Gelir ve Kurumlar Vergisinde İstisna ile İndirimler İçin YMM Tasdik Şartı Getirildi
Hazine ve Maliye Bakanlığı (Gelir İdaresi Başkanlığı) tarafından yayımlanan Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 49) ile gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin beyannamelerinde yer alan belirli istisna, indirim ve uygulamalardan yararlanabilmeleri, yeminli mali müşavirlerce düzenlenecek tasdik raporunun ibraz edilmesi şartına bağlandı. Düzenleme, hem vergi avantajlarının kullanımında belgelendirme disiplinini artırmayı hem de tasdik süreçlerinde elektronik altyapıyı genişletmeyi hedefliyor.
Yeni Tebliğ ile birlikte, mükelleflerin vergi beyannamelerinde beyan ettikleri bazı tutarlar için tasdik zorunluluğu net çerçeveye kavuşurken, yerel ve küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisi uygulamasına ilişkin işlemler de tasdik kapsamında açık şekilde düzenlendi. Böylece istisna ve indirimlerin doğruluğunun, kayıt ve belgeler üzerinden sistematik biçimde kontrol edilmesi amaçlandı.
Dayanak ve yetki çerçevesi açıklandı
Tebliğin dayanak bölümünde, Vergi Usul Kanunu’nun mükerrer 227’nci maddesi ile Hazine ve Maliye Bakanlığına tanınan yetkiler öne çıkıyor. Bu düzenlemeye göre Bakanlık; vergi kanunlarında yer alan muafiyet, istisna, yeniden değerleme, zarar mahsubu gibi uygulamalardan yararlanmayı YMM tasdik raporu şartına bağlayabiliyor. Ayrıca, tasdik işlemlerinin elektronik ortamda yürütülmesi ve tasdike konu işlemlerin mükellef grupları ile tasdik konularına göre ayrıştırılması konusunda da yetki alanı tanımlanmış durumda.
Bunun yanında, 3568 sayılı Kanun çerçevesinde YMM’lerin tasdik edecekleri belgeler ve tasdik usullerinin Bakanlıkça çıkarılacak düzenlemelerle belirleneceği vurgulanıyor. Daha önce yayımlanan yönetmelikte de gelir vergisi ve kurumlar vergisi beyannameleri ile mali mevzuattaki teşvik, indirim, istisna ve muafiyet işlemleri tasdik kapsamına alınmıştı. Yeni Tebliğ, bu çerçeveyi daha sistemli hale getirerek uygulama detaylarını tanımlıyor.
Gelir vergisinde tasdikin amacı ve kapsamı genişletildi
Tebliğe göre gelir vergisi yönünden YMM tasdiki; mükelleflerin yıllık gelir vergisi beyannamelerinde yararlandıkları istisna, indirim ve uygulamalara dayanak kayıt ve belgelerin mevzuata uygunluğunu tespit etmeye odaklanıyor. Tasdikin hedefi, sadece belge şekliyle sınırlı kalmayıp, belgelerin gerçek durumu yansıtıp yansıtmadığını ve beyan edilen hesaplamaların doğruluğunu da değerlendirmek olarak tanımlanıyor.
Gelir vergisi mükellefleri açısından belirli istisna ve indirimlerin belirlenen parasal eşikleri aşması halinde tasdik raporu zorunluluğu gündeme geliyor. Ayrıca bazı satırlarda beyan edilen toplam tutarların belirli eşikleri aşması durumunda da tüm istisna ve indirimlerin tasdiki zorunlu hale gelebiliyor. Öte yandan, zorunluluk sınırlarının altında kalan mükelleflerin de isterlerse gönüllü şekilde tasdik yaptırabilmelerine imkan tanınıyor.
