Bağımsız Denetime Tabi Şirketler İçin Kriterler Güncellendi
Bağımsız denetime tabi şirketlerin belirlenmesine ilişkin mevzuatta önemli bir değişiklik yapıldı. Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe giren yeni düzenleme kapsamında, denetime tabi olacak şirketlerin kapsamı ve eşik değerleri yeniden belirlendi. Yapılan değişiklik, özellikle şirketlerin finansal büyüklükleri ve çalışan sayıları üzerinden değerlendirilen kriterlerde önemli artışlar içeriyor.
Yeni düzenleme, Türk Ticaret Kanunu’nun ilgili hükümleri çerçevesinde yayımlanarak yürürlüğe girdi ve şirketlerin 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren başlayan hesap dönemleri için uygulanacak şekilde düzenlendi. Böylece önceki yıllarda geçerli olan kriterler güncellenmiş oldu.
Bağımsız Denetim Nedir ve Neden Önemlidir
Bağımsız denetim, şirketlerin finansal tablolarının gerçeğe uygunluğunun ve doğruluğunun, bağımsız denetçiler tarafından incelenmesi sürecini ifade eder. Bu süreç, hem yatırımcıların hem de kamu otoritelerinin doğru ve güvenilir bilgiye ulaşmasını sağlar.
Şirketlerin büyüklüğü arttıkça finansal işlemlerin karmaşıklığı da artmakta ve bu durum denetim ihtiyacını daha da önemli hale getirmektedir. Bu nedenle belirli büyüklüğün üzerindeki şirketlerin bağımsız denetime tabi olması zorunlu tutulmaktadır.
2025 Öncesi Uygulanan Bağımsız Denetim Kriterleri
1/1/2025 tarihinden itibaren geçerli olan düzenlemeye göre, genel ölçütler kapsamında bağımsız denetime tabi olma sınırları; aktif toplamı 300 milyon TL, yıllık net satış hasılatı 600 milyon TL ve çalışan sayısı 150 kişi olarak uygulanmıştır.
Ayrıca belirli sektörler ve liste kapsamındaki şirketler herhangi bir eşik değere bağlı olmaksızın denetime tabi tutulurken, bazı şirketler için daha düşük eşik değerler öngörülmüştür.
Söz konusu kriterler, sonraki düzenlemelerle güncellenmiş olup, 2026 itibarıyla yürürlüğe giren yeni eşik değerler yeni güncellenen sınırların üzerine çıkarılmıştır.
Yeni Düzenleme ile Gelen Değişiklikler
Yapılan değişiklikle birlikte bağımsız denetime tabi olacak şirketlerin belirlenmesinde kullanılan kriterler yeniden düzenlendi. Özellikle genel ölçütler kapsamında değerlendirilen şirketler için eşik değerler ciddi şekilde yükseltildi.
Yeni düzenlemeye göre, belirli listeler kapsamında yer almayan şirketlerin bağımsız denetime tabi olabilmesi için aşağıdaki kriterlerden iki yıl art arta sağlaması gerekiyor:
-
Aktif toplamının 500 milyon TL olması
-
Yıllık net satış hasılatının 1 milyar TL seviyesinde bulunması
-
Çalışan sayısının 150 kişi olması
Bu kriterler, şirketlerin finansal büyüklüklerini ve operasyonel kapasitesini dikkate alarak belirlenmiş olup, daha önceki yıllara göre önemli bir artış içeriyor.
Kriterlerin Uygulanma Şekli
Bağımsız denetime tabi olma durumu tek bir yıl üzerinden değil, süreklilik esasına göre belirleniyor. Buna göre bir şirketin bağımsız denetime tabi olması için yukarıda belirtilen üç kriterden en az ikisini art arda iki hesap döneminde sağlaması gerekiyor.
Bu şartı yerine getiren şirketler, takip eden hesap döneminden itibaren bağımsız denetim kapsamına giriyor. Bu yaklaşım, şirketlerin geçici büyüme veya daralma etkilerinden bağımsız olarak daha sağlıklı bir değerlendirme yapılmasını amaçlıyor.
2026 Genel Bağımsız Denetim Eşik Değerleri
| Kriter | Yeni Eşik Değer |
|---|---|
| Aktif Toplamı | 500 Milyon TL |
| Yıllık Net Satış Hasılatı | 1 Milyar TL |
| Çalışan Sayısı | 150 kişi |
Genel (2025) Eşik Değerler
| Kriter | Eski Eşik Değer |
|---|---|
| Aktif Toplamı | 300 Milyon TL |
| Yıllık Net Satış Hasılatı | 600 Milyon TL |
| Çalışan Sayısı | 150 kişi |
Denetime Tabi Olma Şartı
| Şart | Açıklama |
|---|---|
| Kriter Sayısı | 3 kriterden en az 2’si sağlanmalı |
| Süre | Art arda 2 hesap dönemi |
| Başlangıç | Sonraki hesap döneminde denetim başlar |
Kapsamda Yer Alan Şirketler
Yeni düzenleme ile birlikte bazı şirketler doğrudan bağımsız denetim kapsamına dahil edilmeye devam ediyor. Özellikle kamu iktisadi teşebbüsleri ve bu kuruluşların bağlı ortaklıkları denetim kapsamındaki yerini koruyor.
Ayrıca doğal gaz piyasasına ilişkin mevzuat kapsamında faaliyet gösteren ve sermayesinin %50’den fazlası doğrudan veya dolaylı olarak kamuya ait olan şirketler de bağımsız denetim kapsamı içerisinde yer alıyor. Bu durum, kamu kaynaklarının kullanıldığı alanlarda denetimin daha sıkı tutulmasını sağlıyor.
Önceki Kriterlerle Karşılaştırma
Daha önce yürürlükte olan düzenlemelerde bağımsız denetime tabi olma kriterleri çok daha düşük seviyelerde belirlenmişti. Örneğin 2025 yılı itibarıyla uygulanan genel ölçütlerde aktif toplamı 300 milyon TL, yıllık net satış hasılatı 600 milyon TL ve çalışan sayısı 150 kişi olarak belirlenmişti.
Yeni düzenleme ile birlikte özellikle aktif büyüklüğü ve ciro kriterlerinde önemli artışlar yapılarak bu eşikler aktif toplamı 500 milyon TL ve net satış hasılatı 1 milyar TL seviyesine yükseltildi. Bu değişiklik, bağımsız denetim kapsamına giren şirket sayısının yeniden şekillenmesine neden olacak.
Denetim Kapsamına Giriş ve Çıkış Süreci
Bir şirketin bağımsız denetim kapsamına girmesi için belirlenen eşik değerleri iki yıl üst üste sağlaması gerekiyor. Bu şart sağlandığında şirket, izleyen hesap döneminden itibaren bağımsız denetime tabi oluyor.
Öte yandan denetim kapsamından çıkış da belirli şartlara bağlı olarak gerçekleşiyor. Şirketlerin belirlenen eşik değerlerin altına düşmesi durumunda, yine bu eşik değerleri aştığı yıla kadar bağımsız denetim yükümlülüğü sona erebiliyor.
Finansal Tabloların Önemi
Bağımsız denetime tabi olma kriterlerinin belirlenmesinde şirketlerin finansal tabloları esas alınıyor. Aktif toplamı ve net satış hasılatı gibi veriler, şirketin mali büyüklüğünü ortaya koyarken çalışan sayısı ise operasyonel kapasiteyi gösteriyor.
Bu verilerin doğru ve gerçeğe uygun şekilde hazırlanması, hem denetim süreci hem de vergi ve finansal raporlama açısından büyük önem taşıyor.
Şirketler İçin Olası Etkiler
Yeni düzenleme ile birlikte daha yüksek finansal büyüklüğe sahip şirketlerin bağımsız denetim kapsamına alınması hedefleniyor. Bu durum, küçük ve orta ölçekli işletmelerin bir kısmının denetim kapsamı dışında kalmasına neden olabilecek.
Ancak denetim kapsamı dışında kalan şirketler açısından da finansal disiplin ve şeffaflık önemini koruyor. Çünkü finansal raporların doğru hazırlanması, şirketlerin kredi erişimi, yatırım çekme kapasitesi ve kurumsal itibarı açısından kritik rol oynuyor.
Uygulamanın Başlangıç Tarihi
Yeni düzenleme, şirketlerin 1 Ocak 2026 ve sonrasında başlayan hesap dönemlerinde uygulanacak. Bu nedenle şirketlerin mevcut finansal durumlarını gözden geçirerek yeni kriterlere göre değerlendirme yapmaları gerekiyor.
Özellikle hızlı büyüyen şirketlerin, yeni eşik değerler doğrultusunda bağımsız denetim kapsamına girip girmediklerini düzenli olarak takip etmeleri önem taşıyor.
(1) ve (2) numaralı alt bentlerde belirtilenler kapsamında olmayan şirketler İçin eşik değerler: (Genel Ölçütler)
i) Aktif toplamı 500 milyon Türk Lirası.
ii) Yıllık net satış hasılatı 1 milyar Türk Lirası.
iii) Çalışan sayısı 150 kişi.
Olarak belirlenmiştir.
BAĞIMSIZ DENETİM KAPSAMI DIŞINDAKİ ŞİRKERLER
a) Ekli (I) sayılı liste kapsamında yer alanlar hariç olmak üzere, 24/11/1994 tarihli ve 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanuna tabi şirketler.
b) Ekli (I) sayılı listede belirtilenler ile ekli (II) sayılı listenin 5(b) sırasında belirtilen şirketler hariç olmak üzere sermayesinin en az yüzde 50’si devlete, il özel idarelerine, kanunla kurulmuş vakıflara ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarına ait olan şirketler.
c) Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu tarafından 21/11/2012 tarihli ve 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanununun geçici 7 nci maddesinin dördüncü fıkrası kapsamında tasfiyelerine karar verilen ve tasfiye süreci Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) tarafından atanan tasfiye komisyonlarınca yürütülen tasarruf finansman şirketleri.
BAĞIMSIZ DENETİM KAPSAMINA GİRİŞ
1-Eşik değerlere tabi şirketler, bu Kararda belirtilen üç ölçütten en az ikisinin eşik değerini art arda iki hesap döneminde aştığı takdirde müteakip hesap döneminden itibaren bağımsız denetime tabi olur.
BAĞIMSIZ DENETİM KAPSAMINDAN ÇIKIŞ USULÜ
Eşik değerleri aştığı için bağımsız denetime tabi şirket, art arda iki hesap döneminde üç ölçütten en az ikisine ait eşik değerlerin altında kaldığı ya da bir hesap döneminde bu ölçütlerden en az ikisine ait eşik değerlerin yüzde 20 veya daha fazla oranda altında kaldığı takdirde müteakip hesap döneminden itibaren bağımsız denetim kapsamından çıkabilir.
BAĞIMSIZ DENETİM KAPSAMI İÇİN HANGİ VERİLER DİKKATE ALINACAK
Eşik değerlerin aşılıp aşılmadığının belirlenmesinde; aktif toplamı ve yıllık net satış hasılatı bakımından şirketin tabi olduğu mevzuat uyarınca hazırlanmış olan son iki yıla ait finansal tablolar, (Bağımsız Denetime ilk geçen firmalar için VUK Bilançoları ve Gelir Tabloları dikkate alınacak olup, Bağımsız Denetim kapsamındaki firmalar için TRRS veya Bobi FRS Tabloları dikkate alınacaktır.) çalışan sayısı bakımından ise son iki yıla ait ortalama çalışan sayısı esas alınır.
Eşik değerlerin aşılıp aşılmadığının belirlenmesinde şirketler bağlı ortaklık ve iştirakleriyle birlikte dikkate alınır. Bağlı ortaklıkları ve iştirakleri bulunan şirketlerde; aktif toplamı ve yıllık net satış hasılatı bakımından ana ortaklık ve bağlı ortaklığa ait finansal tablolarda yer alan kalemlerin toplamı (varsa grup içi işlemler yok edilir), çalışan sayısı bakımından ise ana ortaklık ve bağlı ortaklığın son iki yıla ait ortalama çalışan sayılarının toplamı dikkate alınır. İştirakler açısından, iştirake ait söz konusu kalemler şirketin iştirakteki hissesi oranında dikkate alınır.
Bağımsız denetime tabi şirketlerin ara dönem sınırlı bağımsız denetim yükümlülükleri, mevzuatta hüküm bulunmaması halinde Kurum tarafından belirlenir.
Uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye ve ortaya çıkabilecek tereddütleri gidermeye Kurum yetkilidir.
SONUÇ : Bağımsız Denetime Tabi Olma Kriterleri 16.03.2026 tarih ve 11066 Sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile değiştirilmiştir. Bu kriterler 01.01.2026 tarihinden itibaren yürürlüğe gireceğinden 2026 yılı Denetimlerinden itibaren geçerlidir.
Bağımsız Denetime Tabi Olma Kriterleri 16.03.2026 tarih ve 11066 Sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile değiştirilmiştir. Değiştirilen karar çerçevesinde 2026 Yılı ve Sonrasında uygulanacak kriterler; (Genel Ölçütler)
i) Aktif toplamı 500 milyon Türk Lirası.
ii) Yıllık net satış hasılatı 1 milyar Türk Lirası.
iii) Çalışan sayısı 150 kişi.
Olarak belirlenmiştir.
Bağımsız Denetime Tabi Olma Kriterleri 17.03.2026 tarih ve 11066 Sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile değiştirilmiştir. Değiştirilen karar çerçevesinde 2026 Yılı ve Sonrasında uygulanacak kriterler;
a) Herhangi bir ölçüte bağlı olmaksızın ekli (I) sayılı listede belirtilen şirketler.
b) Aşağıdaki üç ölçütten en az ikisinin eşik değerlerini art arda iki hesap döneminde aşan diğer şirketler:
1) Sermaye piyasası araçları bir borsada veya teşkilatlanmış diğer piyasalarda işlem görmeyen ancak 6/12/2012 tarihli ve 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu kapsamında halka açık sayılan şirketler için eşik değerler:
i) Aktif toplamı 30 milyon Türk Lirası.
ii) Yıllık net satış hasılatı 40 milyon Türk Lirası.
iii) Çalışan sayısı 50 kişi.
2) Ekli (II) sayılı listede belirtilen şirketler için eşik değerler:
i) Aktif toplamı 120 milyon Türk Lirası.
ii) Yıllık net satış hasılatı 60 milyon Türk Lirası.
iii) Çalışan sayısı 100 kişi.
3) (1) ve (2) numaralı alt bentlerde belirtilenler kapsamında olmayan şirketler İçin eşik değerler: (Genel Ölçütler)
i) Aktif toplamı 500 milyon Türk Lirası.
ii) Yıllık net satış hasılatı 1 Milyar Türk Lirası.
iii) Çalışan sayısı 150 kişi.
Olarak belirlenmiştir.