Kısmi Bölünmeyle Kurulan Şirketlerde Vergiye Uyumlu İndirim İçin Süre Şartı Öne Çıktı
Kurumlar vergisi mükelleflerine yönelik “vergiye uyumlu mükellef indirimi”, beyan ve ödeme düzenini teşvik eden önemli bir avantaj olarak uygulanıyor. Ancak indirimden yararlanmak için kanunda aranan şartların eksiksiz sağlanması gerekiyor. 19.12.2025 tarihli özelgede, kısmi bölünme yoluyla 2023 yılında kurulan bir şirketin bu indirimden yararlanıp yararlanamayacağı değerlendirildi.
Kısmi Bölünme ile Kuruluşta Uygulama Nasıl İşliyor
Kısmi bölünme, Kurumlar Vergisi Kanununun 19 uncu maddesinde yer alan yeniden yapılanma yöntemlerinden biri olarak düzenleniyor. Buna göre tam mükellef bir sermaye şirketi; bilançosunda yer alan ve en az 2 tam yıl elde tuttuğu iştirak hisselerini veya üretim ya da hizmet işletmelerinden birini ya da birkaçını kayıtlı değerleriyle ayni sermaye olarak mevcut ya da yeni kurulacak bir tam mükellef sermaye şirketine devredebiliyor. Üretim ya da hizmet işletmesi devrediliyorsa işletme bütünlüğünün korunması ve faaliyetin devamı için gerekli aktif ve pasif unsurların birlikte devri önem taşıyor.
Vergiye Uyumlu Mükellef İndirimi Ne Sağlıyor
Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 121 inci maddesi kapsamında, şartları sağlayan gelir veya kurumlar vergisi mükellefleri için yıllık beyannamede hesaplanan verginin yüzde 5’i belirli sınırlar dahilinde ödenecek vergiden indirilebiliyor. İndirim tutarının ödenecek vergiden fazla olması halinde ise mevzuatta yer alan koşullara göre mahsup imkanı gündeme gelebiliyor.
İndirim İçin Aranan Temel Koşullar Neler
Uygulamada öne çıkan şartlar, indirimin hesaplanacağı yıl ile önceki 2 yıla ilişkin uyum performansına dayanıyor. Buna göre;
-
İndirimin uygulanacağı yıl ve önceki 2 yıla ait beyannamelerin kanuni süresinde verilmiş olması
-
Aynı 3 yıllık dönemde, belirlenen koşullar çerçevesinde kesinleşmiş ikmalen, re’sen veya idarece tarhiyat bulunmaması
-
Beyanname verildiği tarihte, ilgili döneme ait tahakkuk eden vergilerin ödenmiş olması ve 1.000 TL’yi aşan vadesi geçmiş vergi aslı borcunun bulunmaması
gibi kriterler, indirim hakkının temel çerçevesini oluşturuyor. Uygulamanın usul ve detaylarının Gelir Vergisi Genel Tebliğleriyle belirlendiği de hatırlatılıyor.
Özelgede Kritik Nokta: Üç Yıllık Beyan Şartı
Özelgede ele alınan somut olayda, şirketin 2023 yılında kısmi bölünme yoluyla kurulduğu ve yeni bir tüzel kişilik olarak faaliyete başladığı belirtiliyor. İdare değerlendirmesinde, mükerrer 121 inci maddede aranan “indirimin uygulanacağı yıl ve önceki 2 yıla ait beyannameler” şartının yeni kurulan şirket açısından fiilen tamamlanamadığına dikkat çekiyor.
Bu nedenle, 2023 yılında kurulan şirketin 2023 ve 2024 hesap dönemleri için vergiye uyumlu mükellef indiriminden yararlanamayacağı sonucuna varılıyor.
İndirim Hakkı Ne Zaman Doğabilir
Özelgeye göre kısmi bölünme ile kurulmuş olmak, tek başına indirim hakkı vermiyor. Şirketin en az 3 yıl boyunca faaliyette bulunması ve mükerrer 121 inci maddede yer alan diğer uyum şartlarını da sağlaması halinde vergiye uyumlu mükellef indirimi gündeme gelebiliyor. Uygulamanın temel yaklaşımı, indirimden yararlanmayı belli bir süreye yayılan uyum performansına bağlıyor.