Tasdik raporlarının elektronik ortamda gönderimi zorunlu
Tebliğde dikkat çeken başlıklardan biri de raporların gönderim şekli. Tasdiki zorunlu işlemlere ilişkin düzenlenen raporların, ilgili yıl beyannamesiyle birlikte veya beyanname verme süresinin bitimini takip eden belirli süre içinde dijital vergi dairesi üzerinden elektronik ortamda gönderilmesi zorunlu tutuluyor. Bu çerçevede, elektronik gönderim altyapısına ilişkin daha önce yürürlüğe giren düzenlemelerle uyumlu bir sistem kuruluyor.
Tam tasdik sözleşmesi bulunan mükellefler için ise önemli bir kolaylık getiriliyor. Yıllık gelir vergisi beyannameleri tam tasdik kapsamında tasdik ettiriliyorsa, tam tasdik raporunda Tebliğ ekindeki dispozisyona uygun şekilde ilgili istisna ve indirimlere yer verilmesi halinde ayrıca ayrı rapor ibraz edilmesi gerekmiyor.
Kurumlar vergisinde istisna, indirim ve tamamlayıcı vergi için tasdik şartı
Tebliğ, kurumlar vergisi mükellefleri açısından da benzer şekilde tasdikin amacını ve kapsamını tanımlıyor. Kurumlar vergisi beyannamesinde yer alan istisna, indirim ve bazı oran indirimleri belirli tutar sınırlarını aştığında tasdik raporu zorunluluğu doğuyor. Ayrıca yerel ve küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisi uygulaması kapsamında hesaplanan tutarlar için tasdik şartı tutar sınırı aranmaksızın getiriliyor.
Raporların kurumlar vergisi beyannamesiyle birlikte veya beyanname verme süresinin bitimini izleyen belirli süre içinde dijital vergi dairesi üzerinden gönderilmesi gerekiyor. Belirli istisna türleri için rapor gönderim süresi bakımından farklı bir zamanlama öngörüldüğü de Tebliğde ayrıca düzenlenmiş durumda.
YMM’ler için inceleme sorumluluğu ve müteselsil sorumluluk vurgusu
Tebliğde yeminli mali müşavirlerin sorumluluk sınırları da detaylandırılıyor. YMM’lerin tasdik ettikleri işlemler kapsamında belgelerin gerçekliğini araştırması, defter kayıtlarının usulüne uygunluğunu kontrol etmesi ve gerektiğinde farklı inceleme tekniklerini kullanması zorunlu tutuluyor. Mal ve hizmet hareketleri ile nakit hareketleri arasındaki uyumun test edilmesi, üretim işletmelerinde kapasite ve üretim verileri üzerinden analitik kontrol yapılması, ihracat işlemlerinde fatura ve gümrük belgelerinin karşılaştırılması gibi denetim adımlarına dikkat çekiliyor.
Tasdik işleminin doğru olmaması halinde, ziyaa uğratılan vergiler ile kesilecek cezalar ve gecikme faizlerinden YMM’lerin tasdik kapsamı ile sınırlı olmak üzere mükellefle birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu olacağı hüküm altına alınıyor. Bu yönüyle Tebliğ, tasdik raporlarının yalnızca formalite değil, fiili denetim sorumluluğu içeren bir süreç olduğunu yeniden hatırlatıyor.
Raporun verilmemesi halinde hak kaybı gündeme geliyor
Tebliğe göre zorunlu tasdik raporunun süresinde ibraz edilmemesi halinde mükellefe Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca ek süre verilebiliyor. Ancak bu süre içinde de rapor sunulmazsa mükellefin tasdike konu haktan yararlanamayacağı belirtiliyor. Ayrıca raporun zamanında verilmemesi durumunda özel usulsüzlük cezası hükümlerinin uygulanacağı da düzenlemeler arasında yer alıyor.
UYARI: Bu içerik alobilgi.com.tr telifindedir. Bu içeriğin telif hakkı alobilgi.com.tr’e aittir. Yazının tamamı veya bir kısmı; izin alınmaksızın, kaynak gösterilmeden ya da aktif link verilmeden yayımlanamaz, çoğaltılamaz veya kopyalanamaz.