Yeme İçme Hizmetlerinde KDV Oranı Uygulamasına İlişkin Düzenleme
Yeme içme sektöründe Katma Değer Vergisi (KDV) oranlarının hangi işlemlerde nasıl uygulanacağı, özellikle paket servis ve gel-al gibi satış yöntemlerinin yaygınlaşmasıyla birlikte uygulamada daha sık tartışılan bir konu haline gelmiştir. İşletmelerin kendi üretimleri olan yiyecek içecekleri veya dışarıdan temin ettikleri gıda ürünlerini müşterilerine sunarken hangi KDV oranını uygulayacağı, tüketimin işletme içinde mi yoksa dışarıda mı yapılacağı ve satışın “mal teslimi” mi yoksa “hizmet” mi sayılacağı gibi başlıklarda tereddütler oluşabilmektedir. Bu tereddütlerin giderilmesi amacıyla KDV Genel Uygulama Tebliği’nde değişiklik yapılmıştır.
Bilindiği üzere, KDV oranları, 2007/13033 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki;
(I) sayılı listede yer alan teslim ve hizmetler için %1 (Gıda maddeleri bu listede yer almaktadır),
(II) sayılı listede yer alan teslim ve hizmetler için %10 (Yemek hizmeti sunan yerler bu listede yer almaktadır),
Bu listelerde yer almayan vergiye tabi işlemler içinse %20
olarak uygulanmaktadır.
Bu kapsamda, 27.04.2024 tarihli ve 32529 sayılı Resmi Gazete’de, yeme içme hizmetlerinde KDV oranlarının uygulanmasına ilişkin açıklamaların yer aldığı 51 Seri No.lu Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ yayımlanmıştır. Düzenleme ile sektörde sık karşılaşılan bazı uygulama farklılıklarına açıklık getirilmiş, oranların kendisinde artış yapılmadığı ayrıca vurgulanmıştır. KDV oran değişikliklerinin ancak Cumhurbaşkanı Kararı ile yapılabildiği, yayımlanan Tebliğ’in temel amacının oranları artırmak değil, mevcut düzenin uygulamasını netleştirmek olduğu belirtilmiştir.
KDV Oranlarının Genel Sistemi
KDV oranları, 2007/13033 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki listeler kapsamında belirlenmektedir. Buna göre;
Karar eki (I) sayılı listede yer alan teslim ve hizmetler için %1 KDV uygulanmaktadır. Gıda maddelerinin bir bölümü bu listede yer almaktadır.
Karar eki (II) sayılı listede yer alan teslim ve hizmetler için %10 KDV uygulanmaktadır. Yeme içme hizmeti sunan işletmelere ilişkin düzenlemeler bu listede yer almaktadır.
Bu listelerde yer almayan işlemler için genel KDV oranı %20 olarak uygulanmaktadır.
Yeme içme hizmetlerine ilişkin uygulamada belirleyici olan düzenleme, (II) sayılı listenin 24. sırasıdır.
(II) Sayılı Listenin 24. Sırası Ne Anlama Geliyor
24. sırada, belirli eğlence yerleri hariç olmak üzere, yeme içme hizmeti sunan işletmeler sayılmaktadır. Bu kapsam; kahvehane, kır kahvesi, çay bahçesi, çay ocağı, kıraathane, kafeterya, pastane, ayakta yemek yenilen yerler, yemeği pakette satan veya farklı şekillerde yemek hizmeti sunan yerler, lokanta, içkili lokanta, kebapçı ve benzeri işletmeleri içermektedir. Ayrıca bu yerlerde verilen hizmetlerin alkollü içeceklere isabet eden kısmı kapsam dışında bırakılmıştır.
Yeni Tebliğ ile tam da bu kapsamda yer alan işletmelerin KDV oranını hangi satışlarda nasıl uygulayacağına ilişkin belirsizliklere açıklama getirilmiştir.
Hizmet İşletmesi Niteliği ve Temel Kural
Tebliğde yapılan açıklamaların omurgası şudur: 24. sıra kapsamındaki işletmeler prensip olarak “hizmet işletmesi” mahiyetindedir. Bu nedenle bu işletmelerin müşterilerine sunduğu yiyecek içecek satışları, tüketimin işletme içinde yapılması veya ürünün paketlenerek dışarıda tüketilmesi fark etmeksizin, esas itibarıyla yeme içme hizmeti kapsamında değerlendirilir.
Bu yaklaşıma göre;
İşletmenin kendi imal ettiği yiyecek içeceklerin satışında,
İşletmenin dışarıdan temin ettiği gıda ürünlerinin satışında,
müşteriye sunum, işletme içi tüketim veya paket teslim gibi yöntemlerle yapılmış olsa dahi, KDV oranı genel olarak %10 olarak uygulanır. Alkollü içeceklerde ise genel oran kapsamında %20 KDV hesaplanması gerektiği ifade edilmiştir.
Paket Servis, Gel-Al, Telefon ve İnternet Siparişleri
Uygulamada en çok tereddüt edilen alanlardan biri, işletme içinde servis yapılmayan durumlarda (paket servis veya gel-al gibi) KDV oranının değişip değişmeyeceğidir. Tebliğ bu konuda net bir çerçeve çizmiştir: Yeme içme hizmeti sunan işletmelerin telefonla, internet üzerinden veya benzeri yöntemlerle aldıkları siparişler kapsamında yaptıkları satışlar da aynı mahiyettedir. Dolayısıyla bu yöntemlerle yapılan tüm satışlarda da KDV oranı, ilgili işletme 24. sıra kapsamında ise, genel olarak %10 olarak uygulanır.
Başka bir ifadeyle; müşterinin ürünü işletmede oturup tüketmesi ile pakette alıp dışarıda tüketmesi, KDV oranı açısından tek başına belirleyici değildir.
Tebliğde Yer Alan Örneklerin Gösterdiği Çerçeve
Tebliğe eklenen örnekler, uygulamanın nasıl yapılacağını somutlaştırmaktadır. Bu örneklerden çıkan ortak sonuç şudur: Kafeterya, lokanta, pastane gibi işletmelerin hem kendi ürettikleri hem dışarıdan temin ettikleri gıda satışları, satış şekline bakılmaksızın %10 KDV kapsamındadır.
Örneğin kafeterya ruhsatı bulunan bir işletmede, kahve yanında dışarıdan temin edilen kek satışı yapılması; müşterinin oturması veya ürünleri paket yaptırması; ayrıca kahve çekimi gibi ek ürün talepleri olması, işlemin 24. sıra kapsamındaki hizmet niteliğini değiştirmemektedir.
Benzer şekilde lokantada yemek yiyen müşterinin çıkışta tatlı ürünü satın alması da işletmenin yeme içme hizmeti sunan yer niteliği nedeniyle %10 KDV kapsamında değerlendirilmektedir.
Pastanelerde telefonla sipariş verilen pasta gibi ürünlerin hazırlanması ve müşterinin gel-al yöntemiyle teslim alması da aynı kapsamda ele alınmakta, pastanın yanında yapılan diğer gıda satışlarıyla birlikte KDV oranı %10 olarak uygulanmaktadır.
Ruhsatı Olmasa Bile Fiilen Hizmet Sunan Yerler
Tebliğde ayrıca dikkat çeken bir açıklama, yeme içme hizmetlerine yönelik işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmadığı halde fiilen yiyecek içecek sunumu yapılan durumlara ilişkindir. Buna göre, işletmenin resmi ruhsatında yeme içme hizmeti yazmasa bile; müşteriye masa, oturma alanı, tezgâh gibi servis yapılabilen alanlar sağlanıyor ve fiilen yiyecek içecek satışı bu şekilde yapılıyorsa, yapılan satışlar yine (II) sayılı listenin 24. sırası kapsamında değerlendirilecektir.
Örneğin sahilde faaliyet gösteren bir büfenin, önüne masa ve tabure koyarak müşterilere servis yapması veya sahildeki kullanıcılara yiyecek içecek satışı sunması halinde, fiilen yeme içme hizmeti verildiği kabul edilmekte ve işletmenin büfede hazırladığı ürünlerin yanında dışarıdan temin ettiği gıda satışlarında da KDV oranı %10 olarak uygulanmaktadır.
Yürürlük Tarihi
Söz konusu Tebliğ, 01.05.2024 tarihinde yürürlüğe girecek şekilde düzenlenmiştir. Bu tarihten itibaren yeme içme hizmeti sunan işletmelerin KDV uygulamalarını Tebliğde açıklanan çerçeveye göre yürütmesi gerekmektedir.
Uygulamada Öne Çıkan Noktalar
Düzenleme ile birlikte uygulamada öne çıkan temel başlıklar şu şekilde özetlenebilir:
-
sıra kapsamındaki işletmeler hizmet işletmesi olarak değerlendirildiğinden, yiyecek içecek satışlarında genel kural %10 KDV’dir.
Ürünlerin işletmede tüketilmesi veya paket yapılması, oranı tek başına değiştirmez.
Telefon, internet, gel-al, adrese teslim gibi yöntemlerle yapılan satışlar da aynı mahiyette kabul edilir.
Alkollü içecekler için genel oran kapsamında %20 KDV uygulanır.
Ruhsatı olmasa bile fiilen servis alanı oluşturarak yiyecek içecek sunan yerler de 24. sıra kapsamında değerlendirilir.
Düzenleme oran artışı getirmez; oran değişikliği ancak Cumhurbaşkanı Kararı ile mümkündür.
Tatlı, baklava ve unlu mamuller yalnızca paket satış (gel-al) yöntemiyle müşteriye teslim edilmektedir.
İşletmeye ilişkin faaliyet tanımları aşağıdaki şekildedir;
• 56.11.08 – Pastanelerin ve tatlıcıların faaliyeti
• 47.24.01 – Ekmek, pasta ve unlu mamullerin perakende ticareti
Sistemde bu şekilde yer almakla birlikte, fiili faaliyet ağırlığı perakende paket satış üzerinedir. olması perakendededir.
Ayrıca
İşyeri düzeni itibarıyla masa, sandalye veya oturma alanı bulunmamakta; müşterilere servis, masa hizmeti ya da garson hizmeti sunulmamaktadır. Bu nedenle yapılan işlem, yeme-içme hizmeti kapsamında değil, mal teslimi kapsamında değerlendirilmelidir.
3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 28. maddesi ile 2007/13033 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki (I) sayılı liste kapsamında, tatlı ve unlu mamullerin perakende teslimlerinde uygulanacak oran yönünden değerlendirme yapılması gerektiği belirtilmektedir.
Buna rağmen, sistemde yer alan 56.11.08 kodu nedeniyle satışlarda %10 oranının uygulandığı görülmektedir.
İşyeri fiziki koşulları ve fiili faaliyet şekli birlikte değerlendirildiğinde, işletmenin yeme-içme hizmeti sunan yer kapsamında kabul edilmesi hukuken ve fiilen mümkün değildir. Bu nedenle, işletmenin faaliyet konusu olan perakende paket satış esas alınarak KDV oranının %1 olarak uygulanmalıdır
KDV DÜZENLEMESİ İÇİN VERGİ DAİRESİNE VERİLECEK ÖRNEK DİLEKÇE İÇİN TIKLAYINIZ