi dairesi için ayrı ayrı başvuruda bulunması gerekiyor.

Bu husus, başvurunun geçerli şekilde değerlendirilebilmesi açısından önem taşıyor.

Ayrıca borçlunun ilgili vergi dairesine olan tüm borçları için tecil talebinde bulunması gerekiyor.

Tecil Edilen Borçlar Kaç Taksitte Ödenecek?

Tecil edilen borçların taksit sayısı, borçlunun mali durumu, borcun türü ve borçlunun hukuki statüsüne göre değişiyor.

Faal mükelleflerde likidite oranına göre 36, 48 veya 72 taksit uygulanabilecek.

Kapsam dışı olmayan ve özel sınırlamaya tabi bulunmayan borçlarda taksit sayısı bu kriterlere göre belirlenecek.

Likidite Oranına Göre 72 Aya Kadar Taksit İmkânı

Faal mükellefiyeti bulunan ve bilanço ya da işletme hesabı esasına göre defter tutan mükelleflerde taksit sayısı çok zor durum haline göre belirlenecek.

Likidite oranı 0,50 ve üzerindeyse 36 taksit, 0,30 ile 0,50 arasındaysa 48 taksit, 0,30 ve altındaysa 72 taksit uygulanabilecek.

Bu düzenleme, mali durumu daha zayıf olan borçlulara daha uzun ödeme süresi verilmesini amaçlıyor.

KDV ve BSMV Borçlarında Taksit Sayısı Sınırlı

Her borç türü için 72 taksit uygulanması mümkün değil.

Katma Değer Vergisi ve Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi borçları ile bunlara bağlı fer’i alacaklar için özel taksit sınırlaması bulunuyor.

Bu borçlar en fazla 12 eşit taksitte ödenebilecek.

Tecil Faizi Oranı Yüzde 29

Düzenleme kapsamında tecil edilen borçlara yıllık yüzde 29 tecil faizi uygulanacak.

Bu oran, cari tecil faiz oranına göre daha düşük bir oranla ödeme imkânı sağlanması bakımından düzenlemenin en önemli avantajlarından biri olarak öne çıkıyor.

Borçluların ödeme planlarında taksit tutarlarıyla birlikte tecil faizi de gösterilecek.

Teminat Uygulaması Nasıl Olacak?

Yeni düzenleme kapsamında teminat uygulaması da önemli bir başlık olarak rehberde yer aldı.

10 milyon TL’ye kadar olan borçlarda teminat aranmayacak.

10 milyon TL’yi aşan borçlarda ise aşan kısmın yarısı kadar teminat istenecek.

Bu nedenle yüksek tutarlı borçlarda teminat hesabı başvuru aşamasında ayrıca değerlendirilmelidir.

Zor Durum Hali Nasıl Tespit Edilecek?

Tecil ve taksitlendirme uygulamasında borçlunun çok zor durumda olup olmadığı likidite oranı üzerinden değerlendirilecek.

Likidite oranı, borçlunun kısa vadeli borçlarını ödeme gücünü gösteren önemli bir mali göstergedir.

Bu oran düştükçe borçlunun ödeme güçlüğü daha belirgin kabul edilecek ve daha uzun taksit imkânı gündeme gelebilecektir.

Taksitler Süresinde Ödenmezse Ne Olur?

Tecil edilen borçlara ilişkin taksitlerin süresinde ödenmemesi veya eksik ödenmesi halinde tecil ihlal edilmiş sayılır.

Ancak düzenleme, borçlulara sınırlı bir esneklik tanıyor.

Bir takvim yılında en fazla iki taksitin süresinde ödenmemesi veya eksik ödenmesi, belirli şartlarla ihlal sayılmayacak.

Geciken Taksitler Faiziyle Tamamlanmalı

Süresinde ödenmeyen veya eksik ödenen taksitlerin, takip eden taksit ödeme süresi içinde tecil faiziyle birlikte ödenmesi gerekiyor.

Bu şart yerine getirilmezse tecil bozulur ve borç takip ve tahsil sürecine alınır.

Bu nedenle taksitlendirmeden yararlanan borçluların ödeme planını düzenli takip etmesi büyük önem taşır.

Rehber ve İnfografik Mükellefler İçin Yol Gösterici Olacak

Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından yayımlanan rehber ve infografik, yeni tecil uygulamasının mükellefler tarafından daha kolay anlaşılmasını amaçlıyor.

Özellikle başvuru süresi, başvuru şekli, hangi borçların kapsama girdiği, kaç taksit yapılabileceği ve teminat şartları gibi konuların örneklerle açıklanması, uygulamadaki tereddütleri azaltacaktır.

Bu yönüyle rehber, vergi borcu bulunan mükellefler için pratik bir başvuru kaynağı niteliğindedir.

Kimler Bu Düzenlemeyi Değerlendirmeli?

Vergi dairesine vadesi geçmiş borcu bulunan ve borçlarını bir defada ödemekte zorlanan mükellefler, düşük faizli tecil imkânını değerlendirmelidir.

Özellikle nakit akışı bozulan işletmeler, borçlarını yapılandırılmış bir ödeme planı içinde ödemek isteyenler ve teminat yükü nedeniyle daha önce tecil başvurusu yapamayan borçlular için bu düzenleme önemli bir fırsat sunuyor.

Ancak kapsam dışı borçlar, taksit sayısı sınırlamaları ve başvuru koşulları dikkatle incelenmelidir.

Sonuç

Gelir İdaresi Başkanlığı, vergi dairesine olan borçların düşük oranlı tecil faiziyle taksitlendirilmesine ilişkin rehber ve infografik yayımladı.

7582 sayılı Kanunla 6183 sayılı Kanunun 48’inci maddesinde yapılan değişiklikler, 11414 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla teminatsız tecil limitinin 10 milyon TL’ye çıkarılması ve Seri:B Sıra No:20 Tahsilat Genel Tebliği ile getirilen düşük faizli taksitlendirme imkânı rehberde ayrıntılı olarak açıklandı.

Düzenleme kapsamında şartları sağlayan borçlular, vergi dairesine olan borçlarını yıllık yüzde 29 tecil faiziyle ve durumlarına göre 72 aya kadar taksitler halinde ödeyebilecek.

Başvuruların süresinde yapılması, borç türlerinin doğru belirlenmesi, teminat şartlarının dikkate alınması ve ödeme planına uyulması düzenlemeden yararlanmak isteyen mükellefler açısından kritik önem taşıyor.

KDV İstisnalarında Yeni Düzenlemeler Yapıldı

16 Haziran 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ Seri No: 58 ile KDV uygulamasında bazı istisna hükümleri yeniden düzenlendi.

Tebliğ; Türkiye Diyanet Vakfı ve mazbut vakıflara ait taşınmazlar, vergi muafiyetli vakıf üniversiteleri tarafından işletilen sağlık kuruluşları, Darülacezeye yapılan bağışlar, kamulaştırılan taşınmazların devri ve ihracatta KDV iadesi süreçlerine ilişkin önemli değişiklikler içeriyor.

Düzenlemelerin bir kısmı yayım tarihinde yürürlüğe girerken, bazı hükümler için 1 Haziran 2026 ve 1 Ocak 2027 tarihleri esas alındı.

Türkiye Diyanet Vakfı ve Mazbut Vakıflara İlişkin Kapsam Genişletildi

Tebliğin ilk düzenlemesi, Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliği’nin Türkiye Diyanet Vakfına ilişkin istisna açıklamalarında değişiklik yaptı.

Daha önce mülkiyeti Türkiye Diyanet Vakfında bulunan taşınmazlara ilişkin kullanılan ifade genişletildi.

Yeni düzenlemeyle birlikte, Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından yönetilen ve temsil edilen mazbut vakıfların mülkiyetindeki taşınmazlar da ilgili düzenleme kapsamına dahil edildi.

“Vakıf” İfadesi “Vakıflar” Olarak Değiştirildi

Yapılan değişiklik yalnızca teknik bir ifade değişikliği değildir.

Tebliğde yer alan “söz konusu Vakfa” ibaresi “söz konusu vakıflara” şeklinde değiştirilerek uygulamanın yalnızca Türkiye Diyanet Vakfı ile sınırlı olmadığı açık hale getirildi.

Böylece hem Türkiye Diyanet Vakfı hem de Vakıflar Genel Müdürlüğünün yönettiği ve temsil ettiği mazbut vakıflar bakımından daha geniş bir uygulama alanı oluşturuldu.

Vergi Muafiyetli Vakıflar İçin “Cumhurbaşkanınca” İbaresi Getirildi

Tebliğde yer alan bir diğer değişiklik, eski mevzuat dilinin güncellenmesine ilişkindir.

Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliği’nin ilgili bölümünde geçen “Bakanlar Kurulunca” ibaresi “Cumhurbaşkanınca” şeklinde değiştirildi.

Bu değişiklikle, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi sonrasında mevzuat dilinde yapılan uyum düzenlemelerine paralel bir güncelleme yapılmış oldu.

Vakıf Üniversitelerinin Sağlık Kuruluşlarında KDV Uygulaması Değişiyor

Tebliğin en dikkat çekici düzenlemelerinden biri, Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınan vakıflarca kurulan yükseköğretim kurumları tarafından işletilen bazı kuruluşların KDV uygulamasına ilişkindir.

1 Ocak 2027 tarihinden itibaren, bu yükseköğretim kurumları tarafından işletilen bazı sağlık ve sosyal amaçlı kuruluşların teslim ve hizmetleri genel hükümler çerçevesinde KDV’ye tabi olacak.

Bu düzenleme özellikle vakıf üniversiteleri tarafından işletilen hastane, klinik ve benzeri sağlık kuruluşları bakımından önem taşıyor.

1 Ocak 2027’den İtibaren KDV’ye Tabi Olacak Kuruluşlar

Yeni düzenlemeye göre, Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınan vakıflarca kurulan yükseköğretim kurumları tarafından işletilen bazı kuruluşların teslim ve hizmetleri KDV’ye tabi hale gelecek.

Bu kapsamda;

hastaneler,

nekahathaneler,

klinikler,

dispanserler,

prevantoryumlar,

sanatoryumlar,

kan bankaları,

organ nakline mahsus bankalar,

anıtlar,

botanik ve zooloji bahçeleri,

parklar,

veteriner, bakteriyoloji, seroloji ve distofajin laboratuvarları

tarafından sunulan teslim ve hizmetler genel hükümler kapsamında vergilendirilecek.

Doğrudan Vakıf Tarafından İşletilen Kuruluşlarda İstisna Devam Edecek

Tebliğde önemli bir ayrım yapıldı.

Söz konusu kuruluşlar, Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınan vakıflarca kurulan yükseköğretim kurumları tarafından işletiliyorsa, 1 Ocak 2027’den itibaren KDV’ye tabi olacak.

Ancak aynı kuruluşların doğrudan Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınan vakıflar tarafından işletilmesi halinde, teslim ve hizmetlerde KDV istisnası uygulanmaya devam edecek.

Bu ayrım, vakıf ile vakıf tarafından kurulan yükseköğretim kurumu arasındaki işletme yapısına göre KDV uygulamasının değişeceğini gösteriyor.

Darülaceze KDV İstisnası Metinlerine Açıkça Eklendi

Tebliğ ile yapılan bir diğer değişiklik, Darülacezenin KDV istisnası ve bağış uygulamalarına ilişkin bölümlere açık şekilde eklenmesidir.

Sosyal amaçlı istisna hükümleri, bağış uygulamaları ve dernek-vakıf düzenlemelerinde Darülaceze ibaresine yer verildi.

Bu değişiklik, Darülacezeye yapılan bağışlar ve Darülaceze tarafından yürütülen bazı işlemler bakımından mevzuat metnini daha açık hale getirdi.

Bağış Düzenlemelerinde Darülaceze Vurgusu

Tebliğde yapılan değişikliklerle, bağışın yapılacağı kurumlara ilişkin bölümlerde Darülaceze ayrıca sayıldı.

Bunun yanında, dernek ve vakıflarca yapılan işlemlere ilişkin başlık ve metinler “Darülaceze, dernek ve vakıflar” şeklinde yeniden düzenlendi.

Böylece Darülacezeye yapılan bağışlar ve Darülacezenin belirli faaliyetleri bakımından KDV uygulamasındaki tereddütlerin azaltılması amaçlandı.

Kamulaştırılan Taşınmazların Devrinde KDV İstisnası Getirildi

Tebliğ ile Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliği’ne yeni bir bölüm eklendi.

Buna göre, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu kapsamında kamu yararının bulunduğu hallerde kamulaştırılan taşınmazların, kamulaştırmayı yapan Devlet veya kamu tüzel kişilerine devri KDV’den istisna edildi.

Bu düzenleme, 3065 sayılı KDV Kanunu’nun 17’nci maddesinin 4 numaralı fıkrasına 7577 sayılı Kanunla eklenen hükme dayanıyor.

Kamulaştırma İstisnası 1 Haziran 2026’dan Geçerli

Kamulaştırılan taşınmazların devrine ilişkin KDV istisnası, 1 Haziran 2026 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlüğe girdi.

Bu nedenle Tebliğ 16 Haziran 2026’da yayımlanmış olsa da, kamulaştırma istisnası 1 Haziran 2026 tarihinden itibaren uygulanacak.

KDV mükelleflerine ait taşınmazların 2942 sayılı Kanun kapsamında kamulaştırılması halinde, bu devir işlemi KDV’ye tabi olmayacak.

Daha Önce İndirilen KDV Ne Olacak?

Kamulaştırılan taşınmazın edinimi sırasında yüklenilen KDV daha önce indirim konusu yapılmış olabilir.

Bu durumda, taşınmazın kamulaştırma yoluyla devredildiği dönemde daha önce indirilen KDV’nin indirim hesaplarından çıkarılması gerekiyor.

Bu işlem, KDV beyannamesinde “Daha Önce İndirim Konusu Yapılan KDV’nin İlavesi” satırı aracılığıyla yapılacak.

İndirimden Çıkarılan KDV Gider veya Maliyet Yazılabilecek

Kamulaştırılan taşınmaz nedeniyle daha önce indirim konusu yapılan KDV’nin indirim hesaplarından çıkarılması, mükellef açısından tamamen giderilemeyen bir maliyet yaratmayacak.

Tebliğe göre, indirim hesaplarından çıkarılan KDV, gelir veya kurumlar vergisi matrahının tespitinde gider ya da maliyet olarak dikkate alınabilecek.

Bu yönüyle düzenleme, KDV istisnası uygulamasında indirim hakkı ile gelir ve kurumlar vergisi matrahı arasındaki ilişkiyi de netleştirmiş oldu.

İhracatta KDV İadesi Sürecinde Yeni Açıklama

Tebliğ ile ihracat nedeniyle KDV iadesi uygulamasına ilişkin bölüme de yeni bir paragraf eklendi.

Düzenleme, ÖTV Kanunu kapsamında teminat karşılığı ithal edilen mallara ilişkin KDV iadesi süreçlerini ilgilendiriyor.

Buna göre, teminat karşılığı ithal edilen malların teminatının hesaplanmasına esas ÖTV tutarı üzerinden ödenen KDV’nin ihracat nedeniyle iade hesabına dahil edilmesi halinde, bazı iade talepleri vergi inceleme raporu aranmaksızın sonuçlandırılabilecek.

Vergi İnceleme Raporu Beklenmeden İade İmkânı

Yeni düzenlemeye göre, doğrudan yüklenimler nedeniyle iade talebinde bulunulan tutarın azami iade edilebilir vergi tutarını aşan KDV kısmı için vergi inceleme raporu aranmayacak.

Bu tutarlar, genel esaslara göre iade edilebilecek.

Bu değişiklik, özellikle teminat karşılığı ithalat yapan ve daha sonra bu malları ihraç eden mükelleflerin KDV iade süreçlerinde bekleme sürelerini azaltabilecek niteliktedir.

Tebliğin Yürürlük Tarihleri

Tebliğde yer alan düzenlemelerin yürürlük tarihleri farklı şekilde belirlendi.

Vergi muafiyetli vakıflarca kurulan yükseköğretim kurumlarının işlemlerine ilişkin düzenleme 1 Ocak 2027 tarihinde yürürlüğe girecek.

Kamulaştırılan taşınmazların devrinde KDV istisnasına ilişkin düzenleme 1 Haziran 2026 tarihinden geçerli olmak üzere yayım tarihinde yürürlüğe girdi.

Diğer düzenlemeler ise Tebliğin yayımlandığı 16 Haziran 2026 tarihinde yürürlüğe girdi.

Düzenlemenin Mükellefler Açısından Önemi

Seri No: 58 Tebliğ, KDV istisnaları bakımından hem kapsam genişleten hem de bazı alanlarda vergiye tabi işlemleri netleştiren hükümler içeriyor.

Türkiye Diyanet Vakfı ve mazbut vakıflar bakımından uygulama alanı genişlerken, vergi muafiyetli vakıflarca kurulan yükseköğretim kurumlarının işlettiği sağlık ve benzeri kuruluşlar için 2027’den itibaren KDV uygulaması değişiyor.

Kamulaştırılan taşınmazların devrine getirilen istisna ise özellikle taşınmazları kamulaştırılan KDV mükellefleri açısından önem taşıyor.

Mükellefler Nelere Dikkat Etmeli?

Taşınmazı kamulaştırılan KDV mükellefleri, işlemde KDV hesaplanmayacağını ancak daha önce indirim konusu yapılan KDV varsa bunun beyanname üzerinden indirim hesaplarından çıkarılması gerektiğini dikkate almalıdır.

Vakıf üniversiteleri tarafından işletilen sağlık kuruluşları, 1 Ocak 2027’den itibaren teslim ve hizmetlerinin KDV’ye tabi olacağını göz önünde bulundurmalıdır.

Darülacezeye bağış yapan kişi ve kurumlar ise Tebliğde yapılan değişiklikle Darülacezenin istisna ve bağış hükümlerinde açıkça yer aldığını dikkate almalıdır.

Sonuç

Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliği Seri No: 58 ile KDV istisnalarına ilişkin önemli değişiklikler yapıldı.

Türkiye Diyanet Vakfı yanında Vakıflar Genel Müdürlüğünün yönettiği ve temsil ettiği mazbut vakıflar da ilgili istisna kapsamına dahil edildi. Darülaceze, sosyal amaçlı istisna ve bağış düzenlemelerinde açıkça sayıldı.

Kamulaştırılan taşınmazların Devlet veya kamu tüzel kişilerine devri KDV’den istisna edildi. Ancak taşınmazın ediniminde daha önce indirilen KDV varsa, teslim döneminde indirim hesaplarından çıkarılması gerekecek.

Vergi muafiyetli vakıflarca kurulan yükseköğretim kurumları tarafından işletilen hastane, klinik ve benzeri kuruluşların teslim ve hizmetleri ise 1 Ocak 2027’den itibaren genel hükümler çerçevesinde KDV’ye tabi olacak.

Tahsilat Genel Tebliği Resmî Gazete’de Yayımlandı

Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından hazırlanan Tahsilat Genel Tebliği Seri:B Sıra No:20, 16 Haziran 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandı.

Tebliğ ile vergi dairelerine olan belirli kamu borçları için geçici nitelikte yeni bir tecil ve taksitlendirme imkânı getirildi.

Düzenleme kapsamında, şartları sağlayan borçlular kamu borçlarını cari tecil faiz oranından daha düşük faizle ve belirli durumlarda 72 aya kadar taksitler halinde ödeyebilecek.

Düzenlemenin Amacı Nedir?

Tebliğin amacı, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 48’inci maddesinde yer alan tecil ve taksitlendirme hükümleri çerçevesinde borçlulara ödeme kolaylığı sağlamaktır.

Bu kapsamda, belirlenen süre içinde başvuru yapan borçluların vergi dairelerine olan borçları, yıllık yüzde 29 tecil faiziyle taksitlendirilebilecek.

Böylece borçlulara, cari tecil faiz oranına göre daha düşük maliyetli bir ödeme imkânı sunulmuş oldu.

Hangi Borçlar Tebliğ Kapsamında?

Tebliğ kapsamına, 5 Haziran 2026 tarihi itibarıyla vadesi gelmiş ancak Tebliğin yayımlandığı tarihe kadar ödenmemiş olan kamu alacakları giriyor.

Bu alacakların Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı vergi dairelerince takip ve tahsil edilmesi gerekiyor.

Dolayısıyla vergi dairelerine olan ve kapsam dışı bırakılmayan vergi, ceza, gecikme zammı ve fer’i alacaklar için tecil ve taksitlendirme talebinde bulunulabilecek.

Hangi Borçlar Kapsam Dışında?

Tebliğ bazı borç türlerini açıkça kapsam dışında bırakıyor.

Buna göre;

Özel Tüketim Vergisi,

2026 yılı gelir vergisine mahsup edilecek geçici vergi,

2026 yılı kurumlar vergisine mahsup edilecek geçici vergi,

bu vergilere bağlı vergi ziyaı cezaları,

gecikme faizleri,

gecikme zamları,

bu vergilerin beyannamelerine ilişkin damga vergileri ve gecikme zamları

Tebliğ kapsamında tecil ve taksitlendirilemeyecek.

Başvuru Süresi Ne Zaman Sona Eriyor?

Düzenlemeden yararlanmak isteyen borçluların 31 Ağustos 2026 tarihi dahil olmak üzere bu tarihe kadar başvuru yapmaları gerekiyor.

Bu tarihten sonra yapılacak başvurular, Seri:A Sıra No:1 Tahsilat Genel Tebliği’nde yer alan genel esaslara göre değerlendirilecek.

Aynı şekilde vadesi 5 Haziran 2026 tarihinden sonra gelen alacaklar da bu Tebliğ kapsamına girmeyecek.

Başvurular Nereden Yapılacak?

Başvurular elektronik ortamda veya yazılı olarak yapılabilecek.

Borçlular;

Gelir İdaresi Başkanlığı internet sitesi,

Dijital Vergi Dairesi,

e-Devlet,

borçlu olunan vergi dairesi,

posta yolu,

diğer vergi daireleri aracılığıyla

başvuru yapabilecek.

Elektronik başvurularda başvuru tarihi, sistem üzerinden başvurunun yapıldığı tarih olacak. Taahhütlü posta veya APS ile yapılan başvurularda postaya verildiği tarih, adi posta ile yapılanlarda ise vergi dairesi kayıtlarına giriş tarihi esas alınacak.

Birden Fazla Vergi Dairesine Borcu Olanlar Ne Yapacak?

Birden fazla vergi dairesine borcu bulunan borçluların her vergi dairesi için ayrı ayrı başvuru yapması gerekiyor.

Ayrıca borçluların ilgili vergi dairesine olan tüm borçları için tecil talebinde bulunmaları şart.

Bu nedenle yalnızca bazı borçların seçilerek Tebliğ kapsamında taksitlendirilmesi mümkün olmayacak.

İlk Taksit Eylül 2026’da Başlayacak

Tebliğ kapsamında tecil edilen borçlar, ilk taksit Eylül 2026 ayından başlamak üzere aylık eşit taksitler halinde ödenecek.

Taksit sayısı; borçlunun çok zor durum hali, alacağın türü ve borçlunun hukuki statüsüne göre belirlenecek.

Bu nedenle her borçlu için uygulanacak taksit sayısı aynı olmayacak.

Çok Zor Durum Haline Göre Taksit Sayısı

Faal mükellefiyeti bulunan ve bilanço ya da işletme hesabı esasına göre defter tutan mükelleflerde taksit sayısı likidite oranına göre belirlenecek.

Likidite oranı 0,50 veya üzerinde olanların borçları 36 eşit taksitte ödenebilecek.

Likidite oranı 0,50’den küçük ve 0,30’dan büyük olanların borçları 48 eşit taksitte ödenebilecek.

Likidite oranı 0,30 veya altında olanların borçları ise 72 eşit taksitte ödenebilecek.

Diğer Borçlular İçin Genel Taksit Sayısı

Faal mükellefiyeti bulunmayan veya Tebliğde belirtilen likidite oranı değerlendirmesi kapsamına girmeyen borçlular için genel taksit sayısı 48 eşit taksit olarak belirlendi.

Bu gruptaki borçlular, Tebliğ kapsamına giren borçlarını 48 ayda ödeyebilecek.

Ancak alacak türü bakımından özel sınırlama getirilen borçlar için daha kısa taksit süresi uygulanacak.

KDV ve BSMV Borçlarında En Fazla 12 Taksit

Tebliğde bazı alacak türleri için özel taksit sınırı getirildi.

Katma Değer Vergisi ve Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi borçları ile bunlara bağlı vergi ziyaı cezaları, gecikme faizleri, gecikme zamları ve ilgili beyanname damga vergileri en fazla 12 eşit taksitte ödenebilecek.

Bu nedenle mükellefin diğer borçları 36, 48 veya 72 taksite bağlansa bile KDV ve BSMV borçları için 12 taksit sınırı uygulanacak.

Belediyeler ve Bağlı Şirketler İçin 72 Taksit İmkânı

İl özel idareleri, belediyeler, yatırım izleme ve koordinasyon başkanlıkları ile bunlara bağlı kamu tüzel kişileri için özel düzenleme yapıldı.

Ayrıca bu kuruluşların doğrudan veya dolaylı olarak sermayesinin yarısından fazlasına sahip olduğu şirketler de bu kapsamda değerlendirilecek.

Bu gruptaki borçluların Tebliğ kapsamındaki tüm borçları, alacak türü ayrımı yapılmaksızın 72 eşit taksitte ödenebilecek.

Tecil Faizi Yıllık Yüzde 29 Olarak Uygulanacak

Tebliğ kapsamında tecil edilen borçlara yıllık yüzde 29 tecil faizi uygulanacak.

Faiz hesaplaması, genel tecil hükümlerinde yer alan esaslara göre yapılacak.

Taksit ödeme planlarında tecil faizi ay sonu itibarıyla hesaplanarak gösterilecek. Taksitlerin vadesinden önce ödenmesi halinde faiz, ödeme tarihi dikkate alınarak hesaplanacak.

Borç Tutarı Nasıl Hesaplanacak?

Başvuruda bulunan borçluların gecikme zammı uygulanması gereken borçları için, vade tarihinden tecil talep tarihine kadar gecikme zammı hesaplanacak.

Daha sonra toplam borç tutarı belirlenecek ve uygun taksit sayısına bölünecek.

Taksitlendirmede oluşan lira kesirleri ilk taksit tutarına eklenecek.

Teminat Şartı Nasıl Uygulanacak?

6183 sayılı Kanun’un 48’inci maddesine göre yapılan tecillerde teminat uygulaması bu Tebliğ kapsamında da geçerli olacak.

Buna göre 10 milyon TL’ye kadar olan amme alacakları için teminat aranmayacak.

10 milyon TL’yi aşan borçlarda ise aşan kısmın yarısı kadar teminat istenecek.

Örneğin 14 milyon TL borç için 10 milyon TL’lik kısım teminatsız olacak, aşan 4 milyon TL’nin yarısı olan 2 milyon TL tutarında teminat aranacak.

Tecil Yetkisi Vergi Dairesi Müdürlerinde Olacak

Tebliğ kapsamında yapılacak tecil başvuruları, borç tutarına bakılmaksızın vergi dairesi müdürleri tarafından değerlendirilecek.

Ancak 10 milyon TL’yi geçmeyen alacaklar için tecil işlemleri Gelir İdaresi Başkanlığı bilgi işlem sistemleri üzerinden doğrudan yapılabilecek.

Tecil edilen borçlar için borçlulara taksit tutarlarını, tecil faizlerini ve vade tarihlerini gösteren ödeme planı verilecek.

Mevcut Tecilli Borçlarda Yeni Faiz Uygulanacak

Tebliğin yayımlandığı tarih itibarıyla daha önce tecil edilmiş ve şartlarına uygun şekilde ödenmekte olan borçlar için de özel düzenleme getirildi.

Bu borçların Tebliğ tarihinden sonra ödenmesi gereken taksitlerine, Tebliğin yayımı tarihinden itibaren yıllık yüzde 29 tecil faizi uygulanacak.

Bu uygulama için ayrıca başvuru şartı aranmayacak.

Mevcut Tecilli Borçlar Yeni Taksit Süresine Geçirilebilir

Tebliğin yayımlandığı tarihte tecil edilip düzenli ödenen borçlar için borçlular, kalan taksitleri yeni Tebliğ kapsamındaki sürelere göre ödemek isteyebilir.

Bu durumda 31 Ağustos 2026’ya kadar başvuru yapılması gerekiyor.

Başvuru üzerine, daha önce ödenen taksitler için eski tecil hükümleri geçerli sayılacak; kalan borçlar için Eylül 2026’dan başlamak üzere yeni ödeme planı düzenlenecek.

Ancak bu şekilde yapılacak tecillerde toplam süre, ilk müracaat tarihinden itibaren 6183 sayılı Kanun’un 48’inci maddesinde belirlenen azami süreyi aşamayacak.

Değerlendirme Aşamasındaki Tecil Talepleri

Tebliğin yayımlandığı tarihte henüz sonuçlandırılmamış tecil talepleri için de geçiş hükmü getirildi.

Bu durumdaki borçlular, yeni Tebliğ hükümlerinden yararlanmak istiyorsa 31 Ağustos 2026’ya kadar başvuru yapacak.

Başvuru yapılırsa Tebliğ tarihinden itibaren yıllık yüzde 29 faiz oranı uygulanacak.

Başvuru yapılmaz veya borçlu yeni Tebliğden yararlanmak istemezse, talep genel tecil hükümlerine göre değerlendirilecek ve uygun görülmesi halinde yıllık yüzde 39 tecil faizi uygulanacak.

Taksitler Ödenmezse Tecil İhlal Edilecek

Tebliğ kapsamında tecil edilen borçlara ilişkin taksitlerin süresinde ödenmemesi veya eksik ödenmesi halinde tecil ihlal edilmiş sayılacak.

Ancak borçlulara sınırlı bir esneklik tanındı.

Bir takvim yılında en fazla iki taksitin süresinde ödenmemesi veya eksik ödenmesi, belirli şartlarla ihlal nedeni sayılmayacak.

İki Taksit Gecikmeli Ödenebilir

Bir takvim yılında en fazla iki taksit gecikmeli veya eksik ödenebilir.

Ancak süresinde ödenmeyen veya eksik ödenen her taksitin, takip eden taksit ödeme süresi içinde tecil faiziyle birlikte tamamlanması gerekir.

Geciken taksit son taksit ise, son taksit ödeme süresini takip eden ayın sonuna kadar faizle birlikte ödenmelidir.

Bu şartlar yerine getirilmezse tecil bozulacak ve borç takip ve tahsil sürecine alınacak.

Mirasçılar, Kefiller, Ortaklar ve Kanuni Temsilciler Yararlanabilecek

Tebliğ yalnızca asıl borçlulara değil, kamu borcundan sorumlu tutulan kişilere de imkân sağlıyor.

Mirasçılar, kefiller, şirket ortakları ve kanuni temsilciler, sorumlu oldukları tutarlar için bu düzenlemeden yararlanabilecek.

Adi ve kollektif şirket ortakları, şirket borçlarının tamamından müteselsilen sorumlu oldukları için bu borçlar bakımından da başvuru yapabilecek.

Bu kapsamda yararlanmak isteyenlerin ilgili vergi dairesine yazılı başvuruda bulunması gerekiyor.

Özel Kanunlarla Yapılandırılmış Borçlar Kapsam Dışında

Özel kanunlara göre yapılandırılarak taksitlendirilmiş ve Tebliğin yayımı tarihi itibarıyla ihlal edilmemiş borçlar bu düzenleme kapsamında yeniden tecil edilemeyecek.

Çünkü bu tür yapılandırmalarda ödenmemiş taksitlerin nasıl ödeneceğine ilişkin özel kanunlarda ayrıca hükümler bulunuyor.

Bu nedenle mevcut yapılandırma dosyalarının durumu kendi özel kanununa göre değerlendirilecek.

Borç Durum Belgesi İçin Yüzde 10 Ödeme Şartı

Tebliğ kapsamında taksitlendirilen borçların borç durumunu gösterir belgede yer almaması için, tecil edilen borcun en az yüzde 10’unun ödenmiş olması gerekiyor.

Eğer borcun yüzde 10’u ödenmişse tecil edilen borç belgeye yazılmayacak.

Hiç ödeme yapılmamışsa borcun tamamı belgede yer alacak.

Yüzde 10’dan az ödeme yapılmışsa, borç tutarı ile yapılan ödeme arasındaki fark belgede gösterilecek.

Motorlu Taşıt Vergisi Borçları İçin Taşıt Bazında Başvuru

Motorlu taşıt vergisi borçları bakımından özel düzenleme yapıldı.

Bu borçlar için başvuru her bir taşıt itibarıyla hesaplanacak toplam borç tutarı üzerinden yapılacak.

MTV, MTV’ye bağlı gecikme zammı, gecikme faizi, vergi cezaları, trafik idari para cezaları, geçiş ücreti ve idari para cezaları ile bunlara ilişkin fer’i alacaklar tecil edilebilecek.

Tecil Devam Ederken Muayene İşlemi Yapılabilecek

Motorlu taşıta ilişkin borçlar Tebliğ kapsamında tecil edilmiş ve tecil ihlal edilmemişse, taşıt için fenni muayene izin belgesi veya uçuşa elverişlilik belgesi verilebilecek.

Bu düzenleme, borçlarını taksitlendiren taşıt sahiplerinin muayene işlemleri bakımından kolaylık sağlamaktadır.

Ancak araç satış ve devri için farklı kural uygulanacak.

Araç Satışı İçin Borcun Tamamı Ödenmeli

Motorlu taşıtların satış ve devir işlemlerinin yapılabilmesi için tecil edilen borçların tamamının ödenmiş olması gerekiyor.

Dolayısıyla borç taksitlendirilmiş olsa bile araç satışı veya devri yapılacaksa, ilgili taşıta ait tecilli borçların tamamı kapatılmalıdır.

Daha Az Taksit Talep Edilebilir

Borçlular, Tebliğde belirlenen azami taksit sayılarını aşmamak kaydıyla daha az sayıda taksit talebinde bulunabilir.

Örneğin 72 taksit hakkı bulunan bir borçlu, isterse borcunu 24 veya 36 taksitte ödemeyi talep edebilir.

Bu durumda ödeme planı talep edilen taksit sayısına göre oluşturulacaktır.

Düzenlemenin Borçlular Açısından Önemi

Tahsilat Genel Tebliği Seri:B Sıra No:20, vergi borçlarını ödemekte zorlanan borçlular için önemli bir ödeme kolaylığı sağlamaktadır.

Özellikle yüzde 29 yıllık tecil faizi, uzun taksit imkânı ve belirli borçlarda 72 aya kadar ödeme süresi, nakit akışı bozulan mükellefler açısından önemli bir avantaj oluşturabilir.

Ancak düzenlemeden yararlanmak için başvuru süresi, kapsam dışı borçlar, teminat şartı ve taksit ihlal kuralları dikkatle takip edilmelidir.

Sonuç

16 Haziran 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Tahsilat Genel Tebliği Seri:B Sıra No:20 ile vergi dairelerine olan belirli kamu borçları için düşük faizli tecil ve taksitlendirme imkânı getirildi.

Tebliğ kapsamında başvurular 31 Ağustos 2026 tarihine kadar yapılabilecek. Borçlar, durumuna göre 12, 36, 48 veya 72 eşit taksitte ödenebilecek. Tecil faizi yıllık yüzde 29 olarak uygulanacak.

KDV ve BSMV borçları için en fazla 12 taksit öngörülürken, likidite oranı düşük faal mükellefler ile belediyeler ve bağlı şirketleri için 72 taksite kadar ödeme imkânı sağlandı.

Borçluların bu imkândan yararlanabilmesi için süresinde başvuru yapması, tüm borçları için tecil talep etmesi ve ödeme planına uygun hareket etmesi gerekiyor.

2026 Yılı ÖTV İstisnasında Limit, Yaş Şartı, Satış Süresi ve KDV Uygulaması

Engelli bireylerin taşıt alımında uygulanan ÖTV istisnası, 2026 yılında hem tutar hem de uygulama şartları bakımından önemli başlıklar içeriyor.

2026 yılı için ÖTV istisnası kapsamında alınabilecek araçlarda üst limit 2.873.900 TL olarak uygulanıyor. Bu tutar, aracın ÖTV ve diğer vergiler dahil toplam satış bedeli için dikkate alınıyor. Limit, 2025 yılı yeniden değerleme oranı esas alınarak 1 Ocak 2026’dan itibaren geçerli olacak şekilde artırıldı.

Bunun yanında 27 Aralık 2024 sonrasında yapılan düzenlemelerle yeniden ÖTV istisnasından yararlanma süresi, yerli katkı oranı ve bazı hak sahibi gruplar bakımından uygulamada dikkat edilmesi gereken yeni kurallar ortaya çıktı.

ÖTV İstisnasının Yasal Dayanağı

Engellilerin taşıt alımında ÖTV istisnası, temel olarak 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu’nun 7’nci maddesinin ikinci fıkrasına dayanmaktadır.

Bu istisna, taşıtın ilk iktisabında uygulanır. Yani engelli birey veya şartları sağlayan hak sahibi adına aracın ilk defa satın alınması sırasında ÖTV hesaplanmaz.

Uygulamanın ayrıntıları ise Özel Tüketim Vergisi (II) Sayılı Liste Uygulama Genel Tebliği, bu Tebliğde yapılan değişiklikler, Cumhurbaşkanı kararları ve Gelir İdaresi Başkanlığı açıklamalarıyla şekillenmektedir.

2026 Yılında ÖTV İstisnalı Araç Alım Limiti Ne Kadar?

2026 yılında engelli bireylerin ÖTV istisnası kapsamında satın alabilecekleri araçlarda üst limit 2.873.900 TL’dir.

Bu tutar, yalnızca çıplak araç bedeli değildir. Araç bedelinin ÖTV, KDV ve diğer vergiler dahil toplam satış tutarı bu sınırı aşmamalıdır.

Dolayısıyla fatura ve satış aşamasında aracın nihai satış bedeli bu limit üzerinden değerlendirilir.

Yerli Katkı Oranı Şartı Devam Ediyor

Engelli araç alımında 2026 yılı itibarıyla en önemli şartlardan biri yerli katkı oranıdır.

ÖTV Kanunu’na eklenen düzenleme sonrasında, istisna kapsamında alınacak araçlarda yerli katkı oranı şartı getirilmiş; Cumhurbaşkanı Kararı ile bu oran yüzde 40 olarak belirlenmiştir. Mevzuat.gov.tr’de yer alan güncel ÖTV Kanunu metninde de yerli katkı oranının 27 Aralık 2024 tarihli 9321 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yüzde 40 olarak belirlendiği görülmektedir.

Bu nedenle 2026 yılında ÖTV istisnası kapsamında araç alınırken yalnızca fiyat limitine değil, aracın yerli katkı oranı şartını sağlayıp sağlamadığına da bakılmalıdır.

Kimler ÖTV İstisnasından Yararlanabilir?

ÖTV istisnasından yararlanabilecek kişiler, engellilik oranı ve engelin niteliğine göre farklı gruplara ayrılır.

Engellilik oranı yüzde 90 ve üzerinde olan kişiler, mevzuatta belirtilen şartları sağlayan araçları ÖTV ödemeden satın alabilir. Bu durumda aracın bizzat engelli kişi tarafından kullanılması şart değildir.

Yüzde 90’ın altında engellilik oranı bulunan kişilerde ise genel olarak engelin aracı kullanmaya etkisi, özel tertibat ihtiyacı, sağlık kurulu raporu ve sürücü belgesi şartları birlikte değerlendirilir.

Engelli Araç Alımında Yaş Şartı Var mı?

ÖTV istisnasından yararlanmak için mevzuatta genel bir alt veya üst yaş sınırı bulunmamaktadır.

Bu nedenle çocuk yaştaki engelliler adına da araç alınabilir. 18 yaşından küçük kişiler bakımından işlemler veli veya vasi aracılığıyla yürütülür.

İleri yaştaki engelli bireyler de sağlık kurulu raporu ve diğer şartları sağlamaları halinde ÖTV istisnasından yararlanabilir.

Ancak aracı kullanacak kişinin sürücü belgesi, sağlık raporu, kısıtlama kodları ve özel tertibat ihtiyacı ayrıca değerlendirilmelidir.

Yüzde 90 ve Üzeri Engellilerde Araç Kullanma Şartı

Engellilik oranı yüzde 90 veya üzerinde olan kişiler adına alınan araçlarda, aracın bizzat engelli birey tarafından kullanılması zorunlu değildir.

Bu araçlar, mevzuatta belirtilen kişiler tarafından kullanılabilir.

Bu grupta temel belge, yetkili sağlık kuruluşundan alınmış engelli sağlık kurulu raporudur.

Yüzde 90 Altı Ortopedik Engellilerde Uygulama

Yüzde 90’ın altında engellilik oranı bulunan kişilerde istisna, daha çok ortopedik engel ve aracın özel tertibatlı kullanılması şartı üzerinden uygulanır.

Bu durumda sağlık kurulu raporu, sürücü belgesi, sürücü belgesindeki kısıtlama kodları ve aracın engel durumuna uygun şekilde özel tertibatlı olması önemlidir.

Otomatik vitesli araç her durumda özel tertibat sayılmaz. Otomatik vitesin istisna kapsamında dikkate alınabilmesi için engel türüyle doğrudan bağlantılı olması gerekir.

2026 Yılında Kapsamı Genişleyen Hak Sahipleri

2026 yılında yapılan değişiklikle, ortopedik engellilik oranı yüzde 40 ve üzerinde olan ve ortopedik engeli nedeniyle sürücü belgesi alamayacağı belirlenen kişiler için de istisna uygulanmasına imkan sağlandı.

Gelir İdaresi Başkanlığı’nın 17 Seri No.lu Tebliğe ilişkin açıklayıcı bilgi notunda, 7577 sayılı Kanun ile ÖTV Kanunu’nun 7’nci maddesindeki düzenlemenin yeniden yapıldığı; Anayasa Mahkemesi kararı sonrasında hakları kaybolan sürücü belgesini haiz ortopedik engellilere aynı hakkın yeniden tanındığı ve ortopedik engel oranı yüzde 40 ve üzeri olup ortopedik engeli nedeniyle sürücü belgesi alamayacağına karar verilen engelli bireyler için de istisna uygulanmasının sağlandığı belirtilmiştir.

Bu düzenleme, özellikle ortopedik engeli nedeniyle araç kullanamayacak durumda olan ancak taşıta ihtiyaç duyan kişiler bakımından önemli bir genişleme niteliğindedir.

Hak Sahibi Gruplar Bakımından Genel Durum

Yüzde 90 ve üzeri engelliler, sağlık kurulu raporu şartıyla istisnadan yararlanabilir.

Özel tertibatlı araç kullanabilecek ortopedik engelliler, sağlık raporu ve uygun sürücü belgesi şartıyla istisnadan yararlanabilir.

Sol alt ekstremite engelliler bakımından otomatik vites ve tertibat uygulaması ayrıca değerlendirilir.

Sağ üst veya sağ alt ekstremite engelliler bakımından tertibat ihtiyacı ve sürücü belgesindeki kısıtlama kodları önemlidir.

18 yaş altındaki engelliler adına veli veya vasi aracılığıyla işlem yapılabilir.

Yüzde 90’ın altında olup özel tertibat gerektirmeyen engelliler ise genel olarak istisnadan yararlanamaz; ancak 2026 düzenlemeleriyle getirilen özel hak sahibi gruplar ayrıca değerlendirilmelidir.

Engelli Araçlarında KDV İstisnası Var mı?

Engellilerin ÖTV istisnası kapsamında satın aldığı binek otomobillerde genel bir KDV istisnası bulunmamaktadır.

3065 sayılı KDV Kanunu’nun 17/4-s maddesinde, engellilerin eğitimleri, meslekleri ve günlük yaşamları için özel olarak üretilmiş araç-gereçler ve özel bilgisayar programları için KDV istisnası düzenlenmiştir. Ancak bu istisna, genel olarak binek otomobil alımlarını kapsayan bir KDV muafiyeti anlamına gelmemektedir. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın yayımladığı KDV Genel Uygulama Tebliği içeriğinde de istisnanın engellilerin kullanımına mahsus özel araç-gereçler için düzenlendiği belirtilmektedir.

Bu nedenle engelli araç alımında ÖTV hesaplanmaz; ancak KDV, yürürlükteki oran üzerinden hesaplanmaya devam eder.

ÖTV Muafiyeti ile KDV Muafiyeti Karıştırılmamalı

Uygulamada en sık yapılan hatalardan biri, ÖTV istisnası ile KDV istisnasının aynı şey gibi değerlendirilmesidir.

Engelli birey adına araç alımında ÖTV istisnası uygulanabilir.

Ancak araç faturasında KDV yer almaya devam eder.

Bu nedenle “engelli araçlarında KDV yoktur” ifadesi genel binek otomobil alımları bakımından doğru değildir.

MTV İstisnası Devam Ediyor

ÖTV istisnası kapsamında alınan ve mevzuatta belirtilen şartları taşıyan araçlarda Motorlu Taşıtlar Vergisi istisnası uygulanabilmektedir.

MTV istisnası, ÖTV’den ayrı bir düzenlemedir.

Bu nedenle araç alımında ÖTV istisnası uygulanmış olması, MTV işlemlerinin ayrıca tamamlanmasına engel değildir. MTV istisnası için Gelir İdaresi Başkanlığı sistemleri ve ilgili vergi dairesi işlemleri takip edilmelidir.

5 Yıl ve 10 Yıl Ayrımı Nedir?

Engelli araçlarında 2026 yılı itibarıyla en çok karıştırılan konu, 5 yıl ve 10 yıl ayrımıdır.

Eski sistemde araç 5 yıl geçtikten sonra satılabiliyor ve yeniden ÖTV istisnasından yararlanılabiliyordu.

Yeni düzenleme sonrasında iki konu birbirinden ayrılmıştır.

Araç, ilk iktisap tarihinden itibaren 5 yıl geçtikten sonra ÖTV aranmadan satılabilir.

Ancak yeniden ÖTV istisnasından yararlanma süresi kural olarak 10 yıl olarak düzenlenmiştir.

Araç 5 Yıl Sonra Satılabilir mi?

Evet. ÖTV istisnasıyla alınan araç, ilk iktisap tarihinden itibaren 5 yıl geçtikten sonra genel olarak ÖTV ödenmeden satılabilir.

Bu kural, ÖTV Kanunu’nun devir ve satışa ilişkin hükümleriyle bağlantılıdır.

Ancak aracın satılması, yeni bir ÖTV istisnalı araç alma hakkını otomatik olarak doğurmaz.

5 Yıl Sonra Satış Yeni ÖTV Hakkı Doğurur mu?

Yeni sistemde hayır.

Araç 5 yıl dolduktan sonra satılabilir; ancak yeniden ÖTV istisnasıyla araç alınabilmesi için 10 yıllık sürenin dolması gerekir.

Örneğin araç 2026 yılında alınmışsa, 2031 yılında ÖTV aranmadan satılabilir. Ancak yeni bir ÖTV istisnalı araç almak için kural olarak 2036 yılının beklenmesi gerekir.

10 Yıl Kuralında Danıştay Kararları Nedeniyle Dikkat Edilmesi Gereken Nokta

Güncel uygulamada 10 yıl kuralı mevzuat metinlerinde yer almakla birlikte, özellikle 27 Aralık 2024 öncesinde araç almış veya aracını satmış kişiler bakımından 10 yıllık sürenin geçmişe etkili uygulanmasına ilişkin yargı kararları ve yürütmeyi durdurma haberleri bulunmaktadır.

Basına yansıyan haberlerde Danıştay 7. Dairesinin, engelli bireylerin ikinci kez ÖTV muafiyetli araç alımında 10 yıl bekleme şartının geçmişe etkili uygulanması konusunda yürütmeyi durdurma kararı verdiği belirtilmektedir.

Bu nedenle özellikle eski araç alımları, 27 Aralık 2024 öncesi satışlar ve kazanılmış hak iddiaları bakımından somut dosya özelinde vergi dairesi uygulaması, tebliğ hükümleri ve varsa yargı kararları birlikte değerlendirilmelidir.

Araç 5 Yıl Dolmadan Satılırsa Ne Olur?

ÖTV istisnasıyla alınan araç, 5 yıllık süre dolmadan istisna hakkı bulunmayan bir kişiye satılırsa, zamanında alınmayan ÖTV’nin tahsili gündeme gelir.

Bu durumda;

ÖTV yükümlülüğü doğabilir,

Vergi dairesi işlemleri yapılmadan noter satışı mümkün olmayabilir,

Araç üzerindeki istisna kaydı satış işlemini etkileyebilir,

Ek vergi ve ceza riski ortaya çıkabilir.

Bu nedenle 5 yıl dolmadan yapılacak her satış işleminde vergi dairesiyle işlem yapılması gerekir.

Engelliden Engelliye Araç Satışı Mümkün mü?

ÖTV istisnasıyla alınmış bir aracın, şartları taşıyan başka bir engelliye devri mümkündür. Ancak bu işlem standart bir ikinci el araç satışı gibi değerlendirilmez.

Alıcının da ÖTV istisnasından yararlanma hakkına sahip olması gerekir.

Vergi dairesinden gerekli izin veya uygunluk işlemleri alınmalıdır.

Aracın tertibat durumu, alıcının engel türü ve raporu ile uyumlu olmalıdır.

Noter ve tescil işlemleri vergi dairesi sürecinden sonra tamamlanmalıdır.

Engelliden Engelliye Satışta ÖTV Ödenir mi?

Alıcı da ÖTV istisnası hakkına sahip ise ve araç, alıcının engel durumuna uygun şekilde devrediliyorsa, satış özel kurallar çerçevesinde ÖTV ödenmeden yapılabilir.

Ancak her işlem kendi içinde değerlendirilir.

Özellikle aracın özel tertibatlı olup olmadığı, alıcının aynı tertibatı kullanıp kullanamayacağı, engel türü, sağlık kurulu raporu ve sürücü belgesi kodları önemlidir.

Bu nedenle satıştan önce vergi dairesinden görüş veya işlem onayı alınmalıdır.

Özel Tertibatlı Araçlarda Satış Kuralları

Özel tertibatlı araçlar, normal araçlardan farklı kurallara tabidir.

Araç engelli olmayan bir kişiye satılacaksa, çoğu durumda özel tertibatın sökülmesi ve aracın normal kullanım şartlarına uygun hale getirilmesi gerekir.

Bu süreçte;

Tertibatın sökülmesi,

Teknik proje hazırlanması,

Araç muayene ve uygunluk işlemlerinin yapılması,

Tescil kayıtlarının güncellenmesi,

Vergi dairesi işlemlerinin tamamlanması

gerekebilir.

Bu işlemler tamamlanmadan aracın normal araç statüsünde satılması mümkün olmayabilir.

Tertibatlı Araç Başka Bir Engelliye Satılırsa Ne Olur?

Tertibatlı aracın başka bir engelliye satılması halinde, alıcının engel durumu ile araçtaki tertibatın uyumlu olup olmadığına bakılır.

Aynı veya uyumlu tertibatı kullanabilecek bir engelliye satış yapılacaksa süreç daha kolay ilerleyebilir.

Ancak alıcının engel durumuna göre tertibatın değiştirilmesi veya yeniden projelendirilmesi gerekebilir.

Bu nedenle tertibatlı araçlarda engelliden engelliye satış, standart araç satışına göre daha teknik ve detaylı bir işlemdir.

Otomatik Vites Her Zaman Özel Tertibat Sayılır mı?

Hayır. Otomatik vitesli araç her durumda özel tertibatlı araç kabul edilmez.

Otomatik vitesin istisna kapsamında özel tertibat olarak dikkate alınabilmesi için, engel türü ile otomatik vites kullanım ihtiyacı arasında doğrudan bağlantı bulunmalıdır.

Özellikle ortopedik engellilerde sağlık kurulu raporu, sürücü belgesi kısıtlama kodları ve aracın teknik özellikleri birlikte değerlendirilir.

Vefat Halinde Araç Ne Olur?

ÖTV istisnasıyla alınan aracın sahibi olan engelli kişinin vefatı halinde araç miras hukukuna göre mirasçılara intikal eder.

Vefat nedeniyle aracın mirasçılara geçmesi tek başına ÖTV doğuran bir satış işlemi olarak değerlendirilmez.

Ancak mirasçıların daha sonra aracı satması, miras paylaşımı, aracın tek mirasçı adına tescili veya mirasçı olmayan kişiye devri gibi işlemler ayrı vergisel sonuçlar doğurabilir.

Bu nedenle vefat sonrası araç işlemlerinde veraset, tescil ve ÖTV hükümleri birlikte değerlendirilmelidir.

ÖTV İstisnası İçin Gerekli Belgeler

Engelli araç alımında genel olarak şu belgeler aranır:

Engelli sağlık kurulu raporu,

Kimlik belgesi,

Sürücü belgesi,

Sürücü belgesi kısıtlama kodları,

Vasi kararı,

Veli veya yasal temsilci belgeleri,

Araç alımına ilişkin başvuru evrakları,

Özel tertibat projesi veya teknik belgeler,

Vergi dairesi işlemleri için gerekli formlar.

Gerekli belgeler, engellilik oranına, engel türüne, aracın özel tertibatlı olup olmadığına ve aracı kimin kullanacağına göre değişebilir.

2026 Yılında İstisna Kapsamındaki Taşıtlar

ÖTV Kanunu kapsamında binek otomobiller, bazı panelvan araçlar, pick-up türü araçlar, arazi taşıtları ve motosikletler teknik şartları sağlamaları halinde istisna kapsamında değerlendirilebilir.

Ancak 2026 yılında fiyat limiti ve yerli katkı oranı şartı nedeniyle uygulamada alınabilecek araç sayısı daralmıştır.

Bu nedenle araç seçimi yapılmadan önce bayiden alınacak aracın istisna şartlarını sağlayıp sağlamadığı mutlaka kontrol edilmelidir.

Uygulamada En Fazla Hata Yapılan Konular

“Aracı 5 yıl sonra sattım, hemen yeniden ÖTV’siz araç alabilirim” düşüncesi hatalıdır. Yeni istisna hakkı için kural olarak 10 yıllık süre dikkate alınmalıdır.

“Engelli araçlarında KDV yoktur” ifadesi hatalıdır. Binek otomobillerde genel KDV istisnası bulunmamaktadır.

“Otomatik vites her durumda özel tertibattır” düşüncesi yanlıştır. Engel türü ve sürücü belgesi kodları belirleyicidir.

“Miras yoluyla intikal satış sayılır” ifadesi doğru değildir. Vefat nedeniyle mirasçılara intikal ayrı hukuki rejime tabidir.

“5 yıllık kural tamamen kaldırıldı” ifadesi de doğru değildir. Satışa ilişkin 5 yıllık süre ile yeniden istisnadan yararlanmaya ilişkin 10 yıllık süre farklı konulardır.

Kısa Özet

2026 yılı ÖTV istisnalı araç alım limiti 2.873.900 TL’dir.

Araçlarda en az yüzde 40 yerli katkı oranı şartı bulunmaktadır.

ÖTV istisnasından yararlanmak için genel bir yaş sınırı yoktur.

Yüzde 90 ve üzeri engelliler adına araç alınabilir; aracı bizzat kullanmaları şart değildir.

Yüzde 90 altı engellilerde ortopedik engel, özel tertibat, sağlık raporu ve sürücü belgesi kodları önemlidir.

2026 düzenlemesiyle bazı yüzde 40 ve üzeri ortopedik engelliler bakımından kapsam genişlemiştir.

Araç 5 yıl sonra ÖTV aranmadan satılabilir.

Yeniden ÖTV istisnalı araç almak için kural olarak 10 yıl beklenir.

Engelli araç alımında genel KDV istisnası yoktur.

Şartları sağlayan araçlar için MTV istisnası uygulanabilir.

Özel tertibatlı araçların satışında teknik proje, tertibat sökümü veya tertibat uyumu ayrıca değerlendirilir.

Sonuç

Engellilerin taşıt alımında ÖTV istisnası, 2026 yılında fiyat limiti, yerli katkı oranı, yeniden yararlanma süresi ve hak sahibi gruplar bakımından daha dikkatli uygulanması gereken bir hale gelmiştir.

2026 yılı için üst limit 2.873.900 TL’dir. Araçlarda en az yüzde 40 yerli katkı oranı şartı aranır. Kural olarak araç 5 yıl sonra ÖTV aranmadan satılabilir; ancak yeniden ÖTV istisnasıyla araç almak için 10 yıllık sürenin tamamlanması gerekir.

Engelli araç alımında KDV istisnası bulunmadığı için araç faturasında KDV hesaplanmaya devam eder. Özel tertibatlı araçlarda ise satış, devir ve yeniden tescil işlemleri aracın teknik durumu ile alıcının engel durumuna göre ayrıca değerlendirilmelidir.

Sosyal Güvenlik Uyuşmazlıklarında Önce SGK’ya Başvuru Şartı

Sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan birçok uyuşmazlıkta, doğrudan dava açmadan önce Sosyal Güvenlik Kurumuna başvuru yapılması gerekiyor.

7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun 4’üncü maddesi uyarınca, hizmet tespiti davaları hariç olmak üzere, sosyal güvenlik mevzuatından doğan uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce SGK’ya müracaat edilmesi dava şartı olarak kabul ediliyor.

Bu nedenle SGK’ya karşı açılacak davalarda, doğrudan iş mahkemesine başvurmak çoğu durumda davanın usulden reddedilmesine yol açabiliyor.

Sosyal Güvenlik Uygulamaları Herkesi Etkiliyor

Sosyal güvenlik reformu ile SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı tek çatı altında toplandı. Genel sağlık sigortası uygulamasının devreye girmesiyle birlikte SGK, ülkede yaşayan çok geniş bir kesimi ilgilendiren işlemler yapan en önemli kamu kurumlarından biri haline geldi.

SGK’nın işlemleri; işçileri, işverenleri, emeklileri, sigortalıları, hak sahiplerini, yabancı uyrukluları ve genel sağlık sigortası kapsamındaki kişileri doğrudan veya dolaylı olarak etkiliyor.

Bu geniş etki alanı, sosyal güvenlik uygulamalarından kaynaklanan uyuşmazlıkların da artmasına neden oluyor.

Sosyal Güvenlik Uyuşmazlıklarında Görevli Mahkeme Hangisidir?

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 101’inci maddesine göre, sosyal güvenlik mevzuatının uygulanmasından doğan uyuşmazlıklarda görevli mahkeme iş mahkemesidir.

Buna göre, aksine özel bir düzenleme bulunmadıkça SGK’nın işlem ve uygulamalarına karşı iş mahkemelerinde dava açılması gerekir.

Ancak bu kuralın önemli bir istisnası vardır. SGK tarafından uygulanan idari para cezalarına karşı açılacak davalarda görevli mahkeme iş mahkemesi değil, idare mahkemesidir.

SGK Davalarının Sayısı Her Yıl Artıyor

SGK’nın taraf olduğu dava ve takip dosyalarının sayısı oldukça yüksektir.

2025 yılı verilerine göre, SGK lehine ve aleyhine açılan idari, hukuk, ceza, vergi, icra-iflas davaları ile icra takip dosyalarının toplamı yaklaşık 126 bin dosyaya ulaşmıştır.

Aynı yıl itibarıyla SGK’nın taraf olduğu derdest dava ve icra dosyası sayısı ise 1 milyonun üzerindedir.

2025 Yılında Açılan SGK Dava ve Takip Dosyaları

2025 yılında SGK’nın taraf olduğu yeni dosyaların dağılımı şu şekildedir:

Hukuk davaları: 38.128

İcra-iflas davaları: 2.411

İdari davalar: 10.417

Vergi davaları: 24

Ceza davaları: 5.327

İcra takip dosyaları: 69.759

Toplam: 126.066

Bu rakamlar, SGK işlemlerinden kaynaklanan uyuşmazlıkların hem vatandaşlar hem de yargı sistemi açısından ne kadar geniş bir alanı etkilediğini göstermektedir.

SGK’nın Devam Eden Dosya Sayısı 1 Milyonu Aştı

2025 yılı itibarıyla SGK’nın taraf olduğu toplam derdest dava ve icra dosyası sayısı 1.035.016 olarak açıklanmıştır.

Bu dosyaların dağılımı şu şekildedir:

Hukuk davaları: 476.210

İcra-iflas davaları: 25.347

İdari davalar: 172.716

Vergi davaları: 191

Ceza davaları: 30.933

İcra takip dosyaları: 329.619

Toplam: 1.035.016

2026 yılı itibarıyla bu sayının 1,2 milyona yaklaştığı tahmin edilmektedir.

Dava Sayısındaki Artış Yargının İş Yükünü Artırıyor

SGK ile vatandaşlar veya işverenler arasında yaşanan uyuşmazlıkların artması, iş mahkemelerinin ve Yargıtay’ın iş yükünü de artırıyor.

Bu durum, davaların daha uzun sürede sonuçlanmasına, vatandaşların yargılama giderleriyle karşılaşmasına ve sosyal güvenlik haklarına geç ulaşmasına neden olabiliyor.

Bu nedenle mevzuatta, birçok uyuşmazlık bakımından dava açmadan önce SGK’ya başvuru zorunluluğu getirilmiştir.

SGK’ya Başvuru Dava Şartıdır

7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun 4’üncü maddesine göre, 5510 sayılı Kanun ve diğer sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce SGK’ya başvurulması gerekir.

Bu başvuru yapılmadan doğrudan dava açılması halinde mahkeme, idari başvuru yolu tüketilmediği için davayı usulden reddedebilir.

Bu nedenle SGK işlemlerine karşı dava açmayı düşünen kişilerin öncelikle Kuruma yazılı başvuru yapmaları önemlidir.

SGK Başvuruya 60 Gün İçinde Cevap Vermezse Ne Olur?

SGK’ya yapılan başvuruya 60 gün içinde cevap verilmezse, talep reddedilmiş sayılır.

Bu durumda kişi, SGK’nın açık ret cevabını beklemeden, 60 günlük sürenin sonunda dava açma yoluna gidebilir.

Başka bir ifadeyle, SGK’nın sessiz kalması başvurunun kabul edildiği anlamına gelmez. Kanun gereği bu durum zımni ret olarak değerlendirilir.

SGK’ya Başvuru Süresi Zamanaşımını Etkiler mi?

SGK’ya başvuruda geçen süre, zamanaşımı ve hak düşürücü sürelerin hesaplanmasında dikkate alınmaz.

Bu düzenleme, kişinin idari başvuru yapması nedeniyle dava hakkını kaybetmesini önlemeyi amaçlar.

Ancak yine de sosyal güvenlik uyuşmazlıklarında başvuru ve dava süreleri dikkatle takip edilmelidir.

Doğrudan Dava Açılırsa Ne Olur?

SGK’ya başvuru yapılması gereken bir konuda, doğrudan iş mahkemesinde dava açılması halinde mahkeme davayı usulden reddedebilir.

Çünkü bu tür uyuşmazlıklarda Kuruma başvuru, dava açılabilmesi için ön koşul niteliğindedir.

Bu nedenle gereksiz zaman kaybı ve yargılama masrafı yaşamamak için, dava açmadan önce uyuşmazlığın SGK başvurusu gerektirip gerektirmediği kontrol edilmelidir.

Hizmet Tespit Davaları Bu Kuralın Dışındadır

SGK’ya başvuru şartının en önemli istisnası hizmet tespit davalarıdır.

Hizmet akdine tabi olarak çalışmasına rağmen sigortalı bildirimi yapılmayan veya eksik bildirilen kişiler, zorunlu sigortalılık sürelerinin tespiti için doğrudan iş mahkemesinde dava açabilir.

Bu tür davalarda SGK’ya önceden başvuru yapılması zorunlu değildir.

Hizmet Tespit Davalarında SGK Davaya Katılır

Hizmet tespit davaları işveren aleyhine açılır.

Ancak dava açıldıktan sonra mahkeme tarafından SGK’ya re’sen ihbar yapılır.

SGK, ihbar üzerine davaya davalı yanında ferî müdahil olarak katılır. Kurum, yanında katıldığı taraf kanun yoluna başvurmasa bile karara karşı kanun yoluna başvurabilir.

Yargılama sonunda verilen karar kesinleştikten sonra SGK tarafından uygulanır.

SGK İdari Para Cezalarında Görevli Mahkeme Farklıdır

SGK’nın uyguladığı idari para cezalarına karşı açılacak davalarda görevli mahkeme iş mahkemesi değildir.

Bu tür davalar idare mahkemelerinde görülür.

Dolayısıyla uyuşmazlığın sosyal güvenlik hakkına mı, prim işlemine mi, hizmet tespitine mi yoksa idari para cezasına mı ilişkin olduğu doğru belirlenmelidir.

SGK’ya Başvuru Neden Önemlidir?

SGK’ya başvuru zorunluluğu, uyuşmazlıkların yargıya taşınmadan idari aşamada çözülebilmesini amaçlar.

Kuruma yapılan başvuru sonucunda bazı hatalı işlemler düzeltilebilir, eksik bilgiler tamamlanabilir veya uyuşmazlık mahkemeye gitmeden çözülebilir.

Bu durum hem yargının iş yükünü azaltır hem de vatandaşların daha kısa sürede sonuca ulaşmasını sağlayabilir.

Dava Açmadan Önce Nelere Dikkat Edilmeli?

SGK’ya karşı dava açmadan önce uyuşmazlığın konusu belirlenmelidir.

Dava konusu hizmet tespiti değilse, kural olarak önce SGK’ya başvuru yapılmalıdır.

Başvuru yazılı ve belgeli olmalı, talep açık şekilde belirtilmelidir. SGK’nın ret cevabı veya 60 gün içinde cevap vermemesi halinde dava açma aşamasına geçilebilir.

Sonuç

SGK’ya karşı açılacak davalarda genel kural, dava açmadan önce Kuruma başvuru yapılmasıdır.

7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu uyarınca, hizmet tespit davaları hariç olmak üzere sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklarda SGK’ya başvuru dava şartıdır.

SGK başvuruyu reddederse veya 60 gün içinde cevap vermezse dava açılabilir. Ancak hizmet akdine tabi çalışmaların tespiti için açılacak hizmet tespit davaları doğrudan iş mahkemesinde açılabilir.

Bu nedenle SGK’ya karşı dava açmadan önce başvuru şartı, görevli mahkeme ve dava türü dikkatle değerlendirilmelidir.

Korumanın Anahtarı: Bildirim Zamanı ve İlliyet Bağı

7582 sayılı Kanun’la yürürlüğe giren yeni varlık barışı düzenlemesi, geçmişte beyan dışı bırakılmış bazı gelirler bakımından önemli bir koruma imkânı sunuyor.

Ancak burada asıl mesele, paranın yalnızca bankada bulunup bulunmaması değildir. Korumanın uygulanabilmesi için bildirilen varlık ile geçmişte beyan dışı kalan gelir arasında illiyet bağının kurulabilmesi gerekir.

Bir diğer önemli şart ise bildirimin, vergi incelemesi veya takdire sevk işlemi başlamadan önce yapılmış olmasıdır.

Varlık Barışı Hangi Gelirler İçin Gündeme Gelebilir?

Yeni varlık barışı uygulaması; serbest meslek kazancı, kira geliri ve değer artış kazancı gibi geçmişte beyan dışı kalmış gelirler bakımından farklı yönleriyle gündeme gelebilir.

Örneğin bir avukatın makbuza bağlamadığı vekâlet ücreti, bir ev sahibinin beyan etmediği kira geliri veya bir kişinin beş yıl dolmadan sattığı gayrimenkulden doğan değer artış kazancını beyan etmemesi bu kapsamda değerlendirilebilir.

Bu üç durumda ortak nokta, geçmişte elde edilmiş ancak vergi beyanına yansıtılmamış bir gelirin bulunmasıdır.

Varlık Barışı Tüm Beyan Dışı Gelirleri Otomatik Olarak Silmez

Varlık barışı, geçmişte beyan dışı kalmış her geliri otomatik olarak ortadan kaldıran bir mekanizma değildir.

Bildirim yapılması tek başına yeterli olmayabilir. Bildirilen tutarın hangi gelirden kaynaklandığı, bu gelirle bildirilen para mevcudu arasında bağlantı kurulup kurulamadığı önemlidir.

Başka bir ifadeyle, varlık barışından beklenen korumanın sağlanabilmesi için bildirilen varlığın, ileride yapılabilecek incelemede tespit edilen matrah farkıyla ilişkilendirilebilmesi gerekir.

Birinci Kesim: Serbest Meslek Erbabı ve Makbuzsuz Hasılat

Serbest meslek erbabı bakımından en sık karşılaşılan örneklerden biri, tahsil edilen ancak serbest meslek makbuzuna bağlanmayan gelirlerdir.

Örneğin bir avukatın bazı vekâlet ücretlerini tahsil ettiği halde zamanında makbuz düzenlememesi ve bu gelirleri beyan dışı bırakması halinde, söz konusu tutarlar varlık barışı bakımından gündeme gelebilir.

Bu gelirler banka kanalıyla tahsil edilmiş olabileceği gibi nakit olarak alınmış ve sonradan banka hesabına yatırılmış da olabilir.

Makbuzsuz Hasılat ile Bildirilen Varlık Arasında Bağ Kurulmalı

Serbest meslek kazançlarında korumanın çalışabilmesi için makbuzsuz hasılat ile bildirilen varlık arasında makul ve ispatlanabilir bir bağ kurulmalıdır.

Örneğin geçmişte makbuza bağlanmamış vekâlet ücretleri, banka hesabında bulunan veya sonradan bankaya yatırılan para mevcudu olarak bildirilebilir.

İleride yapılacak bir gelir vergisi incelemesinde bu tahsilatlar nedeniyle matrah farkı bulunursa, bildirilen tutar kadar tarhiyat yapılmaması gündeme gelebilir.

Serbest Meslekte KDV Boyutu da Önemlidir

Serbest meslek kazancında sorun yalnızca gelir vergisiyle sınırlı değildir.

Makbuza bağlanmamış bir serbest meslek hasılatında aynı zamanda KDV hesaplanmamış olması da gündeme gelebilir.

Bu nedenle serbest meslek erbabı açısından varlık barışının gelir vergisi yanında KDV bakımından da koruma sağlayıp sağlamayacağı önemli bir tartışma konusudur.

KDV Otomatik Olarak Kapsam Dışı Değildir

Varlık barışı bakımından KDV’nin her durumda kapsam dışında olduğu söylenemez.

Gelir vergisi ve KDV aynı inceleme raporundan doğuyorsa, kayıt dışı hasılat ile bildirilen varlık arasında bağlantı kurulabiliyorsa, bildirilen tutar kadar KDV yönünden de koruma tartışılabilir.

Bu yaklaşım, özellikle kayıt dışı hasılatın hem gelir vergisi hem de KDV tarhiyatına konu edildiği incelemeler açısından önem taşır.

Serbest Meslek Erbabı İçin Koruma Nasıl İşler?

Serbest meslek erbabı bakımından varlık barışı, doğru kurgulanırsa iki yönlü bir koruma sağlayabilir.

Birinci yön, beyan dışı bırakılan serbest meslek kazancı nedeniyle gelir vergisi tarhiyatının bildirilen tutar kadar önlenmesidir.

İkinci yön ise aynı kayıt dışı hasılat nedeniyle KDV tarhiyatı yapılması halinde, bildirilen tutarın KDV yönünden de dikkate alınmasıdır.

Ancak bu koruma için bildirim zamanı, tutarın kaynağı ve illiyet bağı dikkatle değerlendirilmelidir.

İkinci Kesim: Beyan Edilmemiş Kira Geliri

Varlık barışının gündeme gelebileceği ikinci grup, kira gelirini tamamen veya kısmen beyan dışı bırakan kişilerdir.

Bir ev sahibi, yıllar içinde kira gelirinin bir kısmını beyan etmemiş olabilir. Tahsilatların bir bölümü banka üzerinden, bir bölümü ise elden yapılmış olabilir.

Banka kanalıyla tahsil edilen kira gelirlerinde bağlantı kurmak daha kolaydır. Elden alınan nakit kira gelirleri bakımından ise bildirimden önce bu tutarın banka hesabına yatırılması önem taşır.

Kira Gelirinde Koruma Daha Sade İşler

Kira geliri bakımından varlık barışı, serbest meslek kazancına göre daha sade bir çerçevede değerlendirilebilir.

Çünkü ticari bir organizasyon bulunmadığı sürece kira geliri elde eden kişi KDV mükellefi değildir.

Bu nedenle kira gelirinde temel mesele, beyan dışı bırakılan gayrimenkul sermaye iradı nedeniyle gelir vergisi tarhiyatı yapılıp yapılmayacağıdır.

Beyan Dışı Kira ile Bildirilen Varlık Eşleştirilmeli

Kira gelirinde de korumanın sağlanabilmesi için bildirilen varlık ile beyan dışı kira geliri arasında bağlantı kurulmalıdır.

Örneğin banka hesabına yatırılmış kira tahsilatları, bildirilen para mevcudunun kaynağı olarak gösterilebilir.

İleride yapılacak bir gayrimenkul sermaye iradı incelemesinde beyan dışı kira nedeniyle matrah farkı bulunursa, bildirilen tutar kadar tarhiyat yapılmaması gündeme gelebilir.

Kira Gelirinde KDV ve Belge Cezası Genellikle Gündeme Gelmez

Kira geliri elde eden kişinin ticari organizasyon içinde faaliyet göstermemesi halinde, KDV yönünden ayrıca bir yükümlülük doğmaz.

Ayrıca ev sahibinin serbest meslek erbabı gibi belge düzenleme yükümlülüğü de bulunmadığından, özel usulsüzlük cezası riski tipik olarak ortaya çıkmaz.

Bu nedenle kira gelirlerinde varlık barışı koruması daha çok gelir vergisi boyutunda değerlendirilir.

Üçüncü Kesim: Beyan Dışı Değer Artış Kazancı

Varlık barışı bakımından üçüncü önemli grup, gayrimenkulünü iktisap tarihinden itibaren beş yıl dolmadan satan ve doğan değer artış kazancını beyan etmeyen kişilerdir.

Bu tür gelirler çoğu zaman tek seferlik ve yüksek tutarlı olur.

Gayrimenkul satış bedeli genellikle banka hesabına geçtiği için, satıştan elde edilen para ile bildirilen varlık arasında bağlantı kurulması diğer gelir türlerine göre daha kolay olabilir.

Bildirime Konu Olan Gayrimenkul Değil, Satıştan Gelen Paradır

Değer artış kazancı bakımından dikkat edilmesi gereken önemli nokta şudur:

Varlık barışında bildirime konu olan unsur, satılan gayrimenkulün kendisi değil, satıştan elde edilen paradır.

Dolayısıyla bildirim yapılırken taşınmazın değil, satış sonucunda elde edilen para mevcudunun dikkate alınması gerekir.

Değer Artış Kazancında Matrah Satış Bedelinin Tamamı Değildir

Gayrimenkul satışlarında değer artış kazancı hesaplanırken satış bedelinin tamamı matrah olarak kabul edilmez.

İktisap bedelinin endekslenmiş tutarı, varsa giderler ve istisna tutarı dikkate alındıktan sonra kalan kazanç vergilendirilir.

Bu nedenle varlık barışı bildiriminin, satıştan gelen toplam tutardan ziyade beyan dışı kalan kazanç kısmıyla ilişkilendirilmesi daha doğru olacaktır.

Değer Artış Kazancında Zamanlama Daha Kritik

Gayrimenkul satışları, son dönemde idare tarafından daha yakından takip edilen işlemler arasındadır.

Tapu kayıtları, banka hareketleri, alıcı ve satıcı beyanları üzerinden yapılan kontroller değer artış kazancı riskini artırmaktadır.

Bu nedenle değer artış kazancını beyan dışı bırakmış kişiler açısından varlık barışı bildiriminin inceleme başlamadan önce yapılması özellikle önemlidir.

Alıcının Tapu Harcı Beyanı Satıcı İçin Risk Doğurabilir

Gayrimenkul satışlarında idarenin ilk inceleme veya izah talebi çoğu zaman alıcıya yöneltilebilir.

Alıcı, tapu harcının düşük bedel üzerinden ödendiği gerekçesiyle izaha davet edilebilir veya pişmanlıkla gerçek bedeli beyan edebilir.

Alıcının gerçek satış bedelini beyan etmesi, satıcı açısından da sonuç doğurabilir. Çünkü gerçek satış bedeli ortaya çıktığında, satıcının beyan etmediği değer artış kazancı da tespit edilebilir hale gelir.

İnceleme Başlamadan Bildirim Yapılmalıdır

Varlık barışı korumasının çalışabilmesi için bildirim, inceleme veya takdire sevk işlemi başlamadan önce yapılmalıdır.

İnceleme başladıktan sonra yapılan bildirim, başlamış olan inceleme konusu bakımından beklenen korumayı sağlamayabilir.

Bu nedenle bildirim zamanlaması, varlık barışında en kritik unsurlardan biridir.

İnceleme Başladıysa Koruma Tamamen Ortadan Kalkar mı?

İnceleme başladıktan sonra yapılan bildirimin etkisi, incelemenin kapsamına göre değerlendirilmelidir.

Başlamış olan inceleme hangi dönem, hangi vergi türü ve hangi konuya ilişkinse, koruma kaybı da esasen bu alanla sınırlı olabilir.

Ancak incelemenin kapsamı dikkatle analiz edilmeden bu konuda kesin bir değerlendirme yapılmamalıdır.

Varlık Barışı Ne Sağlar?

Varlık barışı, bildirilen tutar kadar bir koruma sağlar.

Serbest meslek kazancı, kira geliri veya değer artış kazancı bakımından bildirilen varlık ile beyan dışı gelir arasında illiyet bağı kurulabiliyorsa, bu tutara kadar vergi tarhiyatı yapılmaması gündeme gelebilir.

Ancak bildirilen tutarı aşan kısım varsa, aşan bölüm için vergi tarhiyatı ve ceza riski devam edebilir.

Varlık Barışı Ne Sağlamaz?

Varlık barışı, geçmişteki tüm vergi risklerini sınırsız şekilde ortadan kaldırmaz.

Bildirilen tutarla ilgisi bulunmayan gelirler, farklı dönemler, farklı vergi türleri veya bağlantısı kurulamayan kayıt dışı işlemler bakımından koruma sağlamayabilir.

Ayrıca bildirim yapılmış olması, yanlış tutar bildirimi veya zayıf illiyet bağı halinde mükellefi otomatik olarak güvence altına almaz.

Serbest Meslek, Kira ve Değer Artış Kazancı Bakımından Farklar

Serbest meslek kazancında gelir vergisi yanında KDV ve belge düzeni boyutu da gündeme gelebilir.

Kira gelirinde ise ticari organizasyon bulunmadıkça konu büyük ölçüde gelir vergisiyle sınırlıdır.

Değer artış kazancında ise satış işleminin banka ve tapu kayıtları üzerinden izlenebilir olması nedeniyle bağlantı kurulması daha kolay olabilir; ancak inceleme riski de daha hızlı ortaya çıkabilir.

Mükellefler Nelere Dikkat Etmeli?

Varlık barışından yararlanmak isteyen mükelleflerin, bildirilecek tutarı rastgele belirlememesi gerekir.

Beyan dışı kaldığı düşünülen gelir türü, ilgili dönem, muhtemel matrah farkı ve banka hareketleri birlikte değerlendirilmelidir.

Bildirim tutarı, mümkün olduğunca beyan dışı kalan gelirle uyumlu olmalı ve illiyet bağı belgelerle desteklenmelidir.

Sonuç

Yeni varlık barışı düzenlemesi, serbest meslek kazancı, kira geliri ve değer artış kazancı bakımından önemli bir koruma imkânı sunabilir.

Ancak bu koruma sınırsız ve otomatik değildir. Korumanın uygulanabilmesi için bildirilen varlık ile beyan dışı gelir arasında illiyet bağı kurulmalı ve bildirim mutlaka inceleme veya takdire sevk işlemi başlamadan önce yapılmalıdır.

Serbest meslek erbabı açısından koruma gelir vergisiyle birlikte aynı inceleme raporuna dayanan KDV’yi de kapsayabilecek şekilde değerlendirilebilir. Kira gelirinde koruma daha çok gelir vergisi boyutunda işler. Değer artış kazancında ise satıştan elde edilen para ile beyan dışı kalan kazanç arasındaki bağın doğru kurulması gerekir.

Kısacası varlık barışı, geçmişte beyan dışı bırakılan gelirleri kendiliğinden silen bir düzenleme değildir. Ancak doğru zamanda, doğru tutarla ve doğru belge kurgusuyla kullanıldığında, üç kesim için de etkili bir koruma kalkanı oluşturabilir.

Türk Ticaret Kanunu Para Cezaları 2026 Yılı İçin Güncellendi

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nda kabahat olarak düzenlenen fiiller için uygulanacak idari para cezaları, 2026 yılında yeniden değerleme oranı dikkate alınarak artırıldı.

TTK’da yer alan idari para cezaları, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 17’nci maddesi uyarınca her yıl yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanıyor.

Bu kapsamda ticaret sicili işlemleri, ticaret unvanı kullanımı, ticari belgelerde zorunlu bilgiler, defter tutma düzeni, defter onayları ve elektronik ortamda saklanan belgelerin ibrazı gibi birçok yükümlülüğe aykırılık halinde uygulanacak ceza tutarları 2026 yılı için yeniden belirlendi.

2026 Yılında En Düşük Ceza Tutarı 44.443 TL Oldu

Türk Ticaret Kanunu kapsamında birçok kabahat için 2026 yılında uygulanacak idari para cezası 44.443 TL olarak belirlendi.

Bu tutar özellikle ticaret unvanı, tescil ve kayıt işlemleri, ticari belgelerde zorunlu bilgilere yer verilmemesi ve şube tescil yükümlülüklerine aykırılık hallerinde uygulanacak.

2024 yılında 24.607 TL olan bu ceza tutarı, 2025 yılında 35.416 TL’ye, 2026 yılında ise 44.443 TL’ye yükseldi.

Tescil ve Kayıt İçin Gerçeğe Aykırı Beyan

Ticaret siciline tescil veya kayıt için gerçeğe aykırı beyanda bulunulması halinde 2026 yılında 44.443 TL idari para cezası uygulanacak.

Bu yükümlülük, ticaret siciline sunulan bilgilerin doğru, eksiksiz ve gerçeğe uygun olmasını zorunlu kılmaktadır.

Şirket kuruluşu, adres değişikliği, müdür veya yönetim kurulu değişikliği, şube açılışı ve benzeri işlemlerde ticaret siciline verilen beyanların doğruluğu büyük önem taşır.

Ticaret Unvanının Kullanılmaması Ceza Nedeni

Tacirin ticari işletmesine ilişkin işlemleri ticaret unvanı ile yapmaması ve işletmesiyle ilgili senetlerle diğer belgeleri bu unvan altında imzalamaması halinde de 44.443 TL idari para cezası uygulanacak.

Ticaret unvanı, tacirin ticari faaliyetlerinde kullandığı temel ayırt edici unsurlardan biridir.

Bu nedenle ticari işlemlerde unvanın doğru ve usulüne uygun şekilde kullanılması gerekir.

Ticaret Unvanının İşletmede Görünür Şekilde Yazılması Zorunlu

Tescil edilen ticaret unvanının, ticari işletmenin görülebilecek bir yerine okunaklı şekilde yazılmaması da ceza kapsamındadır.

Bu yükümlülüğe aykırılık halinde 2026 yılı için uygulanacak idari para cezası 44.443 TL’dir.

İşletmelerin tabelalarında, işyeri girişlerinde veya görülebilir alanlarında ticaret unvanını doğru şekilde bulundurması gerekir.

Ticari Belgelerde Zorunlu Bilgiler Yer Almalı

Ticari mektuplarda ve ticari defterlerin dayanağını oluşturan belgelerde bazı bilgilerin bulunması zorunludur.

Bu kapsamda ticaret unvanı, işletmenin merkezi, ticaret sicili numarası ve şirket internet sitesi oluşturma yükümlülüğüne tabi ise internet sitesi adresi belgelerde gösterilmelidir.

Bu bilgilerin yer almaması halinde 2026 yılında 44.443 TL idari para cezası uygulanacak.

İnternet Sitesi Yükümlülüğü Olan Şirketler İçin Ek Risk

İnternet sitesi kurma yükümlülüğü bulunan sermaye şirketleri açısından ayrıca dikkat edilmesi gereken yükümlülükler bulunmaktadır.

Anonim şirketlerde yönetim kurulu başkan ve üyelerinin adları ve soyadları ile taahhüt edilen ve ödenen sermaye miktarı internet sitesinde yayımlanmalıdır.

Limited şirketlerde müdürlerin adları ve soyadları ile taahhüt edilen ve ödenen sermaye miktarı; sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerde ise yöneticilerin adları ve soyadları ile sermaye bilgileri internet sitesinde yer almalıdır.

Bu yükümlülüklere uyulmaması halinde 2026 yılında 44.443 TL idari para cezası uygulanacaktır.

İmza Beyanı ve Sicil Müdürlüğüne Bildirim Yükümlülüğü

Tacirin kullanacağı ticaret unvanını ve bu unvan altına atacağı imzayı notere onaylattırdıktan sonra sicil müdürlüğüne vermemesi ceza kapsamındadır.

Tacirin tüzel kişi olması halinde, unvanla birlikte tüzel kişi adına imzaya yetkili kişilerin imzalarının da notere onaylatılarak sicil müdürlüğüne verilmesi gerekir.

Bu yükümlülüğün ihlali halinde 2026 yılında 44.443 TL idari para cezası uygulanacak.

Türkiye’deki Şubeler İçin Tescil Süresine Dikkat

Merkezi Türkiye’de bulunan ticari işletmelerin şubeleri, açıldıkları günden itibaren 15 gün içinde kendilerini ve seçtikleri ticaret unvanını bulundukları yer ticaret siciline tescil ve ilan ettirmek zorundadır.

Ayrıca şube adına temsile yetkili kişilerin imzalarının notere onaylatılarak sicil müdürlüğüne verilmesi gerekir.

Bu yükümlülüklere aykırılık halinde 2026 yılında 44.443 TL idari para cezası uygulanır.

Yabancı Merkezli Şirketlerin Türkiye Şubeleri

Merkezleri Türkiye dışında bulunan ticari işletmelerin Türkiye’deki şubeleri de açılıştan itibaren 15 gün içinde tescil ve ilan yükümlülüğünü yerine getirmelidir.

Bu şubelerin, seçtikleri ticaret unvanını bulundukları yer ticaret siciline tescil ve ilan ettirmeleri; şube adına temsile yetkili kişilerin imzalarını sicil müdürlüğüne vermeleri gerekir.

Ayrıca yerleşim yeri Türkiye’de bulunan tam yetkili bir ticari mümessil atanması da zorunludur.

Bu yükümlülüklere aykırılık halinde 2026 yılında 44.443 TL ceza uygulanacaktır.

Gerçek Kişi Tacirin Unvanında Ad ve Soyad Kısaltılamaz

Gerçek kişi tacirin ticaret unvanında ad ve soyadın kısaltılarak yazılması da TTK kapsamında cezaya tabidir.

Bu aykırılık halinde uygulanacak idari para cezası 2026 yılı için 44.443 TL’dir.

Gerçek kişi tacirlerin ticaret unvanlarında ad ve soyad bilgilerine mevzuata uygun şekilde yer vermesi gerekir.

Şirket Türlerine Göre Ticaret Unvanı Kurallarına Uyulmalı

Kollektif şirketlerin ticaret unvanında bütün ortakların veya ortaklardan en az birinin adı ve soyadı ile şirket türünü gösteren ibare yer almalıdır.

Adi komandit ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerde ise komandite ortaklardan en az birinin ad ve soyadı ile şirket türü gösterilmelidir.

Bu şirketlerin ticaret unvanında komanditer ortakların ad ve soyadlarına yer verilmemesi gerekir.

Bu kurallara aykırılık halinde 2026 yılı ceza tutarı 44.443 TL’dir.

Anonim, Limited ve Kooperatiflerde Unvan Kuralları

Anonim, limited ve kooperatif şirketlerin ticaret unvanlarında işletme konusunun gösterilmesi gerekir.

Ayrıca ticaret unvanında “anonim şirket”, “limited şirket” veya “kooperatif” ibarelerinin bulunması zorunludur.

Bu şirketlerin ticaret unvanında gerçek bir kişinin adı veya soyadı yer alıyorsa, şirket türünü gösteren ibareler baş harflerle veya başka şekilde kısaltılarak yazılamaz.

Bu yükümlülüklere aykırılık halinde 2026 yılında 44.443 TL idari para cezası uygulanır.

İşletme Adının Tescil ve İlan Ettirilmemesi

İşletme adının tescil ve ilan ettirilmemesi de TTK kapsamında idari para cezasına bağlanmıştır.

Bu aykırılık için 2026 yılında uygulanacak ceza tutarı 44.443 TL’dir.

İşletme adı kullanan tacirlerin, bu adı ticaret siciline tescil ve ilan ettirmesi gerekir.

Ticari Defterlere İlişkin Cezalar 88.997 TL’ye Yükseldi

TTK kapsamında ticari defterlere ilişkin birçok aykırılık için 2026 yılında uygulanacak idari para cezası 88.997 TL olarak belirlendi.

Bu gruptaki cezalar, 2024 yılında 49.276 TL, 2025 yılında ise 70.922 TL olarak uygulanmıştı.

2026 yılı itibarıyla defter düzenine ilişkin yükümlülüklere aykırılıkların mali sonucu daha ağır hale geldi.

Defterler İşletmenin Durumunu Gösterir Şekilde Tutulmalı

Ticari defterlerin, üçüncü kişi uzmanlara makul bir süre içinde yapacakları incelemede işletmenin faaliyetleri ve finansal durumu hakkında fikir verebilecek şekilde tutulması gerekir.

Bu yükümlülüğe aykırı davranılması halinde 2026 yılında 88.997 TL idari para cezası uygulanır.

Defterlerin yalnızca tutulması değil, işletmenin faaliyetlerini anlaşılır şekilde ortaya koyması da zorunludur.

İşletme Faaliyetleri Defterlerden İzlenebilmelidir

İşletme faaliyetlerinin oluşumu ve gelişimi ticari defterlerden izlenebilmelidir.

Defter kayıtları, ticari faaliyetin seyrini ve mali durumunu takip etmeye elverişli değilse cezai yaptırım gündeme gelebilir.

Bu aykırılık için 2026 yılı ceza tutarı 88.997 TL’dir.

Belgelerin Kopyaları Saklanmalıdır

Tacir, işletmesiyle ilgili olarak gönderilmiş bulunan her türlü belgenin kopyasını saklamakla yükümlüdür.

Bu saklama yazılı, görsel veya elektronik ortamda yapılabilir.

Belgelerin saklanmaması halinde 2026 yılında 88.997 TL idari para cezası uygulanacaktır.

Açılış ve Kapanış Onayları Süresinde Yaptırılmalı

Ticari defterlerin açılış veya kapanış onaylarının yaptırılmaması da ağır idari para cezasına tabidir.

Bu aykırılık halinde 2026 yılında 88.997 TL ceza uygulanır.

Şirketlerin özellikle yıl sonu ve yeni dönem başlangıcında defter tasdik sürelerini dikkatle takip etmesi gerekir.

Defterlerin Türkçe Tutulması Zorunlu

Ticari defterlerin Türkçe tutulması gerekir.

Defterlerin Türkçe tutulmaması halinde 2026 yılında 88.997 TL idari para cezası uygulanacaktır.

Yabancı para, yabancı dilde açıklama veya özel kısaltma kullanılan kayıtların mevzuata uygun şekilde açıklanması ayrıca önem taşır.

Kısaltma ve Sembollerin Anlamı Açıkça Belirtilmeli

Defterlerde kısaltmalar, harfler, rakamlar veya semboller kullanılıyorsa bunların anlamları açıkça belirtilmelidir.

Bu açıklamaların yapılmaması, defterlerin anlaşılabilirliğini ve denetlenebilirliğini azaltır.

Bu aykırılık halinde 2026 yılında 88.997 TL idari para cezası uygulanır.

Kayıtlar Eksiksiz, Doğru ve Zamanında Yapılmalı

Ticari defterlere yapılan yazımların ve diğer gerekli kayıtların eksiksiz, doğru, zamanında ve düzenli şekilde yapılması zorunludur.

Kayıtların gecikmeli, eksik veya hatalı yapılması halinde TTK kapsamında idari para cezası gündeme gelebilir.

Bu cezanın 2026 yılı tutarı 88.997 TL’dir.

Defter Kayıtları Önceki İçerik Anlaşılmayacak Şekilde Değiştirilemez

Ticari defterlere yapılan bir kaydın önceki içeriği belirlenemeyecek şekilde çizilmesi veya değiştirilmesi yasaktır.

Defterlerde yapılan düzeltmeler, önceki kaydın okunmasına engel olmayacak şekilde yapılmalıdır.

Bu kurala aykırılık halinde 2026 yılında 88.997 TL idari para cezası uygulanır.

Sonradan Yapılan Değişiklikler Anlaşılır Olmalı

Defterlerde, kayıt sırasında mı yoksa daha sonra mı yapıldığı anlaşılmayan değişikliklerin yapılması da ceza nedenidir.

Kayıt düzeni, yapılan değişikliğin zamanı ve niteliği bakımından açıklık taşımalıdır.

Bu aykırılık halinde 2026 yılı için 88.997 TL idari para cezası uygulanacaktır.

Elektronik Defter ve Kayıtlarda Okunabilirlik Sağlanmalı

Defterlerin ve diğer kayıtların elektronik ortamda tutulması halinde, bu bilgilerin her zaman kolaylıkla okunabilmesi sağlanmalıdır.

Elektronik kayıtların erişilebilir, okunabilir ve gerektiğinde ibraz edilebilir olması gerekir.

Bu yükümlülüğe uyulmaması halinde 2026 yılında 88.997 TL idari para cezası uygulanır.

Hileli Envanter Çıkarılması

Hileli envanter çıkarılması, TTK kapsamında idari para cezasına bağlanan önemli aykırılıklardan biridir.

Envanterin gerçeği yansıtması, işletmenin malvarlığı ve mali durumunu doğru şekilde göstermesi gerekir.

Hileli envanter çıkarılması halinde 2026 yılı için 88.997 TL idari para cezası uygulanacaktır.

Elektronik Ortamda Saklanan Belgeler İbraz Edilebilmelidir

Elektronik ortamda saklanan belgelerin gerektiğinde ibraz edilememesi de TTK kapsamında cezaya tabidir.

Belgelerin elektronik ortamda saklanması tek başına yeterli değildir. Bu belgelerin denetim veya inceleme sırasında erişilebilir ve sunulabilir olması gerekir.

Bu yükümlülüğe aykırılık halinde 2026 yılında 88.997 TL ceza uygulanır.

Şirketler 2026 Yılında Nelere Dikkat Etmeli?

TTK kapsamındaki idari para cezaları, şirketlerin günlük işleyişinde sık karşılaşılan yükümlülüklere ilişkindir.

Bu nedenle şirketlerin özellikle ticaret sicili işlemleri, ticaret unvanı kullanımı, ticari belgeler, internet sitesi yükümlülükleri ve defter tasdiklerini düzenli takip etmesi gerekir.

Küçük görünen şekli eksiklikler, 2026 yılında yüksek tutarlı idari para cezalarına neden olabilir.

Sonuç

Türk Ticaret Kanunu kapsamında kabahat olarak düzenlenen fiiller için uygulanacak idari para cezaları 2026 yılında artırıldı.

Tescil ve ticaret unvanına ilişkin birçok aykırılık için ceza tutarı 44.443 TL olarak belirlendi. Ticari defterlerin tutulması, defter onayları, kayıt düzeni, belge saklama ve elektronik kayıtların ibrazı gibi yükümlülüklere aykırılık halinde ise 88.997 TL idari para cezası uygulanacak.

Şirketlerin bu cezalarla karşılaşmamak için ticaret sicili, defter, belge, internet sitesi ve unvan kullanımına ilişkin yükümlülüklerini mevzuata uygun şekilde yerine getirmesi büyük önem taşıyor.

Elektronik Tebligat Sisteminden Çıkış Mümkün mü?

Elektronik tebligat sistemine zorunlu veya isteğe bağlı olarak dahil olanların, belirli istisnalar dışında sistemden çıkmaları mümkün değildir.

Bu nedenle elektronik tebligat sistemine dahil olan mükelleflerin, elektronik tebligat adreslerini düzenli olarak takip etmeleri gerekir.

Sisteme dahil olunduktan sonra tebligatların elektronik ortamda yapılması, mükellefler açısından hukuki sürelerin takibi bakımından büyük önem taşır.

Tüzel Kişilerde E-Tebligat Adresi Ne Zaman Kapanır?

Tüzel kişilerde elektronik tebligat adresi, ticaret sicil kaydının silindiği tarih itibarıyla kapatılır.

Bu kapsamda nevi değişikliği ve birleşme halleri de dikkate alınır.

Şirketin ticaret sicil kaydının sona ermesiyle birlikte elektronik tebligat adresinin kullanımı da sona erer.

Gerçek Kişilerde E-Tebligat Adresinin Kapatılması

Gerçek kişilerde elektronik tebligat adresi, ilgilinin ölümü veya gaipliğine karar verildiğinin idare tarafından tespit edilmesi halinde kapatılır.

Bu durumda kapatma işlemi, ölüm veya gaiplik karar tarihi itibarıyla re’sen yapılır.

Ayrıca mirasçıların bağlı olunan vergi dairesine başvurması halinde de vefat eden kişinin elektronik tebligat adresi kullanıma kapatılır.

Yükümlülüklere Uymayanlara Ceza Uygulanır

Elektronik tebligat sistemine dahil olması zorunlu olanların, ilgili tebliğle getirilen yükümlülüklere uymaması halinde cezai yaptırım uygulanır.

Bu durumda Vergi Usul Kanunu’nun 148, 149 ve mükerrer 257’nci maddeleri kapsamında bilgi verme ve elektronik sistem yükümlülüklerine aykırılık hükümleri dikkate alınır.

Yükümlülüğe aykırı davrananlar hakkında Vergi Usul Kanunu’nun mükerrer 355’inci maddesinde yer alan özel usulsüzlük cezası uygulanabilir.

Ceza Sonrası E-Tebligat Adresi Re’sen Oluşturulabilir

Elektronik tebligat yükümlülüğünü yerine getirmeyen mükellefler hakkında ceza uygulanmasının ardından idare tarafından re’sen işlem yapılabilir.

Bu kapsamda internet vergi dairesi kullanıcı kodu, parola ve şifresi oluşturulur.

Gerçek kişilerde bu bilgiler mükellefe, tüzel kişiler ile tüzel kişiliği olmayan teşekküllerde ise doğrudan kanuni temsilciye tebliğ edilir.

Bu işlemden sonra elektronik tebligat adresine tebligat gönderimine başlanır.

Tebligatlar Elektronik veya Diğer Usullerle Yapılabilir

Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre tebliği gereken evrak, elektronik tebligat sistemi üzerinden gönderilebilir.

Bununla birlikte kanunda yer alan diğer tebligat hükümlerine göre de tebligat yapılması mümkündür.

Ancak elektronik tebligat zorunluluğu bulunan mükellefler bakımından elektronik tebligat sisteminin düzenli takip edilmesi hak kaybı yaşanmaması açısından önemlidir.

Elektronik Tebligat Uygulaması Ne Zaman Başladı?

Elektronik tebligat uygulaması, 1 Ocak 2016 tarihi itibarıyla yürürlüğe girmiştir.

Ancak bu tarihten önce bildirimde bulunan mükelleflere 1 Ekim 2015 tarihinden itibaren elektronik tebligat yapılabilmesi mümkün hale gelmiştir.

Bu tarihten itibaren elektronik tebligat sistemi, vergi idaresinin mükelleflere yapacağı tebligatlarda önemli bir yöntem olarak kullanılmaya başlanmıştır.

KEP ile Vergi E-Tebligat Sistemi Aynı Değildir

Kayıtlı Elektronik Posta, kısa adıyla KEP, elektronik tebligat sistemiyle karıştırılmamalıdır.

Vergi mevzuatı kapsamında kullanılan elektronik tebligat sistemi, vergi idaresinin mükelleflere yapacağı tebligatlar için uygulanır.

KEP ise Tebligat Kanunu ve başta Türk Ticaret Kanunu olmak üzere vergi hukuku dışındaki birçok işlemde kullanılan ayrı bir sistemdir.

KEP Adresi Olanlar Vergi Tebligatı İçin Ayrıca Başvuru Yapmalıdır

Bir mükellefin KEP adresinin bulunması, vergi idaresinden elektronik tebligat alabilmesi için tek başına yeterli değildir.

Vergiyle ilgili tebligatların alınabilmesi için ayrıca Gelir İdaresi Başkanlığı’nın elektronik tebligat sistemine dahil olunması gerekir.

Bu nedenle KEP kullanan mükelleflerin, vergi tebligatları bakımından ayrıca elektronik tebligat şifresi ve erişim bilgilerini edinmeleri önemlidir.

KEP ve Vergi E-Tebligat Sisteminin İlişkisi Yoktur

KEP sistemi ile Vergi Usul Kanunu kapsamındaki elektronik tebligat sistemi birbirinden bağımsızdır.

KEP adresi, vergi idaresi tarafından yapılan elektronik tebligatların alınacağı adres yerine geçmez.

Bu nedenle mükelleflerin her iki sistemi kullanım amaçlarına göre ayrı ayrı değerlendirmesi gerekir.

2026 Yılında TTK Kapsamında Uygulanacak İdari Para Cezaları

Türk Ticaret Kanunu kapsamında uygulanacak idari para cezalarının 2026 yılı tutarları yeniden belirlenmiştir.

Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan ve 17 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan tebliğ ile TTK’da yer alan idari para cezaları güncellenmiştir.

Bu güncellemede, 2025 yılı için belirlenen yüzde 25,49 oranındaki yeniden değerleme oranı esas alınmıştır.

TTK Cezaları Kimleri İlgilendiriyor?

TTK kapsamındaki idari para cezaları, ticari faaliyet yürüten gerçek ve tüzel kişileri doğrudan ilgilendirir.

Özellikle şirket yöneticileri, yönetim kurulu üyeleri, müdürler ve ticaret sicili işlemlerinden sorumlu kişiler bu cezalar bakımından dikkatli olmalıdır.

Tescil, ilan, ticari belge düzeni, defter tutma ve hamiline yazılı pay senedi bildirimi gibi yükümlülüklerin ihlali ciddi para cezalarına neden olabilir.

Ticaret Siciline Tescil Yükümlülüğüne Aykırılık

TTK’nın 33’üncü maddesi, tescili zorunlu olan hususların süresi içinde ticaret siciline tescil ettirilmesini öngörür.

Genel kurul kararları, adres değişiklikleri, müdür atamaları, unvan değişiklikleri ve şube açılışları gibi birçok işlem tescile tabidir.

Bu yükümlülüğe aykırı davranılması halinde 2026 yılı için uygulanacak idari para cezası 22.194 TL olarak belirlenmiştir.

Tescil ve İlan İşlemlerinde Sürelere Dikkat Edilmeli

Şirketler bakımından ticaret sicili işlemlerinin zamanında yapılması önemlidir.

Tescili gereken bir işlemin süresinde sicile bildirilmemesi, şekli bir eksiklik gibi görünse de idari para cezası sonucunu doğurabilir.

Bu nedenle şirketlerin genel kurul, yönetim kurulu ve müdürler kurulu kararlarını tescil gerekliliği yönünden ayrıca değerlendirmesi gerekir.

Tescil ve Kayıt İçin Gerçeğe Aykırı Beyan

TTK’nın 38’inci maddesi kapsamında tescil ve kayıt işlemlerinde gerçeğe aykırı beyanda bulunulması yaptırıma tabidir.

Ticaret siciline yapılacak başvurularda sunulan bilgi ve belgelerin doğru, eksiksiz ve gerçeğe uygun olması gerekir.

Bu yükümlülüğe aykırılık halinde 2026 yılı için uygulanacak idari para cezası 44.443 TL olarak belirlenmiştir.

Ticari Belgelerde Zorunlu Bilgilere Yer Verilmelidir

TTK kapsamında ticari mektuplar, faturalar, sevk irsaliyeleri, e-postalar ve benzeri ticari belgelerde bazı bilgilere yer verilmesi gerekir.

Şirketin ticaret unvanı, merkez adresi ve MERSİS numarası gibi bilgiler ticari belgelerde bulunmalıdır.

Bu bilgilerin eksik olması, özellikle elektronik iletişimin yaygınlaştığı günümüzde şirketler açısından önemli bir ceza riski doğurur.

Ticari Belgeler ve Levha Asma Zorunluluğu

TTK’nın 51’inci maddesi kapsamında ticari belgelerde zorunlu bilgilerin yer alması ve işletmenin görülebilir bir yerine ticaret unvanı levhası asılması gerekir.

Fatura, irsaliye ve ticari mektuplarda sicil numarası, ticaret unvanı ve merkez gibi bilgiler eksiksiz bulunmalıdır.

Bu yükümlülüklere uyulmaması halinde 2026 yılı için uygulanacak idari para cezası 44.443 TL olarak belirlenmiştir.

Defter Tutma ve Kapanış Tasdiki Yükümlülüğü

TTK’nın 562’nci maddesi, ticari defterlerin usulüne uygun tutulmaması ve gerekli onayların yaptırılmaması gibi birçok aykırılığı cezai yaptırıma bağlamaktadır.

Şirketlerin ticari defterlerini mevzuata uygun şekilde tutması, açılış ve kapanış onaylarını süresinde yaptırması gerekir.

Bu yükümlülüklerin ihlali, şirketler ve yöneticiler açısından idari para cezası doğurabilir.

Bağımsız Denetim ve İnternet Sitesi Yükümlülükleri

TTK’nın 562’nci maddesi yalnızca defter düzeniyle sınırlı değildir.

Bağımsız denetime tabi şirketlerin denetçi atamaması ve internet sitesi kurma yükümlülüğüne uymaması da idari para cezasına konu olabilir.

Bu nedenle bağımsız denetime tabi şirketlerin, denetçi seçimi ve internet sitesi yükümlülüklerini süresinde yerine getirmesi gerekir.

TTK 562 Kapsamında 2026 Yılı Ceza Tutarı

TTK’nın 562’nci maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında düzenlenen aykırılıklar için uygulanacak idari para cezası 2026 yılı için 88.997 TL olarak belirlenmiştir.

Bu tutar, ticari defterlerin usulüne uygun tutulması, tasdiklerin zamanında yaptırılması ve diğer şirket yükümlülüklerinin yerine getirilmesi gerektiğini göstermektedir.

Hamiline Yazılı Pay Senetleri Bildirimi

Hamiline yazılı pay senetleri bakımından bildirim yükümlülükleri de TTK kapsamında önem taşır.

TTK’nın 562’nci maddesinin on üçüncü fıkrasının birinci bendi kapsamında öngörülen idari para cezası 2026 yılı için 173.801 TL’ye yükseltilmiştir.

Bu nedenle hamiline yazılı pay senedi çıkaran anonim şirketlerin bildirim yükümlülüklerini dikkatle takip etmesi gerekir.

Şirket Yöneticileri Açısından Sorumluluk Riski

TTK kapsamındaki idari para cezaları, yalnızca şirket tüzel kişiliğini değil, bazı hallerde yöneticileri de ilgilendirebilir.

Yönetim kurulu üyeleri, şirket müdürleri ve kanuni temsilciler; tescil, defter, denetim, bildirim ve ilan yükümlülüklerinin yerine getirilmesinden sorumlu olabilir.

Bu nedenle şirketlerin mevzuat takvimini düzenli takip etmesi, gerekli kararları zamanında alması ve tescil işlemlerini geciktirmemesi gerekir.

Şirketler Nelere Dikkat Etmeli?

Şirketlerin 2026 yılında TTK kaynaklı idari para cezalarıyla karşılaşmamak için özellikle şu konulara dikkat etmesi gerekir:

Tescili gereken karar ve değişiklikler süresinde ticaret siciline bildirilmelidir.

Ticari belgelerde unvan, merkez, sicil ve MERSİS bilgileri eksiksiz yer almalıdır.

Ticaret unvanı levhası işletmenin görülebilir yerine asılmalıdır.

Ticari defterlerin açılış ve kapanış onayları zamanında yaptırılmalıdır.

Bağımsız denetime tabi şirketlerde denetçi seçimi ihmal edilmemelidir.

Hamiline yazılı pay senetlerine ilişkin bildirimler süresinde yapılmalıdır.

Sonuç

Elektronik tebligat sistemine dahil olan mükelleflerin, belirli istisnalar dışında sistemden çıkmaları mümkün değildir. Tüzel kişilerde ticaret sicil kaydının silinmesi, gerçek kişilerde ölüm veya gaiplik gibi hallerde elektronik tebligat adresi kapatılır.

KEP sistemi ile vergi mevzuatındaki elektronik tebligat sistemi birbirinden farklıdır. KEP adresi bulunan mükelleflerin, vergi tebligatlarını alabilmek için ayrıca elektronik tebligat sistemine dahil olmaları gerekir.

2026 yılında Türk Ticaret Kanunu kapsamında uygulanacak idari para cezaları da artırılmıştır. Tescil yükümlülüğüne aykırılık, ticari belgelerde zorunlu bilgilerin eksikliği, defter tutma ve tasdik yükümlülükleri ile hamiline yazılı pay senedi bildirimlerinin ihlali şirketler açısından ciddi mali sonuçlar doğurabilir.

Elektronik Tebligat Uygulamasının Yasal Dayanağı

Elektronik tebligat uygulamasının vergi mevzuatındaki temel dayanağı, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 107/A maddesidir.

Söz konusu maddeye göre, Vergi Usul Kanunu hükümleri kapsamında tebliğ yapılacak kişilere, klasik tebliğ usullerine bağlı kalınmaksızın elektronik ortamda tebligat yapılabilir.

Elektronik ortamda yapılan tebligat, muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır.

Maliye Bakanlığına Yetki Verildi

Vergi Usul Kanunu’nun 107/A maddesiyle Maliye Bakanlığına elektronik tebligat konusunda geniş yetkiler verilmiştir.

Bu kapsamda Bakanlık;

Elektronik tebligata ilişkin teknik altyapıyı kurmaya,

Kurulmuş sistemleri kullanmaya,

Tebliğe elverişli elektronik adres kullanma zorunluluğu getirmeye,

Elektronik tebligat yapılacak kişileri belirlemeye,

Usul ve esasları düzenlemeye

yetkili kılınmıştır.

Bu yetki, 27 Ağustos 2015 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 456 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile kullanılmıştır.

Elektronik Tebligat Ne Anlama Gelir?

Elektronik tebligat, tebliği gereken evrakın fiziki ortam yerine elektronik ortamda muhataba ulaştırılmasıdır.

Vergi idaresi tarafından düzenlenen elektronik imzalı tebliğ evrakı, Gelir İdaresi Başkanlığı sistemi üzerinden mükellefin elektronik tebligat adresine iletilir.

Bu yöntemle tebliğ işlemi, kağıt ortamındaki klasik tebligata göre daha hızlı, izlenebilir ve güvenli hale gelmektedir.

E-Tebligatta 5 Gün Kuralı

Elektronik tebligatta en önemli kurallardan biri “5 gün kuralı”dır.

Vergi Usul Kanunu’na göre elektronik ortamda gönderilen tebligat, muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır.

Bu nedenle süreler, elektronik tebligatın sisteme düştüğü gün değil, bu günü izleyen beşinci günün sonunda işlemeye başlar.

Örnekle 5 Gün Kuralı

Bir elektronik tebligat mükellefin elektronik adresine 1 Haziran’da ulaşmışsa, bu tarihi izleyen beşinci günün sonunda tebliğ edilmiş sayılır.

Bu durumda hukuki süreler, beşinci günün bitiminden sonra işlemeye başlar.

Bu kural, elektronik tebligat sisteminde süre hesaplaması bakımından büyük önem taşır.

E-Tebligat Zorunluluğu Olanlara Fiziki Tebligat Yapılamaz

Elektronik tebligat zorunluluğu bulunan kişi ve kurumlara fiziki yolla tebligat yapılması hukuki sonuç doğurmayabilir.

Yargıtay kararlarında da elektronik tebligat zorunluluğu bulunan muhataplara, elektronik tebligat yerine klasik posta veya fiziki tebligat yapılmasının geçerli kabul edilmeyeceği vurgulanmaktadır.

Bu nedenle e-tebligat zorunluluğu bulunanlara yapılacak tebligatlarda elektronik yolun kullanılması gerekir.

Fiziki Tebligat Süreleri Başlatmaz

Elektronik tebligat zorunluluğu olan kişiye fiziki tebligat yapılması halinde, bu tebligat hukuki sürelerin başlaması açısından geçerli kabul edilmeyebilir.

Muhatabın belgeyi sonradan öğrenmiş olması da usulsüz yapılan tebligatı geçerli hale getirmez.

Bu nedenle tebligatın doğru kanaldan yapılması, hak kaybı ve usul tartışmalarının önüne geçilmesi açısından önemlidir.

Elektronik Tebligat Zorunluluğu Kapsamında Olanlar

Tebligat Kanunu ve ilgili düzenlemeler kapsamında bazı kişi ve kurumlar için elektronik tebligat zorunludur.

Bu kapsamdaki başlıca kişi ve kurumlar şunlardır:

Avukatlar,

Noterler,

Anonim ve limited şirketler dahil sermaye şirketleri,

Arabulucular,

Bilirkişiler,

Kamu kurum ve kuruluşları,

Kamu tüzel kişileri,

Ticari, zirai ve mesleki kazanç yönünden gelir vergisi mükellefiyeti bulunanlar.

Basit usulde vergilendirilenler ile gerçek usulde vergiye tabi olmayan çiftçiler bakımından ise özel hükümler dikkate alınmalıdır.

Kurumlar Vergisi Mükellefleri E-Tebligat Adresini Nasıl Alır?

Kurumlar vergisi mükelleflerinin elektronik tebligat sistemine dahil olabilmek için “Elektronik Tebligat Talep Bildirimi” vermesi gerekir.

Şirketler ve diğer tüzel kişiler için hazırlanan bu bildirim, kurumlar vergisi yönünden bağlı olunan vergi dairesine sunulur.

Bildirim, şirketin kanuni temsilcileri tarafından veya elektronik tebligat işlemleri için özel yetki içeren noter onaylı vekaletnameye sahip kişiler aracılığıyla bizzat verilebilir.

Yeni Kurulan Kurumlar Vergisi Mükelleflerinde Süre

Kurumlar vergisi mükellefiyeti sonradan tesis edilen şirketler, işe başlama tarihini takip eden 15 gün içinde elektronik tebligat talep bildiriminde bulunmak zorundadır.

Bu süre, elektronik tebligat adresinin zamanında oluşturulması ve mükellefin sisteme dahil edilmesi bakımından önemlidir.

Başvuru yapılmaması halinde mükellef, elektronik tebligat yükümlülüğüne aykırılık nedeniyle yaptırımlarla karşılaşabilir.

Gelir Vergisi Mükellefleri E-Tebligat Sistemine Nasıl Başvurur?

Gelir vergisi mükellefleri, elektronik tebligat sistemine Gelir İdaresi Başkanlığı’nın internet vergi dairesi üzerinden başvurabilir.

Gerçek kişiler için hazırlanan “Elektronik Tebligat Talep Bildirimi” elektronik ortamda doldurularak sistem kullanılmaya başlanabilir.

Bu kişiler sisteme her girişte kimlik doğrulaması yaparak elektronik tebligat adreslerine erişebilir.

Gerçek Kişilere Kullanıcı Kodu ve Şifre Verilir mi?

Gelir vergisi mükelleflerinden internet vergi dairesi üzerinden elektronik ortamda bildirimde bulunanlara ayrıca internet vergi dairesi kullanıcı kodu, parola ve şifre verilmeyebilir.

Bu mükellefler, sisteme giriş yaptıklarında kimlik doğrulaması yapılmak suretiyle elektronik tebligat adreslerini kullanabilir.

Böylece gerçek kişilerin sisteme erişimi güvenli kimlik doğrulama yöntemleriyle sağlanır.

İsteğe Bağlı Elektronik Tebligat Kullanımı

Elektronik tebligat zorunluluğu bulunmayan bazı kişiler de isteğe bağlı olarak elektronik tebligat sistemini kullanabilir.

Kendilerine elektronik tebligat yapılmasını talep eden tüzel kişiler ile tüzel kişiliği olmayan teşekküller, KDV veya gelir stopaj vergisi yönünden bağlı oldukları vergi dairesine başvurarak sisteme dahil olabilir.

Bu şekilde e-tebligat sistemi, zorunlu kullanıcılar dışında isteğe bağlı olarak da kullanılabilir.

İnternet Vergi Dairesi Kullanıcı Kodu, Parola ve Şifre Nasıl Alınır?

Elektronik tebligat sistemini kullanmak üzere bildirimde bulunan mükelleflere, vergi dairesi tarafından internet vergi dairesi kullanıcı kodu, parola ve şifre verilebilir.

Bu bilgiler, başvuru sırasında sistemden üretilir ve kapalı zarf içinde mükellefe teslim edilir.

Kullanıcı kodu, parola ve şifre, elektronik tebligat adresine erişim için kullanılır.

Daha Önceden Şifresi Olan Kurumlar Ne Yapacak?

Daha önce internet vergi dairesi kullanıcı kodu ve şifresi bulunan kurumlar vergisi mükellefleri, mevcut bilgilerini elektronik tebligat işlemlerinde de kullanabilir.

Bunun için başvuru formunda yer alan ilgili kutucuğun işaretlenmesi gerekir.

Bu durumda mükellef, daha önce KDV iadesi veya diğer internet vergi dairesi işlemlerinde kullandığı kullanıcı kodu ve şifreyle elektronik tebligat adresine de erişebilir.

E-Tebligat Evrakı Nasıl Gönderilir?

Vergi Usul Kanunu kapsamında tebliğ edilmesi gereken evrak, idare tarafından elektronik imza ile imzalanır.

Ardından Gelir İdaresi Başkanlığı sistemi üzerinden, vergi dairesi adına muhatabın elektronik tebligat adresine iletilir.

Bu işlem sonucunda tebliğ evrakı elektronik ortamda muhataba ulaşmış olur.

E-Tebligat Sistemine Nereden Girilir?

Elektronik tebligat sistemine internet vergi dairesi üzerinden erişilir.

İnternet vergi dairesi kullanıcı kodu, parola ve şifresi bulunan gerçek ve tüzel kişiler bu bilgilerle sisteme giriş yapabilir.

Şifresi olmayan gerçek kişiler ise kimlik doğrulaması yaparak elektronik tebligat adreslerine erişebilir.

E-Tebligat Kayıtları Ne Kadar Saklanır?

Elektronik tebligat sisteminde olay kayıtları işlem zaman bilgisi eklenerek saklanır.

Bu kayıtlar, erişilebilir şekilde arşivlerde 30 yıl süreyle muhafaza edilir.

Bu uygulama, elektronik tebligatın ispatı ve gerektiğinde yetkili mercilere delil sunulabilmesi açısından önemlidir.

Delil Kayıtları Talep Edilebilir

Elektronik tebligata ilişkin delil kayıtları, talep halinde ilgilisine veya yetkili mercilere sunulabilir.

Bu kayıtlar, tebligatın hangi tarihte elektronik adrese ulaştığını, ne zaman tebliğ edilmiş sayıldığını ve işlem zaman bilgilerini ortaya koyar.

Bu yönüyle elektronik tebligat sistemi, tebligat süreçlerinde ispat kolaylığı sağlar.

Mükellefler E-Tebligat Sistemini Düzenli Kontrol Etmeli

Elektronik tebligat adresine gelen evrak, muhatap tarafından okunmasa bile beşinci günün sonunda tebliğ edilmiş sayılır.

Bu nedenle mükelleflerin elektronik tebligat adreslerini düzenli olarak kontrol etmeleri gerekir.

Sisteme geç girilmesi veya tebligatın fark edilmemesi, sürelerin işlemesini durdurmaz.

E-Tebligatın Vergi Süreçlerindeki Önemi

Elektronik tebligat, vergi idaresi ile mükellefler arasındaki bildirimlerin hızlı ve güvenli şekilde yapılmasını sağlar.

Vergi ceza ihbarnameleri, yazılar, bildirimler ve tebliğ edilmesi gereken diğer evrak elektronik ortamda gönderilebilir.

Bu nedenle e-tebligat adresinin aktif şekilde takip edilmesi, vergi uyuşmazlıklarında hak kaybı yaşanmaması açısından kritik öneme sahiptir.

Sonuç

Elektronik tebligat, Vergi Usul Kanunu’nun 107/A maddesi ve 456 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile vergi uygulamalarında önemli bir tebligat yöntemi haline gelmiştir.

Elektronik ortamda gönderilen tebligat, muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır. Bu nedenle sürelerin başlangıcında 5 gün kuralı dikkate alınmalıdır.

E-tebligat zorunluluğu bulunan kişi ve kurumlara fiziki tebligat yapılması hukuki sonuç doğurmayabilir. Kurumlar vergisi ve gelir vergisi mükelleflerinin elektronik tebligat yükümlülüklerini zamanında yerine getirmesi ve elektronik adreslerini düzenli takip etmesi gerekir.

Genel Kurul Toplantıları Zamanında Yapılmalıdır

Anonim şirketlerde olağan genel kurul toplantılarının her hesap döneminin sona ermesinden itibaren üç ay içinde yapılması gerekir.

Genel kurul toplantılarında finansal tablolar görüşülür, yönetim kurulunun yıllık faaliyet raporu değerlendirilir, yönetim kurulu üyelerinin ibrası ele alınır ve kârın kullanım şekli karara bağlanır.

Bu nedenle genel kurul toplantılarının süresinde yapılması, şirket yönetiminin hesap verebilirliği ve pay sahiplerinin bilgi alma hakkı bakımından önem taşır.

Genel Kurulun Zamanında Yapılmaması Kurumlar Vergisi Beyannamesini Engellemez

Olağan genel kurulun, kurumlar vergisi beyannamesinin verileceği tarihe kadar yapılamamış olması, kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesine engel değildir.

Şirket, kurumlar vergisi beyannamesini tekdüzen muhasebe sistemi ve vergi mevzuatı çerçevesinde hazırlanan finansal tablolarına dayanarak vermek zorundadır.

Bu tabloların henüz genel kurul tarafından onaylanmamış olması, mükellefin vergi ödevini yerine getirmesine engel oluşturmaz.

Beyanın Genel Kurul Onaylı Tablolara Dayanması Tercih Edilir

Her ne kadar genel kurul onayı alınmamış finansal tablolar üzerinden kurumlar vergisi beyannamesi verilebilse de, uygulamada beyanın genel kurul tarafından onaylanmış finansal tablolara dayanması tercih edilir.

Genel kurul onayı, finansal tabloların pay sahipleri tarafından değerlendirilmesi ve kabul edilmesi anlamına geldiğinden, şirket içi karar süreçleri açısından önemlidir.

Ancak genel kurulun zamanında yapılamaması, vergi beyanının süresinde verilmemesi için bir gerekçe oluşturmaz.

Yönetim Kurulu Üyelerinin Yükümlülükleri

Anonim şirketlerde yönetim kurulu üyeleri, şirketin yönetimi ve temsiliyle görevli kişiler olarak çeşitli yükümlülüklere sahiptir.

Bu yükümlülükler yalnızca şirketin günlük işleyişiyle sınırlı değildir. Yönetim kurulu üyeleri, şirketin menfaatlerini korumak, pay sahiplerine ve şirket alacaklılarına karşı sorumluluklarını yerine getirmek zorundadır.

Yönetim kurulu üyelerinin temel yükümlülükleri arasında yönetim faaliyetlerine katılma, şirket işlerini inceleme, özen borcuna uygun davranma, sadakat borcunu yerine getirme, şirketle işlem yapma yasağına uyma ve rekabet yasağına riayet etme yer alır.

Yönetim Faaliyetlerine Katılma ve İnceleme Yükümlülüğü

Yönetim kurulu üyeleri, şirket yönetimine aktif şekilde katılmak ve şirket faaliyetlerini takip etmekle yükümlüdür.

Bu yükümlülük, yönetim kurulu üyesinin yalnızca toplantılara katılmasıyla sınırlı değildir. Üye, şirketin mali durumu, faaliyetleri, riskleri ve yönetim kararları hakkında gerekli incelemeleri yapmalıdır.

Yönetim kurulu üyesinin şirket işlerinden haberdar olmaması, sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

Özen Borcu Nedir?

Yönetim kurulu üyeleri, şirket işlerini yürütürken gerekli dikkat ve özeni göstermek zorundadır.

Özen borcu, yönetim kurulu üyesinin şirketin ve pay sahiplerinin menfaatlerine uygun hareket etmesini gerektirir.

Bu borç, yönetim kurulu üyesinin ücret alıp almamasına bağlı değildir. Üye ücret almıyor olsa bile şirket işlerinde dikkatli ve basiretli bir yönetici gibi davranmak zorundadır.

Basiretli Yönetici Gibi Hareket Etme Zorunluluğu

Yönetim kurulu üyelerinden beklenen özen, objektif niteliktedir.

Başka bir ifadeyle, yönetim kurulu üyesi kendi kişisel bilgi ve tecrübesiyle sınırlı olarak değil, aynı şartlar altında dikkatli ve basiretli bir yöneticinin göstereceği özen ölçüsüne göre değerlendirilir.

Bu yükümlülüğe aykırı hareket edilmesi halinde yönetim kurulu üyesi şirkete, pay sahiplerine ve şirket alacaklılarına karşı sorumlu olabilir.

Sadakat Borcu

Yönetim kurulu üyeleri, görevlerini yerine getirirken şirket menfaatlerini kişisel menfaatlerinin önünde tutmak zorundadır.

Sadakat borcu, yönetim kurulu üyesinin şirket aleyhine davranışlarda bulunmamasını, şirket sırlarını korumasını ve görevini dürüstlük kuralına uygun şekilde yerine getirmesini gerektirir.

Bu borca aykırı davranışlar, hukuki ve cezai sorumluluk doğurabilir.

Şirketle İşlem Yapma Yasağı

Yönetim kurulu üyelerinden biri, genel kuruldan izin almadan kendi adına veya başkası adına şirketle işlem yapamaz.

Bu yasak, yönetim kurulu üyesinin şirketle çıkar çatışmasına girmesini önlemeyi amaçlar.

Genel kuruldan izin alınmadan yapılan işlemler bakımından şirket, işlemin geçersiz olduğunu ileri sürebilir.

Rekabet Yasağı

Yönetim kurulu üyeleri, genel kuruldan izin almadan şirketin işletme konusuna giren ticari işleri kendi adına veya başkası adına yapamaz.

Ayrıca yönetim kurulu üyesi, şirketle aynı faaliyet alanında iş yapan başka bir şirkete sorumluluk sahibi ortak sıfatıyla katılamaz.

Rekabet yasağı, şirketin ticari menfaatlerini korumaya yönelik önemli bir yükümlülüktür.

Bağlılık Raporu Hazırlama Yükümlülüğü

Yönetim kurulu, belirli durumlarda her yıl bağlılık raporu hazırlamakla yükümlüdür.

Bağlılık raporunun özenli, gerçeği doğru yansıtan ve dürüst hesap ilkelerine uygun şekilde hazırlanması gerekir.

Raporun gerçeği yansıtmaması veya gerekli özen gösterilmeden düzenlenmesi halinde yönetim kurulu üyeleri bakımından cezai sorumluluk gündeme gelebilir.

Bağlılık Raporunun Usule Aykırı Hazırlanmasının Cezası

Bağlılık raporunu gerçeğe uygun, özenli ve dürüst hesap ilkelerine göre düzenlemeyenler hakkında altı aya kadar hapis ve yüz günden üç yüz güne kadar adli para cezası uygulanabilir.

Bu düzenleme, yönetim kurulunun raporlama yükümlülüğünü yalnızca şekli bir görev olmaktan çıkarır.

Raporun içeriğinin doğru, açık ve güvenilir olması gerekir.

Adli Para Cezası Nasıl Hesaplanır?

Adli para cezaları, çoğu zaman gün üzerinden belirlenir.

Örneğin bir fiil için 200 gün adli para cezası öngörülmüşse, hâkim her bir gün karşılığı ödenecek tutarı belirler.

Bu tutar belirlenirken kişinin ekonomik ve sosyal durumu ile olayın özellikleri dikkate alınır.

Günlük Ceza Tutarı Nasıl Belirlenir?

Adli para cezasında bir günlük tutar belirli alt ve üst sınırlar içinde hâkim tarafından takdir edilir.

Hâkim, failin ekonomik ve sosyal durumunu dikkate alarak günlük ceza tutarını belirler.

Böylece aynı gün sayısı üzerinden verilen cezanın toplam tutarı, kişinin durumuna göre değişebilir.

Örnek Adli Para Cezası Hesaplaması

Örneğin 200 gün adli para cezası gerektiren bir fiilde, günlük tutarın 100 TL olarak belirlenmesi halinde toplam ceza 20.000 TL olur.

Günlük tutarın 500 TL olarak belirlenmesi halinde ise toplam ceza 100.000 TL’ye ulaşır.

Bu nedenle adli para cezasında yalnızca gün sayısı değil, gün karşılığı belirlenen tutar da önemlidir.

Yönetim Kurulu Üyeleri Nelere Dikkat Etmeli?

Yönetim kurulu üyeleri, şirket yönetiminde aldıkları kararları ve hazırladıkları belgeleri mevzuata uygun şekilde düzenlemelidir.

Finansal tablolar, yıllık faaliyet raporu, bağlılık raporu ve genel kurul hazırlıkları dikkatle yürütülmelidir.

Genel kurul toplantılarının zamanında yapılması, gündemin doğru hazırlanması, pay sahiplerinin bilgilendirilmesi ve kararların usule uygun alınması yönetim kurulunun sorumluluk alanındadır.

Genel Kurulun Zamanında Yapılmaması Tek Başına Vergi Beyanını Durdurmaz

Şirket genel kurulunun zamanında yapılamamış olması, kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesini ertelemez.

Vergi mevzuatı bakımından şirketin beyan yükümlülüğü süresinde yerine getirilmelidir.

Bu nedenle yönetim kurulu, genel kurul süreci tamamlanmamış olsa bile vergi beyanlarının süresinde yapılmasını sağlamalıdır.

Sonuç

Anonim şirketlerde genel kurul toplantılarının zamanında yapılması, finansal tabloların görüşülmesi, yönetim kurulunun ibrası ve şirket kararlarının sağlıklı şekilde alınması açısından büyük önem taşır.

Ancak olağan genel kurulun kurumlar vergisi beyannamesi verilmeden önce yapılamaması, beyannamenin verilmesine engel değildir. Şirket, vergi mevzuatına göre hazırlanan finansal tablolarına dayanarak kurumlar vergisi beyannamesini süresinde vermelidir.

Yönetim kurulu üyeleri ise şirket yönetiminde özen, sadakat, rekabet yasağı ve şirketle işlem yapma yasağı gibi yükümlülüklere uygun hareket etmelidir. Bağlılık raporunun gerçeğe uygun düzenlenmemesi halinde hapis ve adli para cezası dahil cezai sorumluluk gündeme gelebilir.

Bakanlık Temsilcisi Bulunması Zorunlu Genel Kurul Toplantıları

Anonim şirketlerde bazı genel kurul toplantılarının geçerli ve usulüne uygun şekilde yapılabilmesi için Bakanlık temsilcisinin toplantıda hazır bulunması zorunludur.

Bakanlık temsilcisi zorunluluğu, yalnızca belirli şirket türleriyle sınırlı değildir. Toplantının konusu, toplantının yapılacağı yer veya toplantıda kullanılacak yöntem de temsilci zorunluluğu doğurabilir.

Bu nedenle anonim şirketlerin genel kurul hazırlığı yaparken, toplantının Bakanlık temsilcisi gerektirip gerektirmediğini önceden değerlendirmesi gerekir.

Elektronik Genel Kurul Yapılan Toplantılarda Temsilci Zorunludur

Genel kurullarında elektronik ortamda katılım sistemini uygulayan şirketlerin genel kurul toplantılarında Bakanlık temsilcisi bulunması gerekir.

Elektronik genel kurul sistemi, pay sahiplerinin toplantıya fiziken gelmeden elektronik ortamda katılmasına, görüş bildirmesine ve oy kullanmasına imkân tanır.

Bu sistemin uygulandığı genel kurullarda toplantı sürecinin mevzuata uygun yürütülmesi için Bakanlık temsilcisi zorunluluğu öngörülmüştür.

Yurt Dışında Yapılan Genel Kurullarda Bakanlık Temsilcisi Bulunmalıdır

Yurt dışında yapılacak bütün genel kurul toplantılarında Bakanlık temsilcisi bulunması zorunludur.

Bu zorunluluk, toplantının olağan veya olağanüstü olmasına bakılmaksızın uygulanır.

Şirket merkezinin Türkiye’de bulunması nedeniyle, genel kurulun yurt dışında yapılması halinde de toplantı usulünün Türk Ticaret Kanunu ve ilgili mevzuata uygun yürütülmesi gerekir.

Yurt Dışındaki İmtiyazlı Pay Sahipleri Özel Kurullarında da Temsilci Gerekir

Yurt dışında yapılacak bütün imtiyazlı pay sahipleri özel kurulu toplantılarında da Bakanlık temsilcisi bulunmalıdır.

İmtiyazlı pay sahipleri özel kurulu, imtiyazlı pay sahiplerinin haklarını etkileyen esas sözleşme değişikliklerinde önem taşır.

Bu nedenle yurt dışında yapılacak özel kurul toplantılarında temsilci bulunması, toplantı kararlarının hukuki güvenliği açısından önemlidir.

Sermaye Artırımı veya Azaltımı Gündemli Toplantılar

Gündeminde sermayenin artırılması veya azaltılması bulunan genel kurul toplantılarında Bakanlık temsilcisi bulunması zorunludur.

Sermaye artırımı, şirketin esas sermayesinin yükseltilmesini ifade ederken; sermaye azaltımı, mevcut sermayenin belirli koşullar çerçevesinde düşürülmesini ifade eder.

Her iki işlem de şirketin sermaye yapısını doğrudan etkilediği için genel kurulda temsilci bulundurulması gerekir.

Kayıtlı Sermaye Sistemine İlişkin Toplantılar

Gündeminde kayıtlı sermaye sistemine geçilmesi, kayıtlı sermaye sisteminden çıkılması veya kayıtlı sermaye tavanının artırılması bulunan genel kurul toplantılarında da Bakanlık temsilcisi bulunmalıdır.

Kayıtlı sermaye sistemi, özellikle anonim şirketlerde sermaye artırımlarının belirli sınırlar içinde daha hızlı yapılabilmesine imkân tanıyan bir sistemdir.

Bu nedenle kayıtlı sermaye sistemine ilişkin esas sözleşme değişiklikleri, genel kurul sürecinde özel dikkat gerektirir.

Faaliyet Konusunun Değiştirilmesi

Şirketin faaliyet konusunun değiştirilmesine ilişkin esas sözleşme değişikliğinin genel kurul gündeminde yer alması halinde Bakanlık temsilcisi zorunludur.

Faaliyet konusu, şirketin hangi alanda işlem yapabileceğini gösteren temel esas sözleşme hükümlerinden biridir.

Bu nedenle faaliyet konusunun değiştirilmesi, şirketin ticari yönünü ve hukuki çerçevesini etkileyen önemli bir karar olarak kabul edilir.

Birleşme, Bölünme ve Tür Değişikliği Toplantıları

Gündeminde birleşme, bölünme veya tür değişikliği bulunan genel kurul toplantılarında Bakanlık temsilcisi bulunması gerekir.

Birleşme, şirketlerin tek bir yapı altında toplanmasını; bölünme, şirket malvarlığının veya faaliyetlerinin ayrılmasını; tür değişikliği ise şirketin hukuki türünün değiştirilmesini ifade eder.

Bu işlemler şirketin yapısında önemli değişiklikler doğurduğundan, genel kurul toplantısında temsilci bulunması zorunludur.

Genel Kurul İç Yönergesi Hazırlanmalı ve Onaya Sunulmalıdır

Anonim şirketlerin genel kurul toplantılarının usul ve esaslarına ilişkin iç yönerge hazırlaması gerekir.

İç yönerge, genel kurul toplantısının açılışından kapanışına kadar toplantı düzeninin nasıl yürütüleceğini belirleyen önemli bir belgedir.

Yeni kurulan şirketlerin ilk genel kurullarında iç yönergeyi hazırlayıp genel kurulun onayına sunmaları, ardından tescil ve ilan işlemlerini yaptırmaları gerekir.

İç Yönergenin Önemi

İç yönerge, genel kurul toplantılarında düzenin sağlanması, toplantı başkanlığının görevlerinin belirlenmesi, oy kullanma usulünün netleştirilmesi ve toplantının mevzuata uygun yürütülmesi bakımından önemlidir.

Anonim şirketlerde genel kurul kararlarının sonradan geçerlilik tartışmasına konu olmaması için iç yönergenin mevzuata uygun şekilde hazırlanması gerekir.

Olağan Genel Kurul Gündeminde Bulunması Gereken Konular

Olağan genel kurul toplantısının gündemi belirlenirken, toplantıda görüşülecek konular açık ve sıralı şekilde yazılmalıdır.

Olağan genel kurul gündeminde genel olarak şu konular yer alır:

Açılış ve toplantı başkanlığının oluşturulması.

Yönetim kurulunca hazırlanan yıllık faaliyet raporunun okunması ve müzakeresi.

Şirket bağımsız denetime tabi ise denetçi raporlarının okunması.

Finansal tabloların okunması, müzakere edilmesi ve onaylanması.

Yönetim kurulu üyelerinin ibrası.

Kârın kullanım şeklinin, dağıtılacak kâr ve kazanç paylarının belirlenmesi.

Yönetim kurulu üyelerinin ücretleri ile huzur hakkı, ikramiye ve prim gibi haklarının belirlenmesi.

Faaliyet yılı içinde yönetim kurulu üyeliklerinde eksilme olmuş ve yönetim kurulunca atama yapılmışsa bu atamanın genel kurulca onaylanması.

Görev süresi sona eren yönetim kurulu üyelerinin seçilmesi ve gerekiyorsa görev sürelerinin belirlenmesi.

Şirket bağımsız denetime tabi ise denetçinin seçimi.

Gerekli görülen diğer hususlar.

“Diğer Hususlar” Gündemde Açıkça Yazılmalıdır

Genel kurul gündeminde “lüzum görülecek sair hususlar” gibi genel ifadeler kullanılırken dikkatli olunmalıdır.

Karara bağlanacak konuların gündemde açıkça yer alması gerekir.

Bu nedenle toplantıda karar alınması istenen her konu, gündemde tek tek ve açık şekilde belirtilmelidir.

Genel Kurul Gündemini Kim Belirler?

Genel kurul gündemi, kural olarak genel kurulu toplantıya çağıran kişi veya organ tarafından belirlenir.

Anonim şirketlerde olağan ve olağanüstü genel kurulu toplantıya çağırma yetkisi esas olarak yönetim kuruluna aittir.

Ancak bazı hallerde pay sahipleri, azlık pay sahipleri, mahkemece atanmış kayyım veya tasfiye memurları da genel kurulu toplantıya çağırabilir.

Genel Kurulu Toplantıya Çağırmaya Yetkili Olanlar

Olağan ve olağanüstü genel kurullar ile imtiyazlı pay sahipleri özel kurulu, görev süresi sona ermiş olsa bile yönetim kurulu tarafından toplantıya çağrılır.

Yönetim kurulunun mevcut olmaması, sürekli olarak toplanamaması veya toplantı nisabının sağlanamaması halinde, mahkemeden izin alan pay sahibi genel kurulu toplantıya çağırabilir.

Tasfiye halindeki şirketlerde ise tasfiye memurları, görevleriyle ilgili konularda genel kurulu toplantıya çağırabilir.

Azlık Pay Sahiplerinin Genel Kurul Çağrısı Talebi

Şirket sermayesinin en az onda birini, halka açık şirketlerde ise yirmide birini oluşturan pay sahipleri azlık pay sahibi olarak kabul edilir.

Azlık pay sahipleri, yönetim kurulundan genel kurulun toplantıya çağrılmasını isteyebilir.

Ayrıca genel kurul zaten toplanacaksa, karara bağlanmasını istedikleri konuların gündeme eklenmesini talep edebilirler.

Bu talep, gerektirici sebepler ve gündem belirtilerek noter aracılığıyla yazılı şekilde yapılmalıdır.

Gündeme Madde Eklenmesi Talebinde Süreye Dikkat Edilmelidir

Azlık pay sahiplerinin gündeme madde eklenmesi talebinin, çağrı ilanının Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nde yayımlanmasına ilişkin ilan ücretinin yatırılması tarihinden önce yönetim kuruluna ulaşması gerekir.

Bu süreye uyulmaması halinde gündeme madde eklenmesi talebi bakımından usul sorunu ortaya çıkabilir.

Yönetim Kurulu Talebi Reddederse Ne Olur?

Azlık pay sahiplerinin genel kurulun toplantıya çağrılması talebi yönetim kurulu tarafından reddedilirse veya yedi iş günü içinde olumlu cevap verilmezse, mahkeme yoluna başvurulabilir.

Bu durumda mahkemece atanacak kayyım tarafından genel kurul toplantıya çağrılabilir.

Bu düzenleme, azlık pay sahiplerinin şirket yönetimi karşısında genel kurul mekanizmasını işletmesini sağlayan önemli bir haktır.

Genel Kurula Çağrı Usulü

Genel kurul toplantıya, esas sözleşmede belirtilen şekilde çağrılır.

Bunun yanında çağrı, her durumda Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nde yayımlanan ilanla yapılmalıdır.

İnternet sitesi açmakla yükümlü olan şirketler, genel kurul çağrısını internet sitelerinde de yayımlamalıdır.

Elektronik genel kurul sistemini uygulayan şirketlerde çağrı, elektronik genel kurul sisteminde de yapılır.

Pay Sahiplerine Bildirim Yapılması

Pay defterinde kayıtlı pay sahipleri ile daha önce şirkete pay senedi veya pay sahipliğini ispatlayan belge vererek adresini bildiren pay sahiplerine ayrıca bildirim yapılmalıdır.

Bu kişilere toplantı günü, gündem ve ilanın yayımlandığı veya yayımlanacağı gazeteler iadeli taahhütlü mektupla bildirilir.

Bu bildirimler, pay sahiplerinin genel kurula katılım hakkını kullanabilmesi açısından önemlidir.

Şirketler Genel Kurul Hazırlığında Nelere Dikkat Etmeli?

Genel kurul hazırlığında öncelikle toplantının olağan mı, olağanüstü mü yoksa imtiyazlı pay sahipleri özel kurulu toplantısı mı olduğu belirlenmelidir.

Ardından gündem maddeleri açık ve sıralı şekilde hazırlanmalıdır.

Toplantının Bakanlık temsilcisi zorunluluğu kapsamında olup olmadığı kontrol edilmelidir.

Çağrı ilanı, pay sahiplerine bildirim, internet sitesi duyurusu ve elektronik genel kurul sistemi gibi yükümlülükler eksiksiz yerine getirilmelidir.

Bakanlık Temsilcisi Bulunmadan Yapılan Toplantılar Risk Taşır

Bakanlık temsilcisinin bulunmasının zorunlu olduğu toplantılarda temsilci olmadan genel kurul yapılması, alınan kararların geçerliliği açısından tartışma yaratabilir.

Bu nedenle sermaye artırımı, sermaye azaltımı, birleşme, bölünme, tür değişikliği, kayıtlı sermaye sistemi veya elektronik genel kurul gibi konular gündemde yer alıyorsa temsilci başvurusu mutlaka değerlendirilmelidir.

Sonuç

Anonim şirketlerde genel kurul toplantıları, Türk Ticaret Kanunu ve ilgili yönetmelik hükümlerine uygun şekilde yapılmalıdır.

Bazı toplantılarda Bakanlık temsilcisinin bulunması zorunludur. Elektronik genel kurul uygulanan toplantılar, yurt dışında yapılan genel kurullar, sermaye artırımı veya azaltımı, kayıtlı sermaye sistemi, faaliyet konusu değişikliği, birleşme, bölünme ve tür değişikliği gündemli toplantılar bu kapsamda yer alır.

Genel kurul gündeminin açık şekilde hazırlanması, çağrı usulüne uyulması, pay sahiplerine gerekli bildirimlerin yapılması ve iç yönerge yükümlülüğünün yerine getirilmesi, alınacak kararların hukuki güvenliği açısından büyük önem taşır.

Türk Ticaret Kanununa Göre Ticaret Şirketleri

Türk Ticaret Kanunu’na göre ticaret şirketleri;

Kollektif şirketler,
Komandit şirketler,
Anonim şirketler,
Limited şirketler,
Kooperatifler

olarak düzenlenmiştir.

TTK’nın 124’üncü maddesi uyarınca bu şirketler ticaret şirketi niteliğindedir. Ticaret şirketlerinden kollektif ve komandit şirketler şahıs şirketi; anonim, limited ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketler ise sermaye şirketi olarak kabul edilir. Kooperatifler de kanunda ticaret şirketleri arasında sayılmıştır.

Tüzel Kişilerin Uyması Gereken Genel Hükümler

Türk Ticaret Kanunu’na göre tüzel kişiler, kendilerine özgü özel hükümler saklı kalmak üzere bazı genel hukuk kurallarına uymakla yükümlüdür.

Bu kapsamda tüzel kişiler;

Türk Ticaret Kanunu’nun genel hükümlerine,
Türk Medeni Kanunu hükümlerine,
Türk Borçlar Kanunu hükümlerine

tabidir.

TTK’nın 126’ncı maddesi uyarınca, her şirket türü bakımından özel düzenlemeler öncelikli olmakla birlikte, özel hüküm bulunmayan hallerde genel hükümler uygulanır.

Genel Kurul Nedir?

Genel kurul, özellikle anonim şirketlerde pay sahiplerinin şirket işlerine ilişkin temel kararları aldığı en önemli şirket organlarından biridir.

Genel kurul toplantılarında şirket organlarının seçimi, finansal tabloların görüşülmesi, yönetim kurulu üyelerinin ibrası, kâr dağıtımı ve şirket faaliyetlerine ilişkin önemli kararlar ele alınır.

Genel kurul toplantıları, toplantının niteliğine göre olağan genel kurul, olağanüstü genel kurul ve imtiyazlı pay sahipleri özel kurulu toplantısı olarak sınıflandırılır.

Olağan Genel Kurul Toplantısı

Olağan genel kurul toplantısı, her hesap dönemi için yapılması gereken genel kurul toplantısıdır.

Bu toplantılarda;

Şirket organlarının seçimi,
Finansal tabloların görüşülmesi,
Yönetim kurulunun yıllık faaliyet raporunun değerlendirilmesi,
Kârın kullanım şeklinin belirlenmesi,
Dağıtılacak kâr ve kazanç paylarının oranlarının tespiti,
Yönetim kurulu üyelerinin ibrası,
Faaliyet dönemini ilgilendiren diğer gerekli konular

görüşülür ve karara bağlanır.

Olağan Genel Kurul Ne Zaman Yapılır?

Olağan genel kurul toplantısı, her hesap döneminin sona ermesinden itibaren üç ay içinde yapılır.

Hesap dönemi takvim yılı olan şirketlerde olağan genel kurul toplantısının yılın ilk üç ayı içinde yapılması gerekir.

Özel hesap dönemi kullanan şirketlerde ise toplantı, hesap döneminin sona erdiği günü izleyen ilk üç ay içinde yapılır.

Olağanüstü Genel Kurul Toplantısı

Olağanüstü genel kurul toplantısı, şirket açısından gerekli görülen hallerde veya zorunlu ve acil sebeplerin ortaya çıkması durumunda yapılan toplantıdır.

Bu toplantıların gündemi, olağanüstü toplantıyı gerektiren sebeplerden oluşur.

Örneğin sermaye artırımı, esas sözleşme değişikliği, önemli malvarlığı işlemleri, şirket birleşmesi, bölünmesi veya acil karar alınmasını gerektiren durumlarda olağanüstü genel kurul yapılabilir.

Olağanüstü Genel Kurul Ne Zaman Yapılır?

Olağanüstü genel kurul toplantısı için olağan genel kurulda olduğu gibi belirli bir dönemsel zorunluluk bulunmaz.

Şirket için toplantı yapılmasını gerektiren durum ortaya çıktığında olağanüstü genel kurul toplantısı yapılabilir.

Bu nedenle olağanüstü genel kurul, şirket ihtiyacına göre yılın herhangi bir zamanında toplanabilir.

İmtiyazlı Pay Sahipleri Özel Kurulu Toplantısı

İmtiyazlı payların bulunduğu anonim şirketlerde, bazı genel kurul kararlarının ayrıca imtiyazlı pay sahipleri tarafından onaylanması gerekebilir.

Genel kurulun, imtiyazlı pay sahiplerinin haklarını sınırlayacak veya ihlal edecek nitelikte esas sözleşme değişikliğine karar vermesi halinde, bu karar imtiyazlı pay sahipleri özel kurulunda onaylanmadıkça uygulanamaz.

Bu toplantılar, yalnızca imtiyazlı pay sahiplerinin katılımıyla yapılır.

İmtiyazlı Pay Sahipleri Özel Kurulu Ne Zaman Toplanır?

İmtiyazlı pay sahiplerinin haklarını ihlal edecek mahiyette esas sözleşme değişikliğine genel kurul tarafından karar verilmesi halinde, imtiyazlı pay sahipleri özel kurulu bu karar tarihinden itibaren en geç bir ay içinde toplantıya çağrılır.

Bu süre içinde çağrı yapılmazsa, her imtiyazlı pay sahibi, yönetim kurulunun çağrı süresinin son gününden itibaren on beş gün içinde mahkemeden özel kurulun toplantıya çağrılmasını isteyebilir.

Çağrıya rağmen imtiyazlı pay sahipleri özel kurulu süresinde toplanamazsa, genel kurul kararı onaylanmış sayılır.

Genel Kurulda Bakanlık Temsilcisi Bulunması

Bazı anonim şirketlerin genel kurul toplantılarında Bakanlık temsilcisinin bulunması zorunludur.

Bakanlık iznine tabi şirketlerde, genel kurul toplantıları bu izin alındıktan sonra yapılır.

Bakanlık temsilcisinin bulunması gereken toplantılarda temsilci hazır olmadan yapılan genel kurul toplantıları geçerlilik bakımından sorun doğurabilir.

Hangi Şirketlerin Genel Kurullarında Bakanlık Temsilcisi Zorunludur?

Kuruluşu ve esas sözleşme değişikliği Bakanlık iznine tabi olan anonim şirketlerin bütün genel kurul toplantılarında Bakanlık temsilcisi bulunması gerekir.

Bu kapsamdaki şirketlere örnek olarak;

Bankalar,
Finansal kiralama şirketleri,
Faktoring şirketleri,
Tüketici finansmanı ve kart hizmetleri şirketleri,
Varlık yönetim şirketleri,
Sigorta şirketleri,
Anonim şirket holdingleri,
Döviz büfesi işleten şirketler,
Umumi mağazacılıkla uğraşan şirketler,
Tarım ürünleri lisanslı depoculuk şirketleri,
Ürün ihtisas borsası şirketleri,
Bağımsız denetim şirketleri,
Gözetim şirketleri,
Teknoloji geliştirme bölgesi yönetici şirketleri,
Sermaye Piyasası Kanununa tabi şirketler,
Serbest bölge kurucusu ve işleticisi anonim şirketler

gösterilebilir.

Bu şirketlerin genel kurul toplantılarında Bakanlık temsilcisinin hazır bulunması zorunludur.

Bakanlık Temsilcisi Neden Önemlidir?

Bakanlık temsilcisi, genel kurul toplantısının mevzuata uygun şekilde yürütülmesini gözetir.

Toplantı çağrısı, gündem, hazirun listesi, toplantı ve karar nisapları, oylama işlemleri ve tutanak düzeni bakımından usule uygunluk önem taşır.

Bakanlık temsilcisinin katılması gereken toplantılarda temsilci bulunmadan alınan kararlar, sonradan hukuki uyuşmazlıklara konu olabilir.

Genel Kurul Toplantılarında Dikkat Edilmesi Gerekenler

Şirketlerin genel kurul toplantılarından önce toplantının türünü, zamanını, gündemini ve temsilci zorunluluğunu doğru belirlemesi gerekir.

Özellikle anonim şirketlerde genel kurul kararlarının geçerliliği için çağrı usulüne, gündeme bağlılık ilkesine, toplantı ve karar nisaplarına dikkat edilmelidir.

Bakanlık temsilcisi zorunluluğu bulunan şirketlerde ise toplantı tarihinden önce gerekli başvuruların yapılması ve temsilci görevlendirilmesinin sağlanması gerekir.

Sonuç

Türk Ticaret Kanunu’na göre ticaret şirketleri farklı türlerde düzenlenmiş olup her şirket türü kendi özel hükümlerine tabidir. Bununla birlikte ticaret şirketleri, özel hükümler saklı kalmak kaydıyla Türk Ticaret Kanunu’nun genel hükümlerine, Türk Medeni Kanunu’na ve Türk Borçlar Kanunu’na uymak zorundadır.

Anonim şirketlerde genel kurul toplantıları olağan, olağanüstü ve imtiyazlı pay sahipleri özel kurulu toplantısı olarak yapılabilir. Olağan genel kurul her hesap döneminin bitiminden itibaren üç ay içinde yapılmalıdır.

Bazı şirketlerin genel kurul toplantılarında Bakanlık temsilcisi bulunması zorunludur. Bu nedenle şirketlerin genel kurul sürecini planlarken temsilci zorunluluğunu ayrıca değerlendirmesi gerekir.

Gelir İdaresi Başkanlığından KDV İndirimi Hakkında Özelge

Gelir İdaresi Başkanlığı Bursa Defterdarlığı tarafından verilen özelgede, basit usulde vergilendirilmekte iken gerçek usule geçen mükellefin daha önce satın aldığı araca ilişkin KDV’nin indirim konusu yapılıp yapılamayacağı değerlendirildi.

Özelgeye göre, mükellefin basit usulde vergilendirildiği dönemde satın aldığı araca ait katma değer vergisinin, gerçek usule geçildikten sonra indirim konusu yapılması mümkün bulunmamaktadır.

Özelgenin Konusu

Özelge, basit usulde vergilendirilen bir mükellefin daha sonra gerçek usulde vergilendirilmeye başlaması halinde, basit usul döneminde alınan taşıta ilişkin KDV’nin indirim hesaplarına alınıp alınamayacağına ilişkindir.

Başvuruda, basit usulde vergilendirilen dönemde satın alınan aracın daha sonra ticari faaliyette kullanılmaya devam edilmesi nedeniyle, alış sırasında yüklenilen KDV’nin gerçek usule geçildikten sonra indirilip indirilemeyeceği sorulmuştur.

Basit Usulde KDV Mükellefiyeti Bulunmuyor

Basit usulde vergilendirilen mükellefler, genel olarak KDV mükellefi değildir.

Bu nedenle basit usulde vergilendirildikleri dönemde yaptıkları mal ve hizmet alımlarına ilişkin yüklendikleri KDV’yi indirim konusu yapmaları mümkün değildir.

KDV indirimi, ancak KDV mükellefiyeti bulunan ve vergiye tabi işlemleri nedeniyle yüklenilen vergiler için uygulanabilir.

Gerçek Usule Geçiş Eski Dönem KDV’sini İndirilebilir Hale Getirmez

Gelir İdaresi, gerçek usule geçişin geçmiş dönemde yüklenilen KDV’leri sonradan indirilebilir hale getirmeyeceğini değerlendirdi.

Bu kapsamda, aracın basit usulde vergilendirilen dönemde satın alınmış olması nedeniyle, alış belgesinde yer alan KDV’nin gerçek usule geçildikten sonra indirim konusu yapılması mümkün değildir.

KDV İndirimi İçin Vergiye Tabi Faaliyet Şartı

KDV Kanunu’na göre mükellefler, yaptıkları vergiye tabi işlemler üzerinden hesaplanan KDV’den, faaliyetlerine ilişkin olarak yüklendikleri KDV’yi indirebilir.

Ancak indirimin yapılabilmesi için yüklenilen verginin, KDV mükellefiyeti kapsamında yürütülen vergiye tabi işlemlerle bağlantılı olması gerekir.

Basit usulde vergilendirilen dönemde KDV mükellefiyeti bulunmadığından, bu dönemde alınan araca ait KDV’nin sonradan indirimi kabul edilmemektedir.

Araç Ticari Faaliyette Kullanılsa da Sonuç Değişmiyor

Aracın gerçek usule geçildikten sonra ticari faaliyette kullanılmaya devam edilmesi, alış sırasında yüklenilen KDV’nin indirim konusu yapılabilmesi için yeterli değildir.

Belirleyici olan husus, aracın satın alındığı dönemde mükellefin KDV yönünden indirim hakkına sahip olup olmadığıdır.

Araç basit usulde vergilendirilen dönemde satın alındığı için, bu dönemde yüklenilen KDV gerçek usule geçildikten sonra indirilemeyecektir.

Mükellefler Açısından Pratik Sonuç

Basit usulden gerçek usule geçen mükellefler, gerçek usule geçmeden önce satın aldıkları taşıt, demirbaş veya diğer iktisadi kıymetlere ilişkin KDV’leri daha sonra indirim konusu yapamayacaktır.

Bu nedenle gerçek usule geçiş sürecinde, mevcut varlıkların KDV durumu ayrıca değerlendirilmelidir.

Gerçek usule geçildikten sonra yapılan alımlara ilişkin KDV ise genel hükümler çerçevesinde indirim konusu yapılabilecektir.

Sonuç

Bursa Defterdarlığı tarafından verilen özelgeye göre, basit usulde vergilendirilen dönemde satın alınan araca ait KDV, mükellefin daha sonra gerçek usule geçmesi halinde indirim konusu yapılamaz.

Gerçek usule geçiş, geçmişte KDV indirim hakkı bulunmayan dönemde yüklenilen vergiler için sonradan indirim hakkı doğurmaz.

Mayıs Ayı Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi Verileri Açıklandı

Türkiye İstatistik Kurumu, 2026 yılı Mayıs ayına ilişkin Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi verilerini açıkladı.

Buna göre Yİ-ÜFE, Mayıs 2026’da bir önceki aya göre yüzde 2,75 arttı. Endeks, bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 28,93 yükseldi.

On iki aylık ortalamalara göre artış ise yüzde 26,96 olarak gerçekleşti.

Yİ-ÜFE Aylık Yüzde 2,75 Arttı

Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi, 2026 yılı Mayıs ayında aylık bazda yüzde 2,75 artış gösterdi.

Endeks, bir önceki yılın Aralık ayına göre yüzde 14,04 yükseldi.

Yıllık artış yüzde 28,93 olurken, on iki aylık ortalamalara göre artış yüzde 26,96 olarak kaydedildi.

Mayıs 2026 Yİ-ÜFE Değişim Oranları

Mayıs 2026 döneminde Yİ-ÜFE değişim oranları şöyle gerçekleşti:

Bir önceki aya göre artış: yüzde 2,75

Bir önceki yılın Aralık ayına göre artış: yüzde 14,04

Bir önceki yılın aynı ayına göre artış: yüzde 28,93

On iki aylık ortalamalara göre artış: yüzde 26,96

Yıllık Artış Mayıs 2025’in Üzerinde Gerçekleşti

Yİ-ÜFE’de yıllık artış Mayıs 2026’da yüzde 28,93 oldu.

Bu oran, Mayıs 2025’te yüzde 23,13 seviyesindeydi. Mayıs 2024’te ise yıllık Yİ-ÜFE artışı yüzde 57,68 olarak gerçekleşmişti.

Buna göre yıllık üretici enflasyonu, geçen yılın aynı dönemine göre daha yüksek, 2024 yılına göre ise daha düşük seviyede gerçekleşti.

İmalat Ürünlerinde Yıllık Artış Yüzde 30,72 Oldu

Sanayinin dört ana sektörüne bakıldığında, imalat ürünlerinde yıllık artış yüzde 30,72 olarak gerçekleşti.

Madencilik ve taş ocakçılığında yıllık artış yüzde 42,74 oldu.

Elektrik, gaz üretimi ve dağıtımında yıllık artış yüzde 6,88 olarak kaydedildi.

Su temininde ise yıllık artış yüzde 35,00 oldu.

Sanayi Sektörlerinde Yıllık Değişim

Mayıs 2026’da sanayinin dört sektöründe yıllık değişim oranları şöyle gerçekleşti:

Madencilik ve taş ocakçılığı: yüzde 42,74 artış

İmalat: yüzde 30,72 artış

Elektrik, gaz üretimi ve dağıtımı: yüzde 6,88 artış

Su temini: yüzde 35,00 artış

Ana Sanayi Gruplarında Yıllık Artışlar

Ana sanayi grupları itibarıyla yıllık değişimlerde tüm gruplarda artış görüldü.

Ara mallarında yıllık artış yüzde 27,76 oldu.

Dayanıklı tüketim mallarında yüzde 31,39, dayanıksız tüketim mallarında yüzde 31,05 artış gerçekleşti.

Enerji grubunda yıllık artış yüzde 31,45 olurken, sermaye mallarında artış yüzde 23,73 olarak kaydedildi.

Enerji Grubunda Yıllık Artış Yüzde 31,45

Ana sanayi grupları içinde enerji grubu Mayıs 2026’da yıllık bazda yüzde 31,45 arttı.

Dayanıklı tüketim mallarında yıllık artış yüzde 31,39 ile enerji grubuna yakın seyretti.

Dayanıksız tüketim mallarında ise yıllık artış yüzde 31,05 olarak gerçekleşti.

İmalat Ürünlerinde Aylık Artış Yüzde 1,99

Yİ-ÜFE kapsamında imalat ürünlerinde aylık artış yüzde 1,99 oldu.

Sanayinin dört ana sektöründe aylık bazda en yüksek artış elektrik, gaz üretimi ve dağıtımı grubunda görüldü.

Bu gruptaki aylık artış yüzde 12,04 olarak kaydedildi.

Sanayi Sektörlerinde Aylık Değişim

Mayıs 2026’da sanayinin dört sektöründe aylık değişim oranları şöyle oldu:

Madencilik ve taş ocakçılığı: yüzde 2,85 artış

İmalat: yüzde 1,99 artış

Elektrik, gaz üretimi ve dağıtımı: yüzde 12,04 artış

Su temini: yüzde 3,37 artış

Ana Sanayi Gruplarında Aylık Değişim

Ana sanayi gruplarında aylık bazda da artış görüldü.

Ara mallarında aylık artış yüzde 2,94 oldu.

Dayanıklı tüketim malları yüzde 1,31, dayanıksız tüketim malları yüzde 1,29 arttı.

Enerji grubunda aylık artış yüzde 6,60 olarak gerçekleşirken, sermaye mallarında artış yüzde 1,58 oldu.

Mayıs 2026 Verilerinin Genel Görünümü

Mayıs 2026 Yİ-ÜFE verileri, üretici fiyatlarında aylık bazda artışın sürdüğünü gösterdi.

Yıllık bazda yüzde 28,93 seviyesine ulaşan Yİ-ÜFE’de, özellikle madencilik ve taş ocakçılığı, su temini, enerji ve imalat sektörlerindeki artışlar dikkat çekti.

Aylık bazda ise elektrik, gaz üretimi ve dağıtımı grubundaki yüzde 12,04’lük artış öne çıktı.

Sonuç

Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi, Mayıs 2026’da aylık yüzde 2,75, yıllık yüzde 28,93 arttı.

İmalat ürünlerinde yıllık artış yüzde 30,72 olurken, aylık artış yüzde 1,99 olarak gerçekleşti.

Sanayi sektörleri içinde yıllık bazda en yüksek artış yüzde 42,74 ile madencilik ve taş ocakçılığında, aylık bazda ise yüzde 12,04 ile elektrik, gaz üretimi ve dağıtımında görüldü.

Raporlu İşçinin Savunması Beklenmeden Yapılan Fesih Geçersiz Kabul Edildi

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi, raporlu olduğu dönemde savunması alınmadan iş sözleşmesi feshedilen işçinin işe iadesine karar verilmesini hukuka uygun buldu.

Kararda, işveren tarafından işçiye savunma için süre verilmiş olsa bile, bu sürenin işçinin istirahatli olduğu döneme denk gelmesi halinde savunma süresinin rapor bitiminden itibaren işlemeye başlayacağı vurgulandı.

Davanın Konusu

Uyuşmazlık, işçinin iş sözleşmesinin geçerli nedenle feshedilip edilmediği ve fesih öncesinde savunma hakkının usulüne uygun şekilde kullandırılıp kullandırılmadığına ilişkindir.

Davacı işçi, iş sözleşmesinin haklı veya geçerli bir neden olmaksızın işveren tarafından feshedildiğini ileri sürerek feshin geçersizliğinin tespitini ve işe iadesini talep etti.

Davalı işveren ise iş sözleşmesinin geçerli nedenle feshedildiğini savunarak davanın reddini istedi.

İşverenin Fesih Gerekçesi

İşveren, fesih bildiriminde işçinin sık sık istirahat alarak işe gelmediğini, disiplinsiz davranışlarda bulunduğunu ve bu durumun işyerinde verimsizliğe neden olduğunu ileri sürdü.

Fesih yazısında, işçinin davranışlarının işin gerektiği gibi yapılmasına engel olduğu belirtilerek iş sözleşmesinin 4857 sayılı İş Kanunu’nun 17 ve 18’inci maddeleri uyarınca feshedildiği ifade edildi.

İşçiye kıdem ve ihbar tazminatı ödeneceği de fesih bildiriminde yer aldı.

Savunma İstemi İşçiye Tebliğ Edildi

İşveren, işçiden yazılı savunma istedi.

Savunma istem yazısında, tebliğ tarihinden itibaren 7 gün içinde yazılı savunma verilmesi gerektiği belirtildi.

Bu yazı işçiye 28 Aralık 2024 tarihinde tebliğ edildi.

İşçi Savunma Süresi İçinde Rapor Aldı

Savunma istem yazısının tebliğinden kısa süre sonra işçi sağlık raporu aldı.

İşçiye, 30 Aralık 2024 ile 23 Ocak 2025 tarihleri arasında geçerli olmak üzere 25 günlük istirahat raporu verildi.

Bu nedenle işverenin savunma için verdiği 7 günlük süre, işçinin raporlu olduğu döneme denk geldi.

İşveren Rapor Döneminde Fesih Yaptı

İşveren, işçinin raporlu olduğu süre içinde savunmasını beklemeden 7 Ocak 2025 tarihinde iş sözleşmesini feshetti.

Bu nedenle uyuşmazlıkta temel mesele, işçinin raporlu olduğu dönemde savunma süresinin işleyip işlemeyeceği ve bu süre beklenmeden yapılan feshin geçerli olup olmayacağı oldu.

İlk Derece Mahkemesi Ne Karar Verdi?

İlk derece mahkemesi, işçiye savunma için süre verilmiş olmasına rağmen, işçinin raporlu olduğu dönemde savunmasının beklenmeden fesih yapıldığını tespit etti.

Mahkeme, bu durumun 4857 sayılı İş Kanunu’nun 19’uncu maddesine aykırı olduğunu belirterek davanın kabulüne karar verdi.

Bu kapsamda feshin geçersizliğine ve işçinin işe iadesine hükmedildi.

İşveren İstinafa Başvurdu

Davalı işveren, ilk derece mahkemesi kararına karşı istinaf yoluna başvurdu.

İşveren vekili, zamanaşımı ve husumet itirazlarının dikkate alınmadığını, iş sözleşmesinin geçerli nedenle feshedildiğini ve işe iadenin mali sonuçlarına ilişkin hesaplamaların hatalı olduğunu ileri sürdü.

Bölge Adliye Mahkemesi Savunma Hakkına Dikkat Çekti

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi, fesih nedeni dikkate alındığında işçiden fesih öncesinde savunma alınmasının zorunlu olduğunu belirtti.

Daireye göre, işverenin fesih gerekçesi işçinin davranışı ve yeterliliğiyle bağlantılı olduğundan, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 19’uncu maddesi kapsamında savunma alınması gerekir.

Raporlu Dönemde Savunma Süresi İşlemez

Bölge Adliye Mahkemesi, işçiye verilen savunma süresinin istirahat raporu dönemine denk geldiğini tespit etti.

Kararda, savunma süresinin işçinin raporlu olduğu dönemde değil, istirahat süresinin bitiminden itibaren başlaması gerektiği kabul edildi.

Bu nedenle işçi henüz savunma hakkını kullanabilecek durumda değilken yapılan fesih geçerli sayılmadı.

Savunma Alınmadan Yapılan Fesih Geçersizdir

Mahkeme, işverenin işçinin savunmasını almadan ve rapor süresinin bitmesini beklemeden fesih yapmasını hukuka aykırı buldu.

Bu nedenle ilk derece mahkemesinin feshin geçersizliğine ve işe iadeye ilişkin değerlendirmesi yerinde görüldü.

Boşta Geçen Süre Ücretinde Düzeltme Yapıldı

Bölge Adliye Mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararında boşta geçen süre ücreti yönünden ifade hatası bulunduğunu belirledi.

İlk derece kararında “en çok 6 aya kadar ücret ve diğer haklar” ifadesi yer almıştı. Ancak hesaplama 4 aylık ücret üzerinden yapılmıştı.

Daire, işe iade davalarında boşta geçen süre ücreti ve diğer hakların kanun gereği en çok 4 aya kadar belirlenebileceğini vurguladı.

Bu nedenle hüküm bu yönden düzeltilerek yeniden kuruldu.

İşe Başlatmama Tazminatı 4 Aylık Ücret Olarak Belirlendi

Bölge Adliye Mahkemesi, davacının yasal sürede başvurmasına rağmen işveren tarafından işe başlatılmaması halinde ödenmesi gereken tazminatı 4 aylık brüt ücret tutarı olarak belirledi.

Bu kapsamda işe başlatmama tazminatı 180.459,00 TL olarak tespit edildi.

Boşta Geçen Süre Ücreti 4 Aya Göre Hesaplandı

Mahkeme, işçinin işe iade için yasal süresi içinde başvurması halinde hak kazanacağı boşta geçen süre ücreti ve diğer hakları en çok 4 aya kadar olmak üzere 261.846,00 TL olarak belirledi.

İşçinin işe başlatılması halinde, daha önce ödenen kıdem ve ihbar tazminatının bu tutardan mahsup edilmesine karar verildi.

Kararın İş Hukuku Açısından Önemi

Karar, işverenlerin fesih öncesi savunma alma yükümlülüğüne dikkat çekmesi bakımından önem taşıyor.

İşçinin davranışı veya yeterliliği nedeniyle geçerli fesih yapılacaksa, işçiye yöneltilen iddialar açık şekilde bildirilmeli ve işçiye savunma yapabilmesi için gerçek ve makul bir imkân tanınmalıdır.

Savunma süresi işçinin raporlu olduğu döneme denk geliyorsa, bu sürenin rapor bitiminden itibaren değerlendirilmesi gerekir.

Raporlu İşçiye Savunma Hakkı Nasıl Kullandırılmalı?

İşveren, raporlu işçiden savunma istemişse, işçinin fiilen savunma verebileceği bir dönemi dikkate almalıdır.

Raporlu dönemde savunma süresinin dolduğu kabul edilerek fesih yapılması, savunma hakkının şeklen tanındığı ancak fiilen kullandırılmadığı anlamına gelebilir.

Bu nedenle işverenin, rapor süresinin bitmesini beklemesi ve işçiye savunmasını sunabilmesi için makul imkân sağlaması gerekir.

İşverenler İçin Pratik Sonuç

İşverenler, davranış veya performans gerekçesiyle fesih yapmadan önce savunma sürecini dikkatle yürütmelidir.

Savunma istem yazısı işçiye tebliğ edilmeli, isnat edilen olaylar açıkça belirtilmeli ve işçiye makul süre verilmelidir.

İşçi bu süre içinde raporluysa, fesih işlemi rapor süresi bitmeden ve savunma alınmadan yapılmamalıdır.

İşçiler İçin Pratik Sonuç

İşçi raporlu olduğu dönemde savunma istem yazısı almışsa veya savunma süresi raporlu döneme denk gelmişse, bu durum fesih sürecinin geçerliliği bakımından önem taşıyabilir.

Savunması alınmadan yapılan fesihlerde, işçi koşulları varsa işe iade davası açabilir.

Sonuç

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi, raporlu olduğu dönemde savunması alınmadan iş sözleşmesi feshedilen işçi yönünden feshin geçersiz olduğuna karar verdi.

Kararda, savunma süresinin işçinin istirahatli olduğu dönemde işlemeyeceği, sürenin rapor bitiminden itibaren başlaması gerektiği belirtildi.

Bu nedenle işverenin rapor süresini beklemeden ve işçinin savunmasını almadan yaptığı fesih geçerli kabul edilmedi.

Airbnb ve Benzeri Kısa Süreli Konut Kiralamalarında Yürütmeyi Durdurma Kararı

Danıştay 3. ve 7. Daireleri, turizm amaçlı kısa süreli konut kiralamalarının vergilendirilmesine ilişkin önemli bir müşterek karar verdi.

Kararla, Gelir İdaresi Başkanlığı’nın 24 Ocak 2025 tarihli ve 7877 sayılı Genel Yazısı’nın yürütmesi durduruldu.

Söz konusu Genel Yazı, “Turizm Amaçlı Kiralanan Konut İzin Belgesi” alınarak yapılan kısa süreli konut kiralamalarının ticari faaliyet sayılması, bu faaliyetlerden elde edilen gelirlerin ticari kazanç olarak vergilendirilmesi ve KDV’ye tabi tutulması gerektiği yönünde idari açıklamalar içeriyordu.

Karar Kısa Süreli Kiralama Yapanları Yakından İlgilendiriyor

Danıştay’ın müşterek kararı, Airbnb ve benzeri platformlar üzerinden günlük, haftalık veya aylık olarak konut kiraya veren kişileri doğrudan ilgilendiriyor.

Kararda, yalnızca turizm amaçlı kiralama izin belgesi alınmasının, kiralama faaliyetinin otomatik olarak ticari faaliyet sayılması için yeterli olmadığı değerlendirildi.

Buna göre, ticari organizasyon bulunmadan yapılan konut kiralamalarından elde edilen gelirin gayrimenkul sermaye iradı niteliğini koruyabileceği belirtildi.

Uyuşmazlık Neyle İlgiliydi?

Uyuşmazlığın temelinde, turizm amaçlı kısa süreli konut kiralamalarından elde edilen gelirlerin hangi gelir unsuru kapsamında vergilendirileceği yer alıyor.

Tartışma şu noktada yoğunlaşıyordu:

Bu gelirler ticari kazanç olarak mı vergilendirilecek?

Yoksa gayrimenkul sermaye iradı olarak mı değerlendirilecek?

Ayrıca bu kiralamaların KDV ve konaklama vergisine tabi olup olmayacağı da uyuşmazlığın önemli başlıkları arasında yer aldı.

Gelir İdaresi Ne Görüşteydi?

Gelir İdaresi Başkanlığı, 24 Ocak 2025 tarihli Genel Yazısı ile turizm amaçlı kiralanan konut izin belgesi alınarak yapılan kiralamaların ticari faaliyet olarak değerlendirilmesi gerektiği yönünde açıklama yapmıştı.

Bu görüşe göre, izin belgesi alınması ticari kazancın tespitinde aranan devamlılık kastı ve organizasyon varlığına karine sayılıyordu.

Bu nedenle izin belgesi sahipleri adına ticari kazanç yönünden mükellefiyet tesis edilmesi ve bu faaliyetler için genel oranda KDV hesaplanması gerektiği belirtilmişti.

Maliye Geriye Dönük Tarhiyatlar Yapmıştı

Gelir İdaresi’nin Genel Yazısı sonrasında, turizm amaçlı kiralama izin belgesi alarak konutunu kiraya veren ancak ticari kazanç mükellefiyeti açtırmayan çok sayıda kişi hakkında geriye dönük işlem yapılmıştı.

Bu kapsamda bazı mükellefler adına gelir vergisi, geçici vergi ve KDV yönünden mükellefiyet tesis edildiği; vergi ziyaı cezalı tarhiyatlar yapıldığı ifade edilmişti.

Danıştay 3. Dairesi İlk Olarak Yürütmeyi Durdurmuştu

Daha önce Danıştay 3. Dairesi, söz konusu Genel Yazı’nın ilgili bölümleri hakkında yürütmeyi durdurma kararı vermişti.

Daire, konutların turizm amaçlı kiraya verilmesinin ticari kazanç sayılabilmesi için faaliyetin otel, apart veya pansiyon işletmeciliğine benzer ticari organizasyon dahilinde yürütülmesi gerektiğini belirtmişti.

Kahvaltı, yemek, ütü, günlük temizlik gibi ek hizmetlerin bulunmadığı hallerde, yalnızca kısa süreli kiralama yapılmasının faaliyeti ticari kazanca dönüştürmeyeceği değerlendirilmişti.

Maliye Karara İtiraz Etmişti

Maliye, Danıştay 3. Dairesi’nin yürütmeyi durdurma kararına karşı Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu’na itiraz etti.

Danıştay VDDK, uyuşmazlığın yalnızca gelir vergisi ve KDV ile sınırlı olmadığını, konaklama vergisini de ilgilendirdiğini belirtti.

Bu nedenle yürütmeyi durdurma isteminin Danıştay 3. ve 7. Dairelerinin birlikte yapacağı toplantıda karara bağlanması gerektiğine hükmetti.

Danıştay 3 ve 7. Daireleri Müşterek Karar Verdi

Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu’nun kararı sonrasında dosya, Danıştay 3. ve 7. Daireleri tarafından birlikte değerlendirildi.

Daireler, Gelir İdaresi Başkanlığı’nın 24 Ocak 2025 tarihli ve 7877 sayılı Genel Yazısı’nın yürütmesinin durdurulmasına karar verdi.

Bu karar, kısa süreli konut kiralama faaliyeti yürüten kişiler lehine önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Danıştay’ın Gerekçesi Ne Oldu?

Danıştay kararında, vergilendirme yetkisinin Anayasa’nın 73’üncü maddesinde güvence altına alınan kanunilik ilkesine tabi olduğu vurgulandı.

Verginin konusu, mükellefi, matrahı, oranı, muafiyet ve istisnaları gibi temel unsurların kanunla belirlenmesi gerektiği ifade edildi.

Bu kapsamda, idari yazı ile bir faaliyetin niteliğinin değiştirilmesi ve yeni mükellefiyet sonucu doğuracak şekilde değerlendirme yapılması hukuka uygun görülmedi.

Turizm Amaçlı Kiralama Kanunu Vergilendirme Hükmü İçermiyor

Danıştay kararında, 7464 sayılı Kanun’un yüz gün ve daha kısa süreli turizm amaçlı konut kiralamalarını düzenlediği belirtildi.

Ancak bu Kanun’un amacının kısa süreli konut kiralamalarını kayıt altına almak ve güvenlik açığını önlemek olduğu ifade edildi.

Kararda, 7464 sayılı Kanun’da bu kiralamaların ticari kazanç sayılacağına, KDV’ye tabi olacağına veya konaklama vergisi doğuracağına ilişkin açık bir hüküm bulunmadığı vurgulandı.

Sadece İzin Belgesi Ticari Kazanç İçin Yeterli Değil

Danıştay’a göre, “Turizm Amaçlı Kiralanan Konut İzin Belgesi” alınması tek başına faaliyetin ticari faaliyet olduğunu göstermez.

Bir konutun daha fazla gelir elde etmek amacıyla günlük, haftalık veya aylık olarak kiraya verilmesi, tek başına elde edilen gelirin gayrimenkul sermaye iradı niteliğini değiştirmez.

Faaliyetin ticari kazanç sayılabilmesi için ticari organizasyon unsurlarının bulunması gerekir.

Ticari Organizasyon Ne Anlama Geliyor?

Kararda, kısa süreli konut kiralamasının ticari kazanç sayılabilmesi için faaliyetin otel, apart veya pansiyon işletmeciliğine benzer şekilde yürütülmesi gerektiği belirtildi.

Bu kapsamda kahvaltı, yemek, ütü, günlük temizlik ve benzeri hizmetlerin sunulması; faaliyetin bir işletme organizasyonu içinde yapılması önem taşıyor.

Bu tür hizmetler ve organizasyon unsurları bulunmuyorsa, faaliyetin sadece kiralama olarak değerlendirilmesi mümkün olabilecek.

Konaklama Vergisi Yönünden Değerlendirme

Danıştay, ticari organizasyon olmaksızın yapılan kısa süreli konut kiralamalarının konaklama tesisi olarak nitelendirilemeyeceğini de değerlendirdi.

Bu nedenle, bu tür kiralamaların konaklama vergisine tabi tutulamayacağı sonucuna varıldı.

Kararda, ticari organizasyon bulunmayan kiralamaların konaklama vergisi doğuracak nitelikte olmadığı belirtildi.

KDV Yönünden Sonuç Ne?

Gelir İdaresi’nin Genel Yazısı, turizm amaçlı kısa süreli konut kiralamalarında KDV hesaplanması gerektiği yönündeydi.

Danıştay ise ticari organizasyon bulunmayan kiralamalarda faaliyetin ticari kazanç niteliği kazanmayacağına işaret etti.

Bu yaklaşım, yalnızca izin belgesine dayanılarak genel oranda KDV mükellefiyeti tesis edilmesine karşı önemli bir hukuki değerlendirme niteliği taşıyor.

Gelir Vergisi Yönünden Sonuç Ne?

Danıştay kararında, Gelir Vergisi Kanunu’nun 70’inci maddesi uyarınca konut kiralamasından elde edilen gelirlerin gayrimenkul sermaye iradı olarak vergilendirilebileceği ifade edildi.

Ancak faaliyetin ticari organizasyon dahilinde yapılması halinde ticari kazanç hükümleri gündeme gelebilir.

Bu nedenle her olayın somut özelliklerine göre değerlendirme yapılması gerekiyor.

Karar Ne Anlama Geliyor?

Karar, turizm amaçlı kiralama izin belgesi alan herkesin otomatik olarak ticari kazanç mükellefi sayılamayacağını ortaya koyuyor.

Konut kiralamasının kısa süreli yapılması veya daha yüksek gelir elde edilmesi tek başına faaliyetin ticari faaliyet olarak kabul edilmesine yeterli görülmedi.

Ticari kazanç, KDV ve konaklama vergisi açısından faaliyetin kapsamı, sunulan hizmetler ve organizasyon yapısı belirleyici olacak.

Mevcut Tarhiyatlar Açısından Önemi

Karar, daha önce Genel Yazı’ya dayanılarak yapılan mükellefiyet tesisleri ve cezalı tarhiyatlar açısından da önem taşıyor.

Bu tür işlemlerle karşılaşan mükellefler, somut durumlarına göre yargı yoluna başvurmuşsa veya başvurmayı değerlendiriyorsa, Danıştay’ın yürütmeyi durdurma kararı önemli bir dayanak oluşturabilir.

Ancak her dosyada kiralama faaliyetinin niteliği, sunulan hizmetler ve organizasyon yapısı ayrıca incelenecektir.

Bundan Sonra Ne Olacak?

Maliye’nin bu müşterek yürütmeyi durdurma kararına karşı Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu’na yeniden itiraz etmesi beklenebilir.

Dolayısıyla süreç henüz tamamen kesinleşmiş değildir.

Ancak mevcut karar, kısa süreli konut kiralamalarında vergilendirme yaklaşımı bakımından önemli bir dönüm noktası niteliğindedir.

Mükellefler Nelere Dikkat Etmeli?

Turizm amaçlı kısa süreli konut kiralayan kişilerin, faaliyetlerinin yalnızca kiralama mı yoksa ticari organizasyon kapsamında konaklama hizmeti mi olduğuna dikkat etmesi gerekir.

Günlük temizlik, kahvaltı, yemek, resepsiyon, ütü, düzenli hizmet sunumu ve benzeri unsurlar varsa, faaliyetin ticari organizasyon kapsamında değerlendirilme ihtimali artabilir.

Buna karşılık yalnızca konutun kısa süreli kiraya verilmesi, tek başına ticari kazanç ve KDV mükellefiyeti için yeterli olmayabilir.

Sonuç

Danıştay 3. ve 7. Daireleri, turizm amaçlı kısa süreli konut kiralamalarının yalnızca izin belgesi alınmasına dayanılarak ticari faaliyet sayılmasını hukuka uygun bulmadı.

Karara göre, ticari organizasyon olmadan yapılan günlük, haftalık veya aylık konut kiralamaları gayrimenkul sermaye iradı niteliğini koruyabilir. Bu tür kiralamalar, konaklama tesisi faaliyeti olarak değerlendirilemeyeceği için konaklama vergisine de tabi tutulamayabilir.

Karar, Airbnb ve benzeri platformlar üzerinden konut kiralayan kişiler ile bu alanda yapılan vergi tarhiyatları açısından yakından takip edilmesi gereken önemli bir gelişmedir.

KOBİ’ler İçin Yeni Finansman Desteği Başlıyor

TOBB Nefes Kredisi’nde yeni dönem başvuruları 8 Haziran 2026 Pazartesi günü başlayacak.

Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği, Kredi Garanti Fonu ve bankaların iş birliğiyle yeniden devreye alınacak kredi paketi, KOBİ’lerin finansmana erişimini kolaylaştırmayı amaçlıyor.

İlk aşamada 25 milyar TL’lik kredi hacmi kullandırılacak. Yıl içinde açıklanacak yeni limitlerle toplam kredi hacminin 100 milyar TL’ye ulaşması hedefleniyor.

Başvurular 8 Haziran’da Alınacak

TOBB Nefes Kredisi başvuruları, 8 Haziran 2026 Pazartesi gününden itibaren başlayacak.

Krediye, TOBB’a bağlı oda ve borsa üyesi işletmeler başvurabilecek. Başvurular anlaşmalı bankaların şubeleri üzerinden yapılacak.

Firma Başına Azami Limit 3 Milyon TL

Yeni kredi paketinde bir işletmenin kullanabileceği azami kredi tutarı 3 milyon TL olarak belirlendi.

Krediler, 6 ay anapara ödemesiz dönem dahil olmak üzere azami 48 ay vadeli olacak.

Bu yapı, özellikle nakit akışında zorlanan KOBİ’lerin kısa vadeli finansman ihtiyacını karşılamayı amaçlıyor.

Faiz Oranları Vadelere Göre Değişecek

TOBB Nefes Kredisi’nde uygulanacak faiz oranları vade süresine göre belirlendi.

24 aya kadar vadeli kredilerde yıllık faiz oranı yüzde 36 olacak.

24 ayı aşan vadelerde ise yıllık faiz oranı yüzde 34 olarak uygulanacak.

İlk Etapta 25 Milyar TL Kredi Hacmi Açılacak

Yeni dönemde ilk etapta 25 milyar TL’lik kredi hacmi kullandırılacak.

Programın yıl içinde ilave limitlerle büyütülmesi ve toplam hacmin 100 milyar TL’ye çıkarılması planlanıyor.

2025’te 61 Bin Firma Yararlanmıştı

TOBB Nefes Kredisi, 2025 yılında da KOBİ’ler tarafından yoğun ilgi görmüştü.

Kredi Garanti Fonu’nun özkaynak kefalet programı kapsamında kullandırılan destekten geçen yıl 61 bin firma yararlanmış, toplam kredi hacmi 81 milyar TL’ye ulaşmıştı.

Kimler Başvurabilecek?

TOBB Nefes Kredisi’ne, TOBB’a bağlı oda ve borsa üyesi işletmeler başvurabilecek.

Kredi, KOBİ’lerin işletme sermayesi ihtiyacına destek olmayı ve finansmana erişimde yaşanan sorunları azaltmayı hedefliyor.

Başvuru Yapılabilecek Bankalar

TOBB Nefes Kredisi başvuruları anlaşmalı banka şubeleri üzerinden alınacak.

Başvuru yapılabilecek bankalar şunlardır:

Akbank

Denizbank

QNB Bank

Ziraat Bankası

Garanti Bankası

Halkbank

Vakıfbank

Yapı Kredi Bankası

Ziraat Katılım Bankası

KOBİ’lerin Finansmana Erişimi Desteklenecek

TOBB Başkanı Rifat Hisarcıklıoğlu, KOBİ’lerin en önemli sorunlarından birinin finansmana erişim olduğunu belirtti.

KOBİ kredilerine uygulanan büyüme sınırlarının krediye erişimi zorlaştırdığına dikkat çeken Hisarcıklıoğlu, TOBB, KGF ve bankaların iş birliğiyle yeni bir kaynak oluşturulduğunu ifade etti.

TOBB Nefes Kredisi Özet Bilgileri

Başvuru başlangıcı: 8 Haziran 2026

Başvuru yapabilecekler: TOBB’a bağlı oda ve borsa üyesi işletmeler

Firma başına azami limit: 3 milyon TL

İlk etap kredi hacmi: 25 milyar TL

Hedef toplam kredi hacmi: 100 milyar TL

Vade: 6 ay anapara ödemesiz dönem dahil azami 48 ay

Faiz oranı: 24 aya kadar yüzde 36, 24 ay üzeri yüzde 34

Başvuru kanalı: Anlaşmalı banka şubeleri

Sonuç

TOBB Nefes Kredisi, KOBİ’lerin finansman ihtiyacını karşılamak amacıyla 8 Haziran 2026’da yeniden başlıyor.

İlk etapta 25 milyar TL’lik kaynak kullandırılacak kredi paketinde, firma başına azami limit 3 milyon TL olacak. Yıl içinde toplam kredi hacminin 100 milyar TL’ye ulaşması hedefleniyor.

• YENİ TTK GÖRE TUTULACAK DEFTERLER
• YENİ TTK GÖRE KAYIT VE BELGELERİN SAKLANMASI
• YENİ TTK GÖRE KAYIT VE BELGELERİN SAKLANMASI
• YENİ TTK GÖRE DEFTERLERİN İSPATI
• BİLANÇO ESASINA GEÇİŞ HÜKÜMLERİ
• E-DEFTER GÖNDERME SÜRESİ
• E-DEFTER AYLIK VE 3 AYLIK
• GÖNDERME TERCİH ZAMANI
• BASİT USULDE VERGİ DÜZENLEMESİ 2026’DA YÜRÜRLÜĞE GİRİYOR
• BASİT USULDE VERGİLEMENİN
• ÖZEL ŞARTLARI
• KURGAN SİSTEMİ NEDİR ?
• KURGAN VE MASAK DÜZENLEMELERİ
• MESLEK MENSUPLARINI ZORLUYOR
• DÖNEM SONU İŞLEMLERİ NELERDİR ?
• TİCARİ KAR – MALİ KAR
• HAZIR DEĞERLER BANKALAR HESABI
• HAZIR DEĞERLER MENKUL KIYMETLER HESABI
• HAZIR DEĞERLER ALACAKLARIN DEĞERLEMESİ
• ALACAKLARIN DEĞERLEMESİ ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR
• ALACAKLARIN DEĞERLEMESİ DEĞERSİZ ALACAKLAR
• ALACAKLARIN DEĞERLEMESİ REESKONT UYGULAMASI
• STOKLARIN DEĞERLEMESİ
• GELECEK AYLARA / YILLARA AİT GİDERLER
• DURAN VARLIKLARIN DEĞERLEMESİ
• SABİT KIYMET ALIMINDAN DOĞAN KREDİ FAİZLERİNİN VE KUR FARKLARININ DURUMU
• AMORTİSMANLAR (FAYDALI ÖMÜR İLKESİ) 333-339-365-389-399 NOLU TEBLİĞLER
• YENİLEME FONU
• ÖZEL MALİYET BEDELİ
• 2025 ENFLASYON DÜZELTMESİ
• DİĞER ÖZKAYNAK KALEMLERİNİN DEĞERLEMESİ
• KDV YÖNÜNDEN ÖZELLİKLİ HUSUSLAR
• STOK SAYIM FAZLA VE NOKSANLARI
• ÖZELLİK ARZ EDEN HUSUSLAR
• E-FATURA ZORUNLULUĞU
• E-FATURA İPTALİ
• E-FATURA DÜZENLEMEME CEZASI
• E-DEFTER SIK SORULAN SORULAR
• E-DEFTER MÜCBİR SEBEP HALLERİ

2017 yılında keşfedilen ‘Oumuamua, Güneş Sistemi’ne giren ve yıldızlararası kökeni doğrulanan ilk gök cismi olarak tarihe geçti. Havai dilinde “uzaktan gelen ilk haberci” anlamına gelen adıyla anılan bu nesne, şekli ve hareket tarzıyla bilim dünyasının ilgisini çekti.

Yaklaşık 400 metre uzunluğa sahip olduğu tahmin edilen cisim, oldukça ince ve uzamış bir yapıya sahip. Yüzeyindeki kırmızımsı ton, uzun süreli kozmik ışın bombardımanına maruz kaldığını düşündürüyor. Güneş’e yakın geçişi sırasında herhangi bir gaz veya toz kuyruğu oluşturmadığı için klasik bir kuyrukluyıldız gibi davranmadı; bu da kayalık ya da metal ağırlıklı bir gövdesi olabileceğini gösteriyor.

‘Oumuamua kendi ekseni etrafında yaklaşık 7 saatte bir dönüyor ve bu dönüş sırasında parlaklığındaki dalgalanmalar, şeklinin sıradışı orantılarından kaynaklanıyor. Bilim insanları, bu gök cisminin başka bir yıldız sisteminden koparak milyonlarca yıl boyunca uzayda dolaştığını ve tesadüfen Güneş Sistemi’nden geçtiğini değerlendiriyor.

Bu keşif, yıldızlararası nesnelerin incelenmesinde bir dönüm noktası oldu ve astronomlara, Güneş Sistemi dışından gelen cisimlerin yapısı hakkında yeni ipuçları sundu.

Nasa Görüntüsü İçin Tıklayın

Gökyüzü meraklıları için yılın en etkileyici doğa olaylarından biri gerçekleşti.

12 Ağustos ve 13 Ağustos'ta, Perseid Meteor Yağmuru en yoğun ve parlak dönemine giriyor.

Saatte yaklaşık 150 meteorun gökyüzünü aydınlatması beklenen yılın bu en büyük gökyüzü şöleninin en yoğun dönemi bu gece yaşansa da, 24 Ağustos’a kadar izlenebilecek.

Türkiye'de Perseid Meteor Yağmuru’nu gözlemlemek isteyen gökyüzü tutkunları yüksek rakımlı ve ışıktan uzak bölgelerde buluştu.

EN İYİ GÖZLEM İÇİN ÖNERİLER

Uzmanlar, meteor yağmurunu izlemek isteyenlerin öncelikle yapay ışıklardan uzak bir noktaya gitmesini tavsiye eetti.

Yaz aylarında havanın kararması geç saatleri bulabileceğinden, en iyi görüntü için gece yarısına kadar beklemek öneriliyor.

PERSEİD METEOR YAĞMURU NEDİR?

Tüm meteor yağmurları gibi Perseid’ler, Dünya’nın yörüngesinde dolaşan bir toz bulutunun içinden geçmesiyle oluşuyor.

Dünya bu enkaz bulutunun içinden geçerken, küçük kaya ve toz parçaları saniyede 59 kilometre hızla atmosfere çarpıyor. Çarpma sırasında oluşan yoğun ısı, meteorları saniyeler içinde yakıyor. Küçük parçalar parlak izler bırakırken, daha büyük olanlar “ateş topu” şeklinde patlıyor.

Perseid Meteor Yağmuru’nun ne zaman başladığı kesin olarak bilinmiyor.

Ancak ilk gözlemler yaklaşık 2 bin yıl önce Antik Çin kayıtlarında yer alıyor.

EDİRNE

İşte Türkiye'nin birçok noktasından görüntülenen Perseid fotoğrafları...

MALATYA

KONYA

ERZURUM

ŞANLIURFA

ANKARA

AİZANOİ ANTİK KENTİ

ZERZEVAN KALESİ

Diyarbakır'ın Çınar ilçesindeki, Roma İmparatorluğu döneminde "askeri yerleşim" olarak kullanılan ve yeraltı tapınağı Mithras'ın da bulunduğu 3 bin yıllık Zerzevan Kalesi, gece saatlerinde fotoğraflandı.

HATAY

KÜTAHYA

GİRESUN

Maksimum 48 aya kadar taksitlendirme imkânı verilecek. Taksit süresi, borç tutarına göre bankaca belirlenecek.Yapılandırmadan dönem borcunu kısmen ya da tamamen ödeyemeyen bireysel kredi kartı müşterileri, anapara ve/veya faiz ödemeleri geciken ihtiyaç kredisi müşterileri, daha önce yeniden yapılandırılmış bireysel kredi kartı ve ihtiyaç kredisi müşterileri yararlanabilecek.

Kredi kartı yapılandırmasında artık sadece asgari tutarı ödenmeyen değil, dönem borcu kısmen ya da tamamı ödenmeyen bireysel kartlar da yapılandırmaya konu olabilecek. Öte yandan ihtiyaç kredisi yapılandırmasında gecikme süresi artık "30 günü aşan" değil, "her türlü gecikmiş ödeme" olarak güncellendi.

YAPILANDIRMA BAŞVURUSU NEREYE YAPILIR?

Yapılandırma başvurusu, borcun bulunduğu banka üzerinden gerçekleştirilir. Başvuru kanalları şunlardır:

Banka şubeleri: Kimlik ve varsa gelir belgenizle doğrudan şubeye başvurabilirsiniz.

Mobil bankacılık: Bankanızın uygulamasından "Yapılandırma" ya da "Borç Transferi" sekmesini kontrol edin.

İnternet bankacılığı: Bireysel menülerden kredi kartı yapılandırma bölümüne girerek talep oluşturabilirsiniz.

Telefon bankacılığı: Müşteri hizmetlerini arayarak yapılandırma talebinde bulunabilirsiniz.

KREDİ KARTI YAPILANDIRMA BAŞVURUSU NASIL YAPILIR?

Başvurular, ilgili bankaların şubelerinden, mobil bankacılık uygulamalarından ya da internet bankacılığı üzerinden yapılabiliyor.

Başvuru esnasında gelir belgesi ya da SGK dökümü gibi belgeler talep edilebiliyor

Yapılandırma başvurusu olumlu sonuçlanan kullanıcılarla yapılandırma sözleşmesi imzalanacak